II CSKP 14/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną A. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej oddalenia apelacji A. P.1, uznając ją za prawomocną. Jednocześnie uchylił zaskarżone postanowienie w części oddalającej apelację A. P.1 od postanowienia Sądu Rejonowego w zakresie rozliczenia spłaty kredytu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 686 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. i art. 46 k.r.o. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że długi wynikające z umowy kredytowej na zakup nieruchomości wspólnej, spłacone przez jednego z małżonków z własnych środków po ustaniu wspólności, nie podlegają rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, jest uzasadniony. Sąd Najwyższy wskazał, że data spłaty nie jest istotna, a roszczeniu regresowemu podlega dług spłacony przez jednego ze spadkobierców z własnego majątku. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozliczanie spłat wspólnych długów z majątku osobistego po ustaniu wspólności majątkowej w postępowaniu o podział majątku wspólnego.
Dotyczy sytuacji, gdy spłata nastąpiła po ustaniu wspólności, ale przed podziałem majątku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spłata wspólnego długu z majątku osobistego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej podlega rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, jeśli nieruchomość obciążona tym długiem przypadła w wyniku podziału temu z małżonków, który dokonał spłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spłata wspólnego długu z majątku osobistego po ustaniu wspólności majątkowej podlega rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, niezależnie od tego, który z małżonków otrzymał nieruchomość obciążoną tym długiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 686 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. i art. 46 k.r.o. jest uzasadniony. Podkreślono, że data spłaty nie jest istotna, a roszczeniu regresowemu podlega dług spłacony przez jednego ze spadkobierców z własnego majątku. Odpowiednie stosowanie art. 686 k.p.c. przy podziale majątku wspólnego oznacza obowiązek orzeczenia o zgłoszonym roszczeniu z tytułu spłaty z majątku odrębnego długu, który powinien zostać spłacony z majątku wspólnego.
Czy sąd odwoławczy naruszył przepisy postępowania poprzez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji?
Odpowiedź sądu
Naruszenie zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia przez sąd II instancji może stanowić podstawę kasacyjną tylko wyjątkowo, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo i piśmiennictwo wskazujące, że uzasadnienie sądu odwoławczego może być ograniczone, ale nie może być niedopuszczalne, jeśli sąd odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody. W tym przypadku zarzut naruszenia art. 387 § 2(1) pkt 2 k.p.c. nie został uznany za skuteczny, ponieważ skarżący nie wykazał istotnego wpływu tego uchybienia na wynik postępowania i nie wskazał przepisów postępowania naruszonych przy ustalaniu stanu faktycznego.
Czy nakłady na majątek odrębny dokonane po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, ale przed podziałem majątku, podlegają rozliczeniu na podstawie art. 45 § 1 k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w świetle art. 45 § 1 k.r.o. istotne jest, z którego majątku dokonano nakładów, a niekoniecznie czas ich poniesienia (czy w trakcie trwania wspólności, czy po jej ustaniu, ale przed podziałem).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nie jest istotny czas poniesienia nakładów na majątek odrębny, lecz to, czy zostały one dokonane kosztem niepodzielonego majątku wspólnego. W takim przypadku drugiemu z małżonków przysługuje odpowiednia część wartości tych nakładów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca/uczestnik |
| A. P.1 | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (22)
Główne
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.c. art. 387 § § 2(1) pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji, w tym ustosunkowanie się do zarzutów apelacji.
k.p.c. art. 686
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o roszczeniach z tytułu spłaconych długów spadkowych w postępowaniu działowym, odpowiednio stosowany do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu działowym do podziału majątku wspólnego.
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy rozliczeń majątkowych między małżonkami.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia prawa materialnego.
k.r.o. art. 45 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny i odwrotnie.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Dotyczy pożytków i wydatków związanych z rzeczą wspólną.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o wzajemnych roszczeniach między współwłaścicielami w postępowaniu o zniesienie współwłasności.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Umowa rachunku bankowego.
k.p.c. art. 368
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres zaskarżenia.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 6 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.c. art. 212 § § 3
Kodeks cywilny
Możliwość odroczenia terminu uiszczenia spłaty.
k.c. art. 320
Kodeks cywilny
Możliwość rozłożenia zasądzonej kwoty na raty.
k.c. art. 376
Kodeks cywilny
Roszczenie o zwrot części spłaty wspólnego długu.
k.r.o. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Powstanie wspólności ustawowej.
k.r.o. art. 33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Majątek osobisty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 686 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. i art. 46 k.r.o. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że długi wynikające z umowy kredytowej na zakup nieruchomości wspólnej, spłacone przez jednego z małżonków z własnych środków po ustaniu wspólności, nie podlegają rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, jeśli nieruchomość przypadła w wyniku podziału temu z małżonków, który dokonał spłaty.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 387 § 2(1) pkt 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów apelacji uczestnika. • Naruszenie art. 45 § 1 k.r.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na rozliczeniu nakładów, jakie uczestnik A. P. miał czynić w trakcie trwania związku małżeńskiego, remontując halę w B. i budując nową na nieruchomości stanowiącej jego majątek osobisty. • Naruszenie art. 207 k.c. w zw. z art. 618 § 1 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie rozliczenia spłat kredytu zaciągniętego przez uczestników na zakup lokalu mieszkalnego przed zawarciem małżeństwa, dokonanych przez uczestnika po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, ze względu na fakt, że lokal ten przypadł wnioskodawczyni. • Naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 725 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że na posiadaczu rachunku bankowego spoczywa ciężar udowodnienia faktu, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z którego dokonywane są spłaty rat kredytu stanowią tylko jego środki.
Godne uwagi sformułowania
Taka skompensowanie wszystkich roszczeń nie jest dopuszczalne. • Roszczenia regresowe przysługują z tytułu każdej spłaty wspólnego długu z majątku odrębnego. • W świetle art. 45 § 1 k.r.o. nie jest istotny czas poniesienie nakładów na majątek odrębny, tj. czy w czasie trwania wspólności ustawowej, czy po jej ustaniu, lecz istotne jest, z którego majątku zostały dokonane nakłady.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący
Romuald Dalewski
członek
Jarosław Sobutka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozliczanie spłat wspólnych długów z majątku osobistego po ustaniu wspólności majątkowej w postępowaniu o podział majątku wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spłata nastąpiła po ustaniu wspólności, ale przed podziałem majątku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia rozliczeń majątkowych między małżonkami po rozwodzie, a konkretnie kwestii spłaty wspólnych kredytów z majątku osobistego, co jest częstym problemem praktycznym.
“Czy spłacony po rozwodzie wspólny kredyt można odzyskać? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady rozliczeń majątkowych.”
Dane finansowe
spłata z udziału w majątku wspólnym i udziale w prawie własności nieruchomości: 287 288,76 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.