II CSKP 139/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną T. spółki z o.o. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku i zasądził od pozwanej na rzecz powódki całą dochodzoną kwotę 63 945,88 zł z odsetkami. Spór dotyczył skuteczności oświadczenia o potrąceniu przez pozwaną kar umownych i innych należności z wynagrodzenia powódki za wykonane prace izolacyjno-blacharskie. Sąd Apelacyjny uznał, że powódka miała prawo wstrzymać się z wykonywaniem prac na podstawie art. 490 § 1 k.c. z powodu wątpliwości co do złej sytuacji majątkowej pozwanej, co uniemożliwiło skuteczne odstąpienie od umowy przez pozwaną i naliczenie kar umownych. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.c. związanych z prawem powstrzymania się ze świadczeniem oraz relacją tego prawa do przepisów o umowie o roboty budowlane. Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanką prawa powstrzymania się nie jest obiektywnie istniejący zły stan majątkowy, lecz wątpliwości co do spełnienia świadczenia związane z tym stanem, oceniane z perspektywy rozsądnie działającego podmiotu. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że prawo do żądania gwarancji zapłaty na podstawie art. 649^3 k.c. i prawo powstrzymania się ze świadczeniem na podstawie art. 490 § 1 k.c. są odrębnymi środkami prawnymi, które mogą być stosowane równolegle, nawet jeśli umowa ma charakter umowy o roboty budowlane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 490 k.c. w kontekście wątpliwości co do stanu majątkowego kontrahenta oraz relacja tego przepisu do przepisów o gwarancji zapłaty w umowach o roboty budowlane.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów ma charakter ogólny. Wartość praktyczna może być ograniczona w przypadkach, gdy umowa ewidentnie nie jest umową o roboty budowlane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo wykonawcy do wstrzymania się ze spełnieniem świadczenia wzajemnego na podstawie art. 490 § 1 k.c. może być stosowane równolegle z prawem do żądania gwarancji zapłaty na podstawie art. 649^3 k.c. w umowie o roboty budowlane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oba środki prawne mogą być stosowane niezależnie od siebie, jeśli spełnione są właściwe przesłanki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 490 k.c. i art. 649^3 k.c. to odrębne środki prawne, a ich relacja nie jest relacją normy ogólnej do szczególnej. Przesłanki ich zastosowania są różne (wątpliwości co do stanu majątkowego vs. możliwość żądania gwarancji niezależnie od stanu majątkowego inwestora), podobnie jak skutki ich zastosowania. Wykonawca może korzystać z obu instrumentów jednocześnie, jeśli spełnione są ich przesłanki.
Czy opóźnienie w płatnościach przez inwestora oraz kwestionowanie jakości prac przez wykonawcę wystarczają do uzasadnienia wątpliwości co do jego stanu majątkowego w rozumieniu art. 490 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie okoliczności mogą uzasadniać wątpliwości co do spełnienia świadczenia ze względu na stan majątkowy kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że opóźnienie w zapłacie niekwestionowanych należności, brak odpowiedzi na korespondencję oraz formalne kwestionowanie jakości prac mogą stanowić podstawę do powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do przyszłego spełnienia świadczenia przez kontrahenta, nawet jeśli jego rzeczywista sytuacja majątkowa była inna, ale nieznana stronie wstrzymującej świadczenie.
Czy umowa o wykonanie prac izolacyjnych na jednostce pływającej na terenie stoczni jest umową o roboty budowlane w rozumieniu art. 647 k.c.?
Odpowiedź sądu
Trudno uznać, aby taka umowa miała charakter umowy o roboty budowlane w rozumieniu art. 647 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wykonanie prac izolacyjnych na jednostce pływającej na terenie stoczni trudno uznać za wykonanie obiektu w rozumieniu art. 647 k.c., co miało znaczenie dla rozważenia zastosowania przepisów o umowie o roboty budowlane.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | skarżąca |
| I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powódka |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 490 § § 1
Kodeks cywilny
Przesłanką prawa powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia wzajemnego nie jest obiektywnie istniejący zły stan majątkowy kontrahenta, ale wątpliwości co do spełnienia świadczenia związane z tym stanem, oceniane z perspektywy rozsądnie działającego podmiotu dysponującego dostępnymi informacjami.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 649 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący prawa wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty w umowie o roboty budowlane.
k.c. art. 649 § 3
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący prawa wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty w umowie o roboty budowlane.
k.c. art. 649 § 4
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące skutków niezłożenia gwarancji zapłaty w umowie o roboty budowlane.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Definicja umowy o roboty budowlane.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo powódki do wstrzymania się z wykonaniem prac na podstawie art. 490 § 1 k.c. z powodu wątpliwości co do stanu majątkowego pozwanej. • Nieskuteczność oświadczenia o potrąceniu przez pozwaną z uwagi na brak podstaw do odstąpienia od umowy. • Niezależność prawa do powstrzymania się ze świadczeniem (art. 490 k.c.) od prawa do żądania gwarancji zapłaty (art. 649^3 k.c.) w umowie o roboty budowlane.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 490 § 1 i 2, art. 649^5, 649^1 §1 i 2, art. 649^3 § 1 i 2, art. 649^4 § 1, 2 i 3 k.c. przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy stan majątkowy pozwanej nie był przedmiotem ustaleń Sądów, między stronami istniał konflikt na tle współpracy, a powódka wskazywała na potrzebę zabezpieczenia zapłaty. • Zarzuty dotyczące przyjęcia, że samo opóźnienie w płatnościach jest równoznaczne z wątpliwościami co do stanu majątkowego. • Zarzuty dotyczące pominięcia, że uprawnienie do wstrzymania się ze świadczeniem koliduje z uprawnieniem do żądania gwarancji zapłaty. • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 227, 233 § 1 i 2, art. 382 i 387 § 2^1 pkt 1 i 2 k.p.c. przez niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do stanu majątkowego strony pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
przesłanką prawa powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia wzajemnego [...] nie jest obiektywnie istniejący zły stan majątkowy kontrahenta, ale wątpliwości co do spełnienia świadczenia związane z tym stanem • prawo powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia wcześniejszego stawałoby się iluzoryczne • prawo powstrzymania się ze spełnienia świadczenia na podstawie art. 490 § 1 k.c. do prawa żądania gwarancji zapłaty na podstawie przepisów o umowie o roboty budowlane [...] są to odrębne środki prawne, a relacja między właściwymi normami nie jest relacją normy ogólnej do szczególnej, co nakazuje przyjęcie wniosku, że ze środków tych można korzystać równolegle.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 490 k.c. w kontekście wątpliwości co do stanu majątkowego kontrahenta oraz relacja tego przepisu do przepisów o gwarancji zapłaty w umowach o roboty budowlane."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów ma charakter ogólny. Wartość praktyczna może być ograniczona w przypadkach, gdy umowa ewidentnie nie jest umową o roboty budowlane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wykonawców, jakim jest prawo do wstrzymania prac w obliczu problemów finansowych inwestora, a także jego relacja z innymi instrumentami ochrony wykonawcy. Wykładnia Sądu Najwyższego jest klarowna i ma duże znaczenie praktyczne.
“Wykonawca wstrzymał prace przez problemy finansowe inwestora? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można to zrobić i czy gwarancja zapłaty to wyklucza.”
Dane finansowe
WPS: 63 945,88 PLN
wynagrodzenie: 63 945,88 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.