II CSKP 1341/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną W. spółki akcyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po P. K. Postępowanie zostało pierwotnie zawieszone z powodu niewskazania przez wnioskodawcę aktualnego adresu uczestnika K. K.. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie, uznając, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie przerwał biegu rocznego terminu do umorzenia, a wniosek o ustanowienie kuratora został oddalony. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wnioskodawcy, powołując się na orzecznictwo dotyczące obowiązku poszukiwania miejsca pobytu strony i braku podstaw do ustanowienia kuratora z urzędu. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na naruszenie art. 510 § 2 k.p.c. Podkreślił, że w postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek z urzędu zapewnić udział wszystkich zainteresowanych, w tym ustanowić kuratora dla uczestnika, którego miejsce pobytu jest nieznane. Wobec tego uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że w postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek z urzędu zapewnić udział wszystkich zainteresowanych, w tym ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika.
Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego, w szczególności spraw spadkowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek z urzędu zapewnić udział wszystkich zainteresowanych, w tym ustanowić kuratora dla uczestnika, którego miejsce pobytu jest nieznane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek z urzędu zapewnić udział wszystkich zainteresowanych, a w przypadku nieznanego miejsca pobytu uczestnika, powinien ustanowić dla niego kuratora.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 510 § 2 k.p.c. nakłada na sąd w postępowaniu nieprocesowym obowiązek czuwania z urzędu nad udziałem wszystkich zainteresowanych. Obejmuje to również obowiązek ustanowienia kuratora dla uczestnika, którego miejsce pobytu jest nieznane, co odróżnia postępowanie nieprocesowe od procesu.
Czy wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, zgłoszony bez usunięcia przeszkód do nadania sprawie biegu, przerywa bieg rocznego terminu do umorzenia postępowania?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tego bezpośrednio, ale wskazał, że umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. jest dopuszczalne, jeżeli w sprawie zachodzą rzeczywiście wskazane w nim przyczyny umorzenia. W kontekście sprawy, kluczowe było naruszenie obowiązku sądu z urzędu.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji oparły się na założeniu, że wniosek o podjęcie postępowania nie przerwał biegu terminu do umorzenia. Sąd Najwyższy skupił się jednak na wadliwym zastosowaniu przepisów dotyczących udziału stron w postępowaniu nieprocesowym, co doprowadziło do uchylenia postanowienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. spółka akcyjna | spółka | wnioskodawca |
| R. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek czuwania z urzędu, by wszyscy zainteresowani wzięli udział w postępowaniu. W razie potrzeby wyznaczenia kuratora do zastępowania zainteresowanego, którego miejsce pobytu jest nieznane, jego wyznaczenie następuje z urzędu.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 144 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 182 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 126 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 670
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 677
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji był zobowiązany z urzędu zapewnić udział w postępowaniu wszystkich zainteresowanych. • Sąd pierwszej instancji był zobowiązany z urzędu ustanowić kuratora dla uczestnika, którego miejsce pobytu jest nieznane. • Obowiązek działania sądu z urzędu w postępowaniu nieprocesowym nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia kręgu spadkobierców i sposobu dziedziczenia.
Odrzucone argumenty
Umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. jest dopuszczalne, jeżeli w sprawie zachodzą rzeczywiście wskazane w nim przyczyny umorzenia. • Wnioskodawca nie wykonał nałożonego przez Sąd zobowiązania i nie wskazał adresu zamieszkania K. K., jak i nie uprawdopodobnił, iż miejsce jego pobytu jest nieznane. • Działanie sądu z urzędu ogranicza się wyłącznie do ustalenia kręgu spadkobierców oraz sposobu dziedziczenia.
Godne uwagi sformułowania
W postępowaniu nieprocesowym bowiem, odmiennie niż to ma miejsce w procesie, sąd ma obowiązek czuwania z urzędu, by wszyscy zainteresowani w sprawie wzięli udział w danym postępowaniu. • Konsekwencją obowiązku czuwania przez sąd z urzędu, by wszyscy zainteresowani w sprawie wzięli udział w danym postępowaniu jest obowiązek z art. 510 § 2 zd. 3 k.p.c., wyznaczenia kuratora zainteresowanemu, którego miejsce pobytu jest nieznane.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Maciej Kowalski
członek
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że w postępowaniu nieprocesowym sąd ma obowiązek z urzędu zapewnić udział wszystkich zainteresowanych, w tym ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego, w szczególności spraw spadkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną różnicę między postępowaniem procesowym a nieprocesowym w kontekście obowiązków sądu, co jest kluczowe dla praktyków prawa spadkowego i cywilnego.
“Sąd Najwyższy przypomina: w sprawach spadkowych sąd musi działać z urzędu!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.