II CSKP 1322/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną K. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim o zastosowaniu obowiązku leczenia odwykowego wobec uczestniczki postępowania. Wniosek o leczenie złożył Prokurator Rejonowy, wskazując na nadużywanie alkoholu przez K. B., co miało prowadzić do rozpadu życia rodzinnego i demoralizacji małoletnich dzieci. Sąd I instancji, opierając się na opinii biegłych i ustaleniach faktycznych (interwencje policji, nietrzeźwość w obecności dziecka, prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu), zobowiązał uczestniczkę do leczenia stacjonarnego. Sąd II instancji oddalił apelację, podzielając ustalenia sądu I instancji i podkreślając, że stan trzeźwości jest często przejściowy, a choroba alkoholowa wymaga świadomości, której uczestniczka nie wykazywała. W skardze kasacyjnej K. B. zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, argumentując, że podjęcie dobrowolnej terapii odwykowej powinno skutkować oddaleniem wniosku. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że dobrowolne działania nie wykluczają obowiązku leczenia nałożonego przez sąd, a ocena konieczności leczenia, zwłaszcza w kontekście ochrony innych osób, należy do sądu. Podkreślono, że celem regulacji jest ochrona rodziny, małoletnich i porządku publicznego, a przymusowe leczenie jest uzasadnione, gdy stan zdrowia osoby uzależnionej negatywnie wpływa na otoczenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku leczenia odwykowego, zwłaszcza w kontekście dobrowolnego podjęcia terapii przez osobę uzależnioną oraz priorytetu ochrony osób trzecich.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; orzeczenie SN jest wiążące dla sądów niższych instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dobrowolne podjęcie terapii odwykowej przez osobę uzależnioną od alkoholu wyklucza możliwość orzeczenia przez sąd obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dobrowolne działania nie wykluczają możliwości orzeczenia przez sąd obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu. Ocena konieczności leczenia, zwłaszcza w kontekście ochrony innych osób, należy do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że celem ustawy jest ochrona rodziny, małoletnich i porządku publicznego. Dobrowolne działania osoby uzależnionej są istotne, ale nie decydujące dla sądu. Sąd musi ocenić, czy przesłanki do nałożenia obowiązku leczenia są spełnione, kierując się przede wszystkim opinią biegłych i celem ochrony otoczenia.
Czy art. 24 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi mają zastosowanie jedynie do osób, które negują potrzebę podjęcia terapii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te mają zastosowanie do osób uzależnionych od alkoholu, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują negatywne skutki dla rodziny, małoletnich lub porządku publicznego, niezależnie od tego, czy negują potrzebę terapii, czy ją dobrowolnie podejmują.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawa normuje kompetencje sądu w zakresie nakładania obowiązku leczenia. Dobrowolne działania nie są decydujące, a sąd ocenia, czy przesłanki ustawowe są spełnione, kierując się opinią biegłych i celem ochrony innych osób.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. B. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| Prokurator Rejonowy w Krośnie Odrzańskim | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (16)
Główne
u.w.t.p.a. art. 26 § 1
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Przepis ten określa możliwość zobowiązania osoby uzależnionej do poddania się leczeniu odwykowemu.
u.w.t.p.a. art. 24
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Określa przesłanki, które mogą uzasadniać skierowanie na leczenie odwykowe, takie jak powodowanie rozkładu życia rodzinnego, demoralizacja małoletnich, uchylanie się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny lub zakłócanie spokoju publicznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacyjnych w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres rozpoznania apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości rozszerzenia lub zmiany podstaw faktycznych i dowodowych w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania przez sąd na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieuregulowanych w innych ustawach.
k.c. art. 233 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów przez sąd.
k.c. art. 227
Kodeks cywilny
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.c. art. 278 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
k.c. art. 232
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku przedstawiania dowodów przez strony.
k.c. art. 286
Kodeks cywilny
Dotyczy ponownego przesłuchania biegłego lub zlecenia dodatkowej opinii.
Konstytucja RP art. 68 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony zdrowia.
Konstytucja RP art. 68 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym skutkom degradacji środowiska.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasady ograniczania konstytucyjnych wolności i praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobrowolne podjęcie terapii odwykowej nie wyklucza konieczności orzeczenia przez sąd obowiązku leczenia, gdy istnieją przesłanki ustawowe i cel ochrony innych osób. • Ocena konieczności leczenia odwykowego należy do sądu, który kieruje się opinią biegłych i całokształtem okoliczności sprawy. • Przesłanki z art. 24 i 26 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi mają zastosowanie niezależnie od tego, czy osoba uzależniona neguje potrzebę terapii, czy ją dobrowolnie podejmuje.
Odrzucone argumenty
Podjęcie dobrowolnej terapii odwykowej powinno skutkować oddaleniem wniosku o zastosowanie obowiązku leczenia. • Przepisy ustawy mają zastosowanie jedynie do osób, które negują potrzebę podjęcia terapii.
Godne uwagi sformułowania
Stan trzeźwości w tej chorobie czy samej abstynencji od picia to zwykle stan przejściowy kończony kolejnym ciągiem alkoholowym. • Osoba uzależniona zmaga się z chorobą w mniejszym lub większym stopniu przez całe życie. • Celem wskazanej regulacji jest zapewnienie odpowiedniej ochrony osób, względem których mogą wystąpić negatywne skutki uzależnienia. • Obowiązek poddania się leczeniu nałożony przez sąd stanowi przejaw ingerencji władzy publicznej w sferę indywidualnej wolności. • Instrument przyznany sądowi polegający na kompetencji rozstrzygania o obowiązku skierowania na przymusowe leczenie osoby uzależnionej nie może być nadużywany.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący
Krzysztof Wesołowski
członek
Kamil Zaradkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku leczenia odwykowego, zwłaszcza w kontekście dobrowolnego podjęcia terapii przez osobę uzależnioną oraz priorytetu ochrony osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; orzeczenie SN jest wiążące dla sądów niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu alkoholizmu i przymusowego leczenia, a także konfliktu między wolnością jednostki a ochroną społeczeństwa. Pokazuje, jak sądy balansują te wartości.
“Czy dobrowolna terapia ratuje przed przymusowym leczeniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.