II CSKP 1273/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wpis zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności gruntowej, polegającej na prawie do korzystania z placu zabaw. Wnioskodawca K. H. domagał się zawężenia służebności, wskazując, że dziesięciu z trzynastu właścicieli lokali mieszkalnych, będących współuprawnionymi, złożyło oświadczenia o zrzeczeniu się tego prawa. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy w Białymstoku, oddaliły wniosek, uznając, że służebność gruntowa jest prawem niepodzielnym i nie można jej zrzec się częściowo. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że służebność gruntowa jest niepodzielna zarówno w sensie przedmiotowym (obciąża całą nieruchomość), jak i podmiotowym (przysługuje wszystkim współwłaścicielom nieruchomości władnącej łącznie). W związku z tym, oświadczenie o zrzeczeniu się służebności gruntowej, aby wywołało skutek prawny w postaci wygaśnięcia tego prawa, musi obejmować każdego ze współuprawnionych. Jednostronne oświadczenia tylko części współuprawnionych nie prowadzą do zmiany treści służebności ani jej wygaśnięcia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące zrzeczenia się ograniczonych praw rzeczowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zrzeczenia się służebności gruntowych przez współuprawnionych oraz niepodzielności ograniczonych praw rzeczowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości władnącej i służebności gruntowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest częściowe zrzeczenie się służebności gruntowej przez niektórych współuprawnionych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dopuszczalne jest zrzeczenie się służebności gruntowej tylko w całości, obejmujące wszystkich współuprawnionych.
Uzasadnienie
Służebność gruntowa jest prawem niepodzielnym, zarówno w sensie przedmiotowym, jak i podmiotowym. Zrzeczenie się musi obejmować całe prawo, a jednostronne oświadczenia części współuprawnionych nie prowadzą do jego wygaśnięcia ani zmiany treści.
Czy zrzeczenie się udziału w ograniczonym prawie rzeczowym przez część współuprawnionych wymaga umowy z właścicielem rzeczy obciążonej?
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana treści ograniczonego prawa rzeczowego, w tym jego częściowe zrzeczenie się, wymaga umowy między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, zgodnie z art. 248 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Przepis art. 246 § 1 k.c. dopuszcza jednostronne zrzeczenie się prawa, ale dotyczy to całego prawa. Zmiana treści ograniczonego prawa rzeczowego, które jest oparte na umowie, wymaga kolejnej umowy, a nie jednostronnego oświadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. H. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Wspólnota Mieszkaniowa w B. | inne | uczestnik postępowania |
| M. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| I. T. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| B. D. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. D. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. L. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. C. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| K. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| T. I. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| B. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 246 § 1
Kodeks cywilny
Zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego przez uprawnionego prowadzi do jego wygaśnięcia, o ile nie stanowi inaczej ustawa. Wymaga wykreślenia z księgi wieczystej, jeśli było ujawnione.
k.c. art. 246 § 2
Kodeks cywilny
Do wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego ujawnionego w księdze wieczystej, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, niezbędne jest jego wykreślenie.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli brak jest usprawiedliwionych podstaw.
Pomocnicze
k.c. art. 248 § 1
Kodeks cywilny
Zmiana treści ograniczonego prawa rzeczowego wymaga umowy między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej.
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej przy wniosku o wpis.
k.p.c. art. 626 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wieczystoksięgowy stwierdza wystąpienie przeszkody do uwzględnienia wniosku o wpis.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega na korzystaniu z nieruchomości obciążonej lub ograniczeniu właściciela nieruchomości obciążonej.
k.c. art. 290 § 1
Kodeks cywilny
W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy dotarło do strony w taki sposób, że mogła się z nim zapoznać.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania w sprawach o wpis w księdze wieczystej stosuje się odpowiednio do innych postępowań.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasadniczo strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 246 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do zrzeczenia się udziału w ograniczonym prawie rzeczowym niezbędna jest zmiana umowy między uprawnionymi a właścicielem rzeczy obciążonej. • Naruszenie art. 248 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż zrzeczenie się udziału w ograniczonym prawie rzeczowym zawiera się w zakresie normy prawnej z art. 248 § 1 k.c., tj. jest formą zmiany umowy o treści ograniczonego prawa rzeczowego.
Godne uwagi sformułowania
służebność gruntowa jako ograniczone prawo rzeczowe jest prawem niepodzielnym • oświadczenie woli o zrzeczeniu się służebności gruntowej - by wywołało skutek prawny w postaci wygaśnięcia tego prawa - musi obejmować każdego ze współuprawnionych • nie jest możliwe tzw. częściowe zrzeczenie się ograniczonego prawa rzeczowego
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
przewodniczący
Mariusz Załucki
sprawozdawca
Oktawian Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zrzeczenia się służebności gruntowych przez współuprawnionych oraz niepodzielności ograniczonych praw rzeczowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości władnącej i służebności gruntowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w obrocie nieruchomościami, jakim jest możliwość częściowego zrzeczenia się służebności przez współuprawnionych, co ma znaczenie dla wielu właścicieli lokali.
“Czy można zrzec się służebności tylko częściowo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.