II CSKP 1226/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala [...] w L. o zezwolenie na umieszczenie J. M. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym psychiatrycznym bez jego zgody. Sąd Rejonowy pierwotnie uwzględnił wniosek, wskazując na schizofrenię paranoidalną uczestnika, zespół uzależnienia od alkoholu i inne schorzenia, a także brak krytycyzmu wobec choroby i potrzebę stałego nadzoru. Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, oddalając wniosek, ponieważ uznał, że J. M. przebywa w szpitalu psychiatrycznym na podstawie środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd karny, a jedynie ten sąd jest właściwy do decydowania o jego dalszym pobycie. Sąd Najwyższy w swojej skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił błędną wykładnię przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślono, że dopóki sąd karny nie uchyli środka zabezpieczającego w postaci pobytu w szpitalu psychiatrycznym, inny sąd nie może decydować o umieszczeniu uczestnika w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Dopiero po uchyleniu tego środka przez sąd karny, możliwe będzie rozpatrzenie wniosku o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, jeśli zajdą ku temu przesłanki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOkreślenie kompetencji sądu karnego i cywilnego w sprawach dotyczących osób objętych środkami zabezpieczającymi oraz wnioskami o umieszczenie w zakładach opiekuńczo-leczniczych.
Dotyczy sytuacji, gdy osoba jest objęta środkiem zabezpieczającym orzeczonym przez sąd karny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o umieszczenie osoby w zakładzie opiekuńczo-leczniczym psychiatrycznym bez jej zgody może być rozpatrzony przez sąd cywilny, gdy osoba ta przebywa w szpitalu psychiatrycznym na podstawie środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd karny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki nie może być rozpatrzony przez sąd cywilny przed uchyleniem przez sąd karny środka zabezpieczającego.
Uzasadnienie
Sąd karny jest jedynym organem właściwym do decydowania o wszystkich kwestiach związanych z wykonywaniem środka zabezpieczającego, w tym o jego dalszym stosowaniu lub uchyleniu. Dopiero po uchyleniu przez sąd karny środka zabezpieczającego może powstać potrzeba rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym.
Jakie są kompetencje sądu cywilnego (opiekuńczego) w zakresie umieszczania osób w zakładach opiekuńczo-leczniczych, gdy osoba ta jest objęta środkiem zabezpieczającym orzeczonym przez sąd karny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd cywilny (opiekuńczy) nie ma kompetencji do orzekania w przedmiocie umieszczenia w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, dopóki środek zabezpieczający orzeczony przez sąd karny jest wykonywany.
Uzasadnienie
Przepisy kodeksu karnego wykonawczego jednoznacznie wskazują, że sąd karny jest wyłącznym organem właściwym do decydowania o środkach zabezpieczających. Dopiero po ustaniu tych środków, sąd opiekuńczy może rozpatrywać wnioski dotyczące umieszczenia w innych placówkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala […] w L. | instytucja | wnioskodawca |
| J. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 93a § § 1 pkt 4
Kodeks karny
Podstawa orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym.
k.k.w. art. 3 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Wyłączna właściwość sądu, który wydał orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego, do decydowania o jego wykonywaniu.
k.k.w. art. 204 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Obowiązek sądu do orzekania co najmniej co 6 miesięcy o dalszym stosowaniu pobytu w zakładzie psychiatrycznym.
k.k.w. art. 204 § § 3
Kodeks karny wykonawczy
Obowiązek sądu zawiadamiającego organ do spraw pomocy społecznej o potrzebie przyjęcia sprawcy do domu pomocy społecznej po zwolnieniu z zakładu psychiatrycznego.
Pomocnicze
u.o.z.p. art. 3 § pkt 2 lit. d
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Określenie, że pojęcie 'szpital psychiatryczny' obejmuje również inne zakłady lecznicze sprawujące całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową.
u.o.z.p. art. 29 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przesłanki przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody.
u.o.z.p. art. 38 § ust. 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Warunki przyjęcia do domu pomocy społecznej osoby niezdolnej do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i wymagającej stałej opieki, lecz nie wymagającej leczenia szpitalnego.
u.o.z.p. art. 39 § ust. 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Możliwość wystąpienia organu do spraw pomocy społecznej do sądu opiekuńczego o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez zgody osoby, gdy brak opieki zagraża jej życiu.
u.o.z.p. art. 39 § ust. 2
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Możliwość wystąpienia kierownika szpitala psychiatrycznego z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej, gdy osoba nie jest zdolna do samodzielnego zaspokajania potrzeb i wymaga stałej opieki, a nie wymaga dalszego leczenia szpitalnego.
k.k.w. art. 199a § § 2
Kodeks karny wykonawczy
W zw. z art. 243 § 1 k.k.w. - regulacje dotyczące orzekania przez sąd.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów k.p.c. do postępowania nieuregulowanego odrębnie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd karny jest wyłącznym organem właściwym do decydowania o środkach zabezpieczających, w tym o pobycie w zakładzie psychiatrycznym. • Wniosek o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym bez zgody jest przedwczesny, dopóki sąd karny nie uchyli środka zabezpieczającego.
Odrzucone argumenty
Sąd cywilny może rozpatrzyć wniosek o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, nawet jeśli osoba przebywa w szpitalu psychiatrycznym na podstawie środka zabezpieczającego.
Godne uwagi sformułowania
jedynym organem uprawnionym do decydowania we wszystkich kwestiach związanych z wykonywaniem orzeczenia w części dotyczącej środka zabezpieczającego jest sąd, który wydał w pierwszej instancji orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego • potrzeba podjęcia decyzji w tym przedmiocie zaktualizuje się dopiero w momencie uchylenia detencji uczestnika w szpitalu psychiatrycznym przez sąd karny.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Władysław Pawlak
członek
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określenie kompetencji sądu karnego i cywilnego w sprawach dotyczących osób objętych środkami zabezpieczającymi oraz wnioskami o umieszczenie w zakładach opiekuńczo-leczniczych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba jest objęta środkiem zabezpieczającym orzeczonym przez sąd karny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje złożone relacje między różnymi rodzajami postępowań sądowych (karne i cywilne) oraz kompetencjami różnych sądów w kontekście ochrony zdrowia psychicznego i środków zabezpieczających.
“Sąd karny decyduje o pobycie w szpitalu, nie sąd cywilny – kluczowe rozgraniczenie kompetencji w sprawach psychiatrycznych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.