II CSKP 1207/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną W. spółki akcyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy częściowo wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia i renty dla K. L., poszkodowanej w wypadku komunikacyjnym z 3 grudnia 2009 r. Powódka doznała poważnych obrażeń, które uniemożliwiły jej samodzielną egzystencję. Kluczową kwestią w sprawie było ustalenie stopnia przyczynienia się powódki do powstania lub zwiększenia szkody, głównie z uwagi na brak zapiętych pasów bezpieczeństwa. Sąd Okręgowy przyjął 25% przyczynienie, podczas gdy pozwana domagała się 60%. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Okręgowego, dokonując jedynie korekt matematycznych. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym bezpodstawne oddalenie wniosków dowodowych oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących przyczynienia się poszkodowanego i wysokości świadczeń. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną. Stwierdził, że sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa, w tym art. 362 k.c. dotyczący przyczynienia się poszkodowanego. Podkreślono, że ciężar dowodu co do wyższego stopnia przyczynienia spoczywał na pozwanej, która nie wykazała go w sposób wystarczający. Sąd Najwyższy odrzucił skargę w części dotyczącej oddalenia powództwa z uwagi na brak interesu prawnego, a w pozostałym zakresie oddalił ją, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się poszkodowanego do szkody, zasady dopuszczalności dowodów w postępowaniu apelacyjnym, prawo do zwrotu kosztów leczenia z OC pojazdu.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności wypadku komunikacyjnego i postępowania dowodowego, ale ogólne zasady dotyczące przyczynienia i dowodów są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił wnioski dowodowe pozwanej zgłoszone w postępowaniu apelacyjnym, uznając je za spóźnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił wnioski dowodowe pozwanej jako spóźnione, zgodnie z art. 381 k.p.c., ze względu na bierność procesową pozwanej na wcześniejszym etapie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zaniechanie procesowe strony w toku postępowania rozpoznawczego nie może być konwalidowane przez dopuszczenie dowodu w postępowaniu apelacyjnym, jeśli potrzeba jego przeprowadzenia powstała wcześniej lub strona miała możliwość jego zgłoszenia. Pozwana nie wykazała, aby potrzeba powołania dowodów powstała dopiero na etapie apelacji.
Jak należy interpretować i stosować przepis art. 362 k.c. dotyczący przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 362 k.c. ma charakter elastyczny i pozwala sądowi na swobodę w kształtowaniu obowiązku odszkodowawczego, uwzględniając indywidualne okoliczności sprawy, winę i stopień przyczynienia się poszkodowanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ustalenie przyczynienia się poszkodowanego aktualizuje konieczność rozważenia możliwości zmniejszenia odszkodowania, ale go nie przesądza. Sąd decyduje o tym w procesie sędziowskiego wymiaru odszkodowania, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy. Ciężar dowodu co do wyższego stopnia przyczynienia spoczywa na stronie odpowiedzialnej za szkodę.
Czy poszkodowany ma obowiązek korzystania wyłącznie z publicznej, nieodpłatnej służby zdrowia przy dochodzeniu zwrotu kosztów leczenia od ubezpieczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, poszkodowany nie ma obowiązku korzystania wyłącznie z publicznej służby zdrowia; ubezpieczyciel jest zobowiązany do zwrotu uzasadnionych i celowych kosztów leczenia i rehabilitacji niefinansowanych ze środków publicznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę siedmiu sędziów SN III CZP 63/15, zgodnie z którą świadczenie ubezpieczyciela obejmuje także uzasadnione i celowe koszty leczenia oraz rehabilitacji poszkodowanego niefinansowane ze środków publicznych.
Od kiedy należy naliczać odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Początkowy termin naliczania odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia może się różnie kształtować w zależności od okoliczności sprawy, zazwyczaj jest to chwila wezwania do zapłaty lub wytoczenia powództwa, albo określenie wysokości świadczenia orzeczeniem sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał swoje dotychczasowe orzecznictwo, wskazując na dwie główne możliwości: naliczanie odsetek od chwili wezwania do zapłaty (jeśli wysokość roszczenia jest znana) lub od momentu orzeczenia sądu (gdy wysokość świadczenia jest ustalana w procesie). W realiach sprawy stanowisko sądów niższych instancji było uzasadnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. spółka akcyjna | spółka | skarżąca (pozwana w sprawie pierwotnej) |
| K. L. | osoba_fizyczna | powódka |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Określenie stopnia przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia szkody, co ma wpływ na odpowiednie zmniejszenie obowiązku jej naprawienia. Przepis ma charakter elastyczny i pozwala na swobodę w kształtowaniu obowiązku odszkodowawczego.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia szkody niemajątkowej. Zasadniczą przesłanką jest stopień natężenia krzywdy, czas jej trwania, nieodwracalność następstw.
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie ubezpieczyciela obejmuje także uzasadnione i celowe koszty leczenia oraz rehabilitacji poszkodowanego niefinansowane ze środków publicznych.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez stronę, jak również fakty, których strona miała możność przyznać się lub zaprzeczyć, uważa się za przyznane.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze za podstawę orzeczenia rozprawę, na której zamknął się الأول.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania wynikła później.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym w orzeczeniu sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw.
u.u.o. art. 14 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Dotyczy terminu spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela.
u.s.w.o.z.s.n. art. 1 i 3 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności
Dotyczy wsparcia osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe zastosowanie art. 362 k.c. przez sądy niższych instancji. • Ciężar dowodu wyższego stopnia przyczynienia spoczywał na pozwanej. • Wnioski dowodowe pozwanej były spóźnione i niezasadne. • Poszkodowany ma prawo do korzystania z odpłatnych świadczeń zdrowotnych. • Prawidłowe ustalenie wymagalności roszczenia i terminu naliczania odsetek.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących oddalenia wniosków dowodowych. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących przyczynienia się powódki do szkody. • Zarzuty dotyczące wysokości zasądzonych świadczeń odszkodowawczych i rentowych. • Zarzuty dotyczące zasadności naliczania odsetek.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanej, która nie wykazała by przyczynienie było wyższe • przedmiotem postępowania dowodowego powinno być ustalenie czy przyczynienie powódki nie było wyższe niż przyznane i bezsporne 25% • art. 444 § 1 k.c. nie nakłada na poszkodowanego obowiązku wykazywania, iż nie mógł skorzystać z państwowej służby zdrowia • art. 362 k.c. przez odesłanie do indywidualnych okoliczności sprawy jako podstawowego kryterium obniżenia odszkodowania, ma charakter elastyczny • zaniechanie procesowe strony w toku postępowania rozpoznawczego nie może oznaczać dopuszczalności jego konwalidacji przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego przeprowadzonego w innym postępowaniu
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący, sprawozdawca
Marcin Łochowski
członek
Maciej Kowalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się poszkodowanego do szkody, zasady dopuszczalności dowodów w postępowaniu apelacyjnym, prawo do zwrotu kosztów leczenia z OC pojazdu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności wypadku komunikacyjnego i postępowania dowodowego, ale ogólne zasady dotyczące przyczynienia i dowodów są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy poważnych konsekwencji wypadku komunikacyjnego i pokazuje złożoność oceny przyczynienia się poszkodowanego, co jest częstym problemem w sprawach odszkodowawczych. Wyrok SN wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialne.
“Wypadek, pasy i 60% przyczynienia: Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o odszkodowanie.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.