II CSKP 1173/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka „E.” spółka z o.o. w Z. dochodziła od Gminy Miasta Z. kwoty ponad 12,3 mln zł z tytułu odszkodowania za utratę wartości nieruchomości, utraconych korzyści oraz zwrotu poniesionych wydatków, argumentując, że zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiła realizację planowanej inwestycji mieszkaniowej. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zasądził na rzecz spółki 3 258 324 zł tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości, uznając, że spółka sprzedała nieruchomość w trakcie postępowania i utraciła legitymację do dochodzenia pozostałych roszczeń. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił wyrok, oddalając powództwo w całości. Uzasadnił to tym, że roszczenie oparte na art. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) było przedawnione, ponieważ termin 5 lat od wejścia w życie planu upłynął przed ujawnieniem sprzedaży nieruchomości. Ponadto, spółka utraciła legitymację do dochodzenia roszczeń z art. 36 ust. 1 u.p.z.p. w związku ze sprzedażą nieruchomości. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej oddalił skargę kasacyjną spółki. Podkreślił, że spółka nie sprecyzowała swojego żądania w zakresie roszczenia z art. 36 ust. 3 u.p.z.p. po sprzedaży nieruchomości, a także nie wykazała adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między działaniem gminy a poniesionymi wydatkami, które spółka poniosła na własne ryzyko przed uzyskaniem ostatecznych decyzji administracyjnych. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego są bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku ze zmianą planu miejscowego, terminów ich zgłaszania oraz konieczności precyzyjnego określenia żądania przez powoda.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany planu miejscowego i sprzedaży nieruchomości w trakcie postępowania. Interpretacja przepisów dotyczących legitymacji czynnej i przedawnienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy były właściciel nieruchomości, który sprzedał ją w trakcie postępowania sądowego, może dochodzić odszkodowania od gminy na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeśli roszczenie to nie zostało zgłoszone w terminie 5 lat od wejścia w życie planu miejscowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie z art. 36 ust. 3 u.p.z.p. przysługuje byłemu właścicielowi, ale musi być zgłoszone w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy lub jego zmiana stały się obowiązujące. Ujawnienie sprzedaży nieruchomości w księgach wieczystych nie jest równoznaczne z formalnym zgłoszeniem roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał roszczenie z art. 36 ust. 3 u.p.z.p. za przedawnione, ponieważ termin 5 lat od wejścia w życie planu upłynął przed ujawnieniem sprzedaży nieruchomości przez pozwaną Gminę. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że samo ujawnienie faktu sprzedaży nie jest równoznaczne z formalnym zgłoszeniem roszczenia przez zainteresowanego.
Czy właściciel nieruchomości, który sprzedał ją w trakcie postępowania sądowego, zachowuje legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania za rzeczywistą szkodę na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, legitymację czynną do dochodzenia roszczeń z art. 36 ust. 1 u.p.z.p. posiada właściciel nieruchomości w dniu wejścia w życie planu miejscowego lub jego zmiany, który zachował ten status do chwili zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy uznały, że sprzedaż nieruchomości w toku postępowania powoduje utratę legitymacji czynnej do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z art. 36 ust. 1 u.p.z.p., ponieważ roszczenie to przysługuje właścicielowi, którego interes majątkowy i prawo własności zostały dotknięte zmianami planistycznymi.
Czy można dochodzić odszkodowania za wydatki poniesione na przygotowanie inwestycji, jeśli nie dysponowano ostateczną decyzją o warunkach zabudowy ani pozwoleniem na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wydatki zostały poniesione na własne ryzyko, bez wymaganych decyzji administracyjnych, i nie wykazano adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego z działaniem gminy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że spółka nie wykazała adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między postępowaniem gminy a poniesionymi wydatkami, które poniosła na własne ryzyko, nie dysponując ostatecznymi decyzjami administracyjnymi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. | spółka | powód |
| Gmina Miasta Z. | organ_państwowy | pozwana |
Przepisy (20)
Główne
u.p.z.p. art. 36 § 1 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę.
u.p.z.p. art. 36 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Do dochodzenia roszczeń o odszkodowanie równe obniżeniu wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 3, legitymowany jest były właściciel, który zbył nieruchomość, jeżeli przy tym nie skorzystał z uprawnień określonych w art. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 37 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowany do ustalenia podstawy prawnej odpowiedzialności za rzeczywistą szkodę.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek powoda do dokładnego określenia żądania i wskazania faktów, na których jest ono oparte.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu ani wyrokować ponad żądanie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sposobu rozstrzygnięcia apelacji przez jej oddalenie.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sposobu rozstrzygnięcia apelacji przez zmianę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uwzględnia zmianę stanu faktycznego lub prawnego zaistniałą w toku postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 3 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kontroli kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie w przedmiocie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
u.k.w.h. art. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Zasada formalnej jawności ksiąg wieczystych.
k.c. art. 417 § 1 § 3
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż nieruchomości w toku postępowania skutkuje utratą legitymacji czynnej do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z art. 36 ust. 1 i 3 u.p.z.p. • Roszczenie z art. 36 ust. 3 u.p.z.p. jest przedawnione, jeśli nie zostało zgłoszone w terminie 5 lat od wejścia w życie planu miejscowego. • Nie wykazano adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między działaniem gminy a poniesionymi przez spółkę wydatkami na przygotowanie inwestycji.
Odrzucone argumenty
Zasada da mihi factum, dabo tibi ius oraz iuria novit curia powinna pozwolić sądowi na ocenę roszczenia również na podstawie art. 36 ust. 3 u.p.z.p., mimo pierwotnego oparcia na art. 36 ust. 1 u.p.z.p. • Ujawnienie sprzedaży nieruchomości w księgach wieczystych i opinii biegłego nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia roszczenia z art. 36 ust. 3 u.p.z.p.
Godne uwagi sformułowania
legitymowany czynnie do dochodzenia cywilnoprawnych roszczeń odszkodowawczych [...] jest właściciel, którego bezpośrednio dotknęły skutki zmian w planowaniu przestrzennym • powódka utraciła legitymację czynną do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ze względu na sprzedaż nieruchomości w toku postępowania • podstawa faktyczna roszczenia przewidzianego w art. 36 ust. 3 u.p.z.p. pojawiła się zatem najwcześniej w lutym 2019 r., a zatem po upływie 5-letniego zawitego terminu • powódka nie dokonała [...] modyfikacji swojego żądania polegającego na wskazaniu kwoty odszkodowania z tytułu obniżenia wartości przedmiotowej nieruchomości oraz nie zmieniła podstawy faktycznej żądania odszkodowawczego przez jednoznaczne powołanie się na fakt zawarcia przedmiotowej umowy sprzedaży
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku ze zmianą planu miejscowego, terminów ich zgłaszania oraz konieczności precyzyjnego określenia żądania przez powoda."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany planu miejscowego i sprzedaży nieruchomości w trakcie postępowania. Interpretacja przepisów dotyczących legitymacji czynnej i przedawnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii związanych z prawem własności nieruchomości i odpowiedzialnością odszkodowawczą gmin w związku ze zmianami planistycznymi, co jest częstym problemem dla deweloperów i właścicieli gruntów.
“Deweloper stracił miliony przez zmianę planu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto ponosi ryzyko.”
Dane finansowe
WPS: 12 333 307,83 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 12 250 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.