II CSKP 1145/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia B. J. o zapłatę odszkodowania od Banku S.A. w W. z tytułu utraconych zysków, wynikających z nieautoryzowanych operacji bankowych. Powód twierdził, że bank bez jego zgody przewalutował środki z jego rachunku walutowego i przeznaczył je na zakup certyfikatów inwestycyjnych. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości, a Sąd Apelacyjny częściowo zmienił wyrok, zasądzając na rzecz powoda kwotę 252 979,91 USD. Po uchyleniu tego wyroku przez Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny ponownie rozpoznał sprawę i wydał wyrok zasądzający 169 664,70 USD. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozliczenie na zasadzie compensatio lucri cum damno, uwzględniając korzyści uzyskane przez powoda ze sprzedaży części certyfikatów. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną banku, oddalił ją, uznając zarzuty za niezasadne. Podkreślono, że bank ma obowiązek sprawdzenia autentyczności dokumentów i tożsamości osoby zlecającej transakcję (art. 65 Prawa bankowego), a jego naruszenie skutkuje odpowiedzialnością deliktową (art. 415 k.c.). Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, w tym dotyczące autentyczności podpisów i zgody powoda na transakcje, są wiążące, a zarzuty skargi kasacyjnej stanowiły polemikę z tymi ustaleniami. Oddalono również zarzut braku rozpoznania wniosku restytucyjnego banku, uznając go za niesprecyzowany.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie odpowiedzialności banku za nieautoryzowane transakcje wynikające z naruszenia obowiązków staranności, zasady ustalania odszkodowania z uwzględnieniem zasady compensatio lucri cum damno, a także ograniczenia dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieautoryzowanych operacji i podrobionych podpisów, ale jego zasady dotyczące staranności banku i ustalania szkody mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy bank ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z nieautoryzowanych operacji na rachunku bankowym, jeśli doszło do naruszenia obowiązku weryfikacji dokumentów i tożsamości klienta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank ponosi odpowiedzialność, jeśli naruszy obowiązek sprawdzenia autentyczności dokumentów i tożsamości osoby zlecającej transakcję, co stanowi winę w rozumieniu art. 415 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 65 Prawa bankowego nakłada na bank obowiązek weryfikacji dokumentów i tożsamości. Naruszenie tego obowiązku, nawet przy najmniejszym stopniu winy (culpa levissima), uzasadnia odpowiedzialność banku za szkodę na podstawie art. 415 k.c., zwłaszcza w kontekście zawodowego charakteru działalności bankowej.
Jak ustala się rozmiar szkody majątkowej w przypadku nieautoryzowanych operacji bankowych, uwzględniając zasadę compensatio lucri cum damno?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozmiar szkody ustala się przez porównanie stanu majątkowego poszkodowanego po zdarzeniu szkodzącym z tym, w jakim by się znajdował, gdyby zdarzenie nie nastąpiło, uwzględniając uzyskane korzyści (lucrum) i poniesione straty (damnum).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził prawidłowość zastosowania przez Sąd Apelacyjny zasady compensatio lucri cum damno, polegającej na wyrównaniu korzyści z uszczerbkiem. Oznacza to, że od ustalonej straty odejmuje się korzyści, które poszkodowany uzyskał w związku ze zdarzeniem szkodzącym, co stanowi element ustalania zakresu prawnie relewantnego uszczerbku.
Czy zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej zgodnie z art. 398^3 § 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją sądową i nie służy do ponownej oceny dowodów ani dokonywania własnych ustaleń faktycznych. Zarzuty takie, nawet formułowane pod pozorem naruszenia prawa materialnego, są niedopuszczalne.
Czy sąd powinien rozpoznać wniosek restytucyjny, który nie został należycie sprecyzowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien pominąć wniosek restytucyjny jako w istocie niezłożony, jeśli nie został sprecyzowany w sposób umożliwiający jego rozpoznanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozostawienie niesprecyzowanego wniosku restytucyjnego bez rozpoznania jest uzasadnione, aby uniknąć wątpliwości co do powagi rzeczy osądzonej i niepotrzebnego przedłużania postępowania. Strona ma możliwość wszczęcia odrębnego postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
| syndyk masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. | inne | następca prawny pozwanego |
Przepisy (13)
Główne
P. bankowe art. 65 § § 1
Prawo bankowe
Bank dokonujący wypłat z rachunku bankowego jest obowiązany sprawdzić autentyczność i prawidłowość formalną dokumentu stanowiącego podstawę do wypłaty oraz tożsamość osoby dającej zlecenie.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Pomocnicze
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się do przechowywania środków pieniężnych i przeprowadzania rozliczeń pieniężnych na zlecenie posiadacza rachunku.
k.c. art. 355 § § 2
Kodeks cywilny
Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a w pozostałym zakresie uchyla zaskarżone orzeczenie z urzędu.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 98 § § 1-11
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien czynić zadość wymaganiom ustawy dotyczące pozwu, a ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji oraz stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji oraz stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok lub postanowienie albo je uchylić.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, albo jeżeli naruszenie prawa nie jest istotne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bank naruszył obowiązek weryfikacji autentyczności dokumentów i tożsamości klienta (art. 65 Prawa bankowego). • Naruszenie obowiązku staranności przez bank stanowi winę w rozumieniu art. 415 k.c. • Prawidłowe zastosowanie zasady compensatio lucri cum damno do ustalenia rozmiaru szkody. • Ustalenia faktyczne sądów niższych instancji są wiążące dla Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 378 § 1, art. 382, art. 386 § 1 w zw. z art. 398^15 § 1 k.p.c. w zw. z art. 415 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 65 § 1, 103 § 1 i art. 361 § 1 k.c.) dotyczące błędnej wykładni oświadczeń woli powoda i braku adekwatnego związku przyczynowego. • Niesprecyzowanie wniosku restytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż art. 65 Prawa bankowego nakłada na bank dokonujący wypłaty z rachunku bankowego obowiązek sprawdzenia autentyczności i prawidłowości formalnej dokumentu stanowiącego podstawę do wypłaty oraz tożsamości osoby dającej zlecenie. • Dokonanie przelewu bez zlecenia posiadacza rachunku świadczy nie tylko o nienależytym wykonaniu zobowiązania przez bank, lecz także o naruszeniu przez pracowników banku ogólnego obowiązku należytej staranności. • W przypadku profesjonalnego wzorca zachowania, a z takim niewątpliwie mamy do czynienia w wypadku usług bankowych, nawet najmniejszy stopień winy (culpa levissima) uzasadnia nałożenie na sprawcę obowiązku naprawienia szkody. • Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. • W przypadku gdy strona nie sprecyzuje roszczenia restytucyjnego wnoszonego w formie ustnej – jak w niniejszej sprawie - sąd powinien pominąć taki wniosek jako w istocie niezłożony.
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący, sprawozdawca
Maciej Kowalski
członek
Jacek Grela
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności banku za nieautoryzowane transakcje wynikające z naruszenia obowiązków staranności, zasady ustalania odszkodowania z uwzględnieniem zasady compensatio lucri cum damno, a także ograniczenia dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieautoryzowanych operacji i podrobionych podpisów, ale jego zasady dotyczące staranności banku i ustalania szkody mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezpieczeństwa środków na rachunkach bankowych i odpowiedzialności banków za błędy, co jest interesujące zarówno dla prawników, jak i dla klientów banków.
“Bank odpowiada za błędy! Sąd Najwyższy potwierdza: nawet drobne naruszenie staranności przez bank może kosztować miliony.”
Dane finansowe
WPS: 1 106 101 USD
odszkodowanie: 169 664,7 USD
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.