II CSKP 1051/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty należności z faktur VAT wystawionych przez cedenta (M.C.) na rzecz pozwanego L.M. w związku z robotami budowlanymi. Cedent przeniósł swoje wierzytelności na powoda S.B. Sąd Okręgowy zasądził część dochodzonej kwoty, uwzględniając wpłaty pozwanego i zajęcia komornicze. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i oddalił powództwo, stwierdzając nieważność umowy cesji w części dotyczącej faktury nr X4 (122 727,92 zł) z uwagi na klauzulę umowną zakazującą przeniesienia wierzytelności bez pisemnej zgody pozwanego (art. 509 § 1 i art. 514 k.c.). Sąd Apelacyjny uznał również, że powód nie wykazał istnienia wierzytelności objętej fakturą nr X3 (216 873,48 zł), gdyż samo przyjęcie faktury przez pełnomocnika pozwanego nie stanowi dowodu wykonania prac. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda, uznając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym dowód z dokumentu "zamówienie usługi" z 3 lipca 2012 r. zawierającego klauzulę pactum de non cedendo. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych były niezasadne, a ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji są wiążące.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących cesji wierzytelności, w szczególności w kontekście klauzul umownych ograniczających możliwość jej przeniesienia (pactum de non cedendo) oraz dowodzenia istnienia wierzytelności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym konkretnych przepisów k.c. i k.p.c. oraz ustaleń sądów niższych instancji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa cesji wierzytelności jest ważna, jeśli zawiera klauzulę umowną zakazującą jej przeniesienia bez zgody dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa cesji jest nieważna w zakresie objętym zakazem, jeśli dłużnik nie wyraził zgody na jej przeniesienie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał umowę cesji za nieważną w części dotyczącej faktury nr X4 z powodu klauzuli pactum de non cedendo zawartej w umowie "zamówienie usługi" z 3 lipca 2012 r., która wymagała pisemnej zgody pozwanego na przeniesienie wierzytelności. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko.
Czy samo przyjęcie faktury przez pełnomocnika pozwanego i jej zaewidencjonowanie stanowi dowód rzeczywistego wykonania prac i istnienia wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo przyjęcie faktury nie jest wystarczającym dowodem wykonania prac i istnienia wierzytelności, zwłaszcza w kontekście braku innych dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie brak było dowodów na rzeczywiste wykonanie prac objętych fakturą nr X3, poza samą fakturą przyjętą przez pełnomocnika pozwanego. Sąd Najwyższy nie zakwestionował tego ustalenia.
Czy dopuszczenie dowodu z dokumentu "zamówienie usługi" z 3 lipca 2012 r. na etapie postępowania apelacyjnego, który zawierał klauzulę pactum de non cedendo, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dowód ten był już wcześniej wnioskowany lub jego przeprowadzenie jest uzasadnione okolicznościami sprawy i nie narusza praw strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu "zamówienie usługi" był już złożony przed Sądem Okręgowym, a jego przeprowadzenie przez Sąd Apelacyjny było uzasadnione i nie naruszyło przepisów postępowania ani praw strony.
Czy przeprowadzenie dowodu z akt innej sprawy poza rozprawą apelacyjną prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli jest to zgodne z przepisami (np. art. 224 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.) i nie pozbawia strony możliwości obrony jej praw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo przeprowadził dowód z dokumentów zgromadzonych w aktach innej sprawy poza rozprawą, zgodnie z przepisami, a skarżący nie wykazał, aby zostało to połączone z ograniczeniem jego praw procesowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.B. | osoba_fizyczna | powód |
| L.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M.C. | osoba_fizyczna | cedent |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przelewu wierzytelności.
k.c. art. 514
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności przelewu wierzytelności, gdy umowa zawierała zastrzeżenie umowne.
Pomocnicze
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwania biegu przedawnienia przez zawezwanie do próby ugodowej.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 236
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczenia dowodu przez sąd.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości powoływania przez strony nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zakresu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 369 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniesienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 207 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany stron w toku procesu.
k.p.c. art. 217 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczania dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 224 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przeprowadzenia dowodu z akt innej sprawy.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przyznania faktów przez strony.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.p.c. art. 308 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z dokumentów.
k.p.c. art. 309
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z nagrań.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego zarzutami skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy niedopuszczalności zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy cesji wierzytelności z powodu klauzuli umownej zakazującej jej przeniesienia bez zgody dłużnika (pactum de non cedendo). • Brak wystarczających dowodów na wykonanie prac objętych fakturą nr X3.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez Sąd Apelacyjny (dopuszczenie dowodu z dokumentu "zamówienie usługi", przeprowadzenie dowodu z akt innej sprawy poza rozprawą). • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zaliczenie lub odmowa zaliczenia wpłat pozwanego na poczet należności.
Godne uwagi sformułowania
pactum de non cedendo • Przelew wierzytelności sprzeciwiał się bowiem przyjętemu przez strony zastrzeżeniu umownemu (art. 509 § 1 i art. 514 k.c.), a pozwany nie wyraził zgody na cesję. • Sam fakt jej przyjęcia przez pełnomocnika pozwanego i zaewidencjonowania tego dokumentu nie stanowił jednak – w okolicznościach sprawy – dowodu rzeczywistego wykonania prac i istnienia oraz wysokości wierzytelności. • dowód z nagrania rozmowy, w której przedstawiciel pozwanego deklarował wolę spłaty zadłużenia... mógł być dyskwalifikowany przez okoliczności, w jakich nastąpiło nagranie, jeżeli okoliczności te jednoznacznie wskazują na poważne naruszenie zasad współżycia społecznego.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cesji wierzytelności, w szczególności w kontekście klauzul umownych ograniczających możliwość jej przeniesienia (pactum de non cedendo) oraz dowodzenia istnienia wierzytelności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym konkretnych przepisów k.c. i k.p.c. oraz ustaleń sądów niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego – możliwości przenoszenia wierzytelności i ograniczeń umownych, a także kwestii dowodowych. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników zajmujących się obrotem wierzytelnościami.
“Czy można przenieść dług bez zgody wierzyciela? Sąd Najwyższy wyjaśnia klauzulę "pactum de non cedendo".”
Dane finansowe
WPS: 339 601,4 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.