II CSK 89/06

Sąd Najwyższy2006-08-30
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
przelew wierzytelnościrękojmiawady prawneodpowiedzialność kontraktowaart. 471 k.c.art. 576 k.c.przedawnieniedziałalność gospodarczazwrot ceny

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego szpitala, potwierdzając prawo spółki do zwrotu ceny za nabytą wierzytelność, która okazała się nieistniejąca, na podstawie postanowień umowy przelewu.

Spółka "B." nabyła wierzytelność od poprzednika prawnego pozwanego szpitala. Okazało się, że wierzytelność ta nigdy nie istniała. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot ceny zapłaconej za wierzytelność, opierając się na postanowieniach umowy przelewu dotyczących odpowiedzialności za wadę prawną. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego, uznając, że postanowienia umowy przelewu o zwrocie ceny w przypadku wady prawnej są dopuszczalne i nie wyłączają odpowiedzialności na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), a roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Sprawa dotyczyła roszczenia spółki "B." o zwrot ceny zapłaconej za wierzytelność, która okazała się nieistniejąca. Wierzytelność została nabyta od poprzednika prawnego pozwanego szpitala. Sąd Okręgowy w P. pierwotnie oddalił powództwo, uznając, że podstawą roszczenia są przepisy o rękojmi za wady prawne, a roszczenie wygasło z powodu upływu terminu. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił ten wyrok, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 184 157,16 zł wraz z odsetkami. Sąd Apelacyjny uznał, że kluczowe jest postanowienie umowy przelewu (§ 9 pkt 3), które zobowiązywało cedenta do zwrotu ceny w przypadku, gdy wierzytelność okaże się sporną lub nienależycie udokumentowaną. Roszczenie oparte na tym postanowieniu było uzasadnione na podstawie art. 471 k.c. (odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania), a jego przedawnienie, jako związane z działalnością gospodarczą, wynosi trzy lata i nie upłynęło. Pozwany szpital zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 471 k.c., art. 556 § 2 w zw. z art. 576 § 1 k.c. oraz art. 118 k.c. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu podkreślono, że przepisy o rękojmi nie wyłączają możliwości zastrzeżenia w umowie odpowiedzialności za wadę prawną na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), co jest zgodne z zasadą swobody umów. Utrata uprawnień z tytułu rękojmi nie powoduje utraty roszczenia odszkodowawczego. Sąd Najwyższy potwierdził również, że roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienia te nie wyłączają możliwości dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych, co jest zgodne z zasadą swobody umów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepisy o rękojmi za wady prawne nie wyłączają możliwości zastrzeżenia w umowie odpowiedzialności sprzedawcy za szkodę doznaną przez kupującego na skutek wady prawnej rzeczy sprzedanej. Zawarcie takiego postanowienia w umowie przelewu jest dopuszczalne na podstawie art. 3531 k.c. Naprawienia szkody można żądać na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), niezależnie od rękojmi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala skargę kasacyjną

Strona wygrywająca

B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.

Strony

NazwaTypRola
B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.spółkapowódka
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej - Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w L.instytucjapozwany
Skarb Państwa – Wojewoda [...]organ_państwowydłużnik zbytej wierzytelności

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, zastosowana do roszczenia o zwrot ceny wady prawnej.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Pomocnicze

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, dopuszczająca zastrzeżenie odpowiedzialności za wadę prawną.

k.c. art. 556 § 2

Kodeks cywilny

Przepisy o rękojmi za wady prawne, które nie wyłączają odpowiedzialności kontraktowej.

k.c. art. 576 § 1

Kodeks cywilny

Termin do dochodzenia uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne, którego upływ nie wyłącza roszczenia odszkodowawczego.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie umowy przelewu zobowiązujące cedenta do zwrotu ceny w razie wady prawnej wierzytelności. Możliwość dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.) niezależnie od rękojmi. Roszczenie związane z działalnością gospodarczą, podlegające trzyletniemu przedawnieniu, które nie upłynęło.

Odrzucone argumenty

Roszczenie oparte wyłącznie na przepisach o rękojmi za wady prawne, które wygasło z powodu upływu terminu. Naruszenie art. 471 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie. Niezastosowanie art. 556 § 2 w zw. z art. 576 § 1 k.c. Błędne zastosowanie art. 118 k.c.

Godne uwagi sformułowania

przepisy o odpowiedzialności z tytułu rękojmi nie wyłączają możliwości zastrzeżenia w umowie sprzedaży odpowiedzialności sprzedawcy za szkodę doznaną przez kupującego na skutek wady prawnej rzeczy sprzedanej naprawienia szkody doznanej z powodu wady rzeczy nabytej można żądać na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), niezależnie od podstaw odpowiedzialności z tytułu rękojmi

Skład orzekający

Marek Sychowicz

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Grzelka

członek

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności stron w umowie przelewu wierzytelności w przypadku wad prawnych, relacja między rękojmią a odpowiedzialnością kontraktową oraz kwestie przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej klauzuli umownej w umowie przelewu wierzytelności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności za wadę prawną w obrocie gospodarczym, szczególnie przy przelewie wierzytelności, co jest istotne dla profesjonalnych uczestników rynku.

Czy można odzyskać pieniądze za wierzytelność, która nie istnieje? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 184 157,16 PLN

zwrot ceny: 184 157,16 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 89/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej - Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w L. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 sierpnia 2006 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 września 2005 r., oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 2 Wyrokiem z dnia 22 września 2005 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 6 października 2004 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanego – Samodzielnego Publicznego ZOZ - Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. na rzecz powódki – „B.” Spółka z o.o. w B. kwotę 184 157,16 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 22 lutego 2003 r. oraz kosztami procesu tytułem zwrotu ceny zapłaconej przez powódkę poprzednikowi prawnemu pozwanego (Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu) za nabytą wierzytelność. Według poczynionych ustaleń – co wynika z prawomocnego wyroku wydanego w sprawie wytoczonej przez powódkę dłużnikowi zbytej wierzytelności (Skarbowi Państwa – Wojewodzie […]) – wierzytelność ta nigdy nie istniała. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu wyrażonego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji, że podstawą prawną roszczenia powódki stanowią przepisy o rękojmi za wady prawne i że roszczenie to, stosownie do art. 576 k.c. wygasło wobec upływu roku od chwili, kiedy powódka dowiedziała się o istnieniu wady. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wobec zastrzeżenia w § 9 pkt 3 umowy przelewu wierzytelności, że cedent zobowiązany jest do zwrotu cesjonariuszowi ceny zapłaconej za nabytą wierzytelność w razie, gdy wierzytelność okaże się sporną lub nienależycie udokumentowaną, powództwo jest uzasadnione na podstawie art. 471 k.c.; roszczenie powódki, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlega przedawnieniu trzyletniemu (art. 118 k.c.), ale termin tego przedawnienia nie upłynął. Wyrok wymieniony na wstępie zaskarżył w całości skargą kasacyjną pozwany. Podstawę skargi stanowi naruszenie prawa materialnego, a to art. 471 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie, art. 556 § 2 w zw. z art. 576 § 1 k.c. przez niezastosowanie i art. 118 k.c. przez błędne zastosowanie. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew zapatrywaniu skarżącego przepisy o odpowiedzialności z tytułu rękojmi nie wyłączają możliwości zastrzeżenia w umowie sprzedaży odpowiedzialności sprzedawcy za szkodę doznaną przez kupującego na skutek wady prawnej rzeczy sprzedanej. Zawarcie takiego postanowienia, jak w § 9 pkt 3 umowy przelewu wierzytelności zawartej pomiędzy powódką a poprzednikiem 3 prawnym pozwanego, nie jest w świetle zasady swobody umów (art. 3531 k.c.) wyłączone. Według ugruntowanego poglądu, wyrażonego na tle art. 566 i 574 k.c., naprawienia szkody doznanej z powodu wady rzeczy nabytej można żądać na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.), niezależnie od podstaw odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej (zob. np. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 7 sierpnia 1969 r., III CZP 120/68, OSNCP 1970, nr 12, poz. 218, z dnia 30 stycznia 1970 r., III CZP 102/69, OSNCP 1970, nr 10, poz. 176 i pkt 18 uchwały Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 30 grudnia 1988 r., III CZP 48/88, OSNCP 1989, nr 3, poz. 36). Dlatego utrata uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne w następstwie upływu terminu przewidzianego w art. 576 § 1 k.c. nie powoduje utraty roszczenia odszkodowawczego przysługującego powódce i to bez względu na to, czy roszczenie takie wprost przewidziane zostało w umowie z poprzednikiem prawnym pozwanego. Skarżący, zarzucając naruszenie art. 118 k.c., nie podważa stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, że roszczenie odszkodowawcze dochodzone w sprawie przez powódkę jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a zatem ulega trzyletniemu przedawnieniu i że termin tego przedawnienia nie upłynął. Z przytoczonych względów skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu (art. 39814 k.p.c.). jz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI