II CSK 87/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Prokuratury Rejonowej o zaprzeczenie ojcostwa J. K. wobec małoletniej M. K. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wskazując na brak podstaw do obalenia domniemania ojcostwa wynikającego z art. 62 k.r.o. Sąd podkreślił, że interes majątkowy pozwanego w potwierdzeniu biologicznego ojcostwa nie może być utożsamiany z interesem społecznym, a stan zdrowia dziecka mógłby być zagrożony przez badania DNA. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, podzielając ustalenia i wnioski sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną J. K., oddalił ją, uznając, że mimo pewnych uchybień w uzasadnieniu sądu drugiej instancji (nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji), rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że naruszenie art. 382 k.p.c. nie zachodzi, gdy sąd drugiej instancji pominie przeprowadzenie dowodów, a naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. dotyczy braku odniesienia się do zarzutów apelacji. W tej sprawie, mimo braku szczegółowego ustosunkowania się do zarzutu naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. przez oddalenie wniosku o badanie DNA, uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. Sąd Najwyższy wskazał, że odmowa matki poddania się badaniom DNA może prowadzić do ustalenia ojcostwa na podstawie domniemania faktycznego (art. 233 § 2 k.p.c.), ale w tej sprawie pozwany sam przyznał fakt współżycia w okresie koncepcyjnym i nie przedstawił dowodów wskazujących na wątpliwości co do ojcostwa, a jego motywacją była chęć zapewnienia dziedziczenia majątku przez biologiczną córkę. Sąd uznał, że dobro dziecka nie wymagało nakazania badań wbrew woli matki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zaprzeczenia ojcostwa, dopuszczalności dowodów z badań DNA, znaczenia interesu majątkowego w sprawach rodzinnych oraz granic postępowania apelacyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której matka nie wyraża zgody na badania DNA, a motywacją pozwanego jest głównie interes majątkowy. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie dotyczącym badań DNA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy interes majątkowy mężczyzny może stanowić podstawę do przeprowadzenia badań DNA w celu potwierdzenia ojcostwa, wbrew woli matki dziecka i z potencjalnym zagrożeniem dla zdrowia dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interes majątkowy nie może być utożsamiany z interesem społecznym, a dobro dziecka i jego stan zdrowia są priorytetem, co może stanowić przeszkodę w przeprowadzeniu badań DNA.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć prawo nie przewiduje instytucji biologicznego potwierdzenia ojcostwa, a pozwany dąży do takiego rezultatu, jego motywacja majątkowa nie uzasadnia przeprowadzenia badań DNA, zwłaszcza w sytuacji, gdy matka dziecka nie wyraża na to zgody, a stan zdrowia dziecka może być zagrożony. Pozwany nie przedstawił również dowodów wskazujących na wątpliwości co do ojcostwa.
Czy odmowa poddania się badaniom DNA przez matkę i dziecko może stanowić podstawę do ustalenia ojcostwa na podstawie domniemania faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa poddania się badaniom przez stronę zobowiązaną może być podstawą do ustalenia przez sąd domniemania faktycznego zgodnego z twierdzeniami strony przeciwnej, które może prowadzić do obalenia domniemania ojcostwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w sytuacji, gdy dowód z badania DNA nie może być przeprowadzony z powodu braku zgody matki, sąd może oprzeć się na domniemaniu faktycznym z art. 233 § 2 k.p.c. Jednakże, aby takie domniemanie mogło obalić domniemanie ojcostwa z art. 62 § 1 k.r.o., musiałoby jednocześnie uzasadniać wniosek, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne. W tej sprawie pozwany nie przedstawił takich dowodów.
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację, musi odnieść się do wszystkich zarzutów strony?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji ma obowiązek odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w apelacji, zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd drugiej instancji dopuszcza się naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., gdy nie odnosi się do wszystkich zarzutów apelacji. W tej sprawie Sąd Okręgowy faktycznie nie ustosunkował się wprost do zarzutu naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 217 § 2 k.p.c. przez oddalenie wniosku o badanie DNA.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokuratura Rejonowa w K. | organ_państwowy | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. K. | osoba_fizyczna | małoletnia pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.r.o. art. 62 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Domniemanie ojcostwa męża matki.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.r.o. art. 67
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Badania biologiczne jako środek dowodowy w sprawach o ustalenie ojcostwa.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 217 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada dopuszczalności dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodzenia.
k.p.c. art. 233 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania faktyczne.
k.p.c. art. 109
Kodeks postępowania cywilnego
Zarządzenia sądu opiekuńczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozstrzygnięcie odpowiada prawu mimo wadliwości uzasadnienia sądu drugiej instancji. • Interes majątkowy pozwanego nie uzasadnia przeprowadzenia badań DNA wbrew woli matki i z potencjalnym zagrożeniem dla dziecka. • Brak podstaw do obalenia domniemania ojcostwa z art. 62 k.r.o. w sytuacji braku dowodów wskazujących na ojcostwo innego mężczyzny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez wadliwe wskazanie podstawy prawnej. • Naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c. przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji, w tym zarzutu naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. przez oddalenie wniosku o badanie DNA. • Naruszenie art. 67 k.r.o. przez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Ustawodawca nie przewidział instytucji biologicznego potwierdzenia ojcostwa mężczyzny wobec dziecka, do czego zmierza w istocie J. K. • Wskazywany przez niego interes majątkowy nie może być utożsamiany z interesem społecznym • Uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. • Trzeba bowiem zaakcentować, że w toku postępowania przed Sądem Rejonowym, pozwana E. K. nie wyraziła zgody na poddanie się temu badaniu, jak również na poddanie badaniu małoletniej wówczas córki M. K. • J. K. nie wykluczając więc, że jest ojcem M., motywował wniosek dowodowy o przeprowadzenia badania DNA jedynie chęcią uzyskania ,,stuprocentowej” pewności co do tego, że jego majątek przypadnie, po jego śmierci, jego biologicznej córce.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Bogumiła Ustjanicz
członek
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaprzeczenia ojcostwa, dopuszczalności dowodów z badań DNA, znaczenia interesu majątkowego w sprawach rodzinnych oraz granic postępowania apelacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której matka nie wyraża zgody na badania DNA, a motywacją pozwanego jest głównie interes majątkowy. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie dotyczącym badań DNA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza kwestię badań DNA w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa, co jest tematem budzącym zainteresowanie, a także konflikt interesów majątkowych z dobrem dziecka.
“Czy chęć zapewnienia dziedziczenia majątku usprawiedliwia badania DNA wbrew woli matki i zagraża dobru dziecka?”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.