II CSK 86/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń poszkodowanego Mirosława R. wobec sprawcy szkody, Arkadiusza S., po tym jak poszkodowany zawarł ugodę z ubezpieczycielem sprawcy, "C.P." T.U.W. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwoty 3000 zł tytułem odszkodowania i 56 000 zł tytułem zadośćuczynienia, umarzając postępowanie w części dotyczącej wyższych kwot z powodu cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia w tej części. Sąd Okręgowy uznał, że ugoda pozasądowa z ubezpieczycielem, w której ustalono kwotę 74 000 zł jako wyczerpującą wszelkie roszczenia wobec ubezpieczyciela, nie wygasza roszczeń wobec sprawcy szkody, gdyż brak było wyraźnego oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń wobec sprawcy. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia wobec ubezpieczyciela ma skutek także wobec sprawcy szkody. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał, że choć cofnięcie pozwu wobec ubezpieczyciela nie wygasza automatycznie roszczenia wobec sprawcy, to jednak wykonanie ugody z ubezpieczycielem, która w pełni zaspokoiła poszkodowanego (wypłacono 74 000 zł), powoduje wygaśnięcie roszczenia wobec sprawcy szkody z uwagi na konstrukcję zobowiązania in solidum. Sąd Najwyższy podkreślił, że akcesoryjny charakter odpowiedzialności ubezpieczyciela oznacza, iż odpowiada on w zakresie odpowiedzialności ubezpieczonego, a zaspokojenie jednego dłużnika zwalnia drugiego. W związku z tym, mimo że sprawca nie był stroną ugody, jej wykonanie w całości zaspokoiło roszczenie poszkodowanego, co skutkowało wygaśnięciem roszczenia wobec sprawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad odpowiedzialności in solidum w kontekście ubezpieczeń OC, skutków ugody z ubezpieczycielem dla roszczeń wobec sprawcy szkody, oraz relacji między actio directa a odpowiedzialnością sprawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia ugody z ubezpieczycielem, która w pełni zaspokoiła poszkodowanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy cofnięcie przez poszkodowanego pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia w sprawie przeciwko ubezpieczycielowi o odszkodowanie, po zawarciu z nim ugody, oznacza zrzeczenie się roszczenia także w stosunku do sprawcy szkody (ubezpieczonego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie oznacza zrzeczenia się roszczenia w stosunku do sprawcy szkody, jednakże roszczenie to wygasa, jeżeli ubezpieczyciel, wykonując ugodę, spełnił świadczenie w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczenia wobec ubezpieczyciela ma skutek procesowy i materialnoprawny tylko w stosunku do przedmiotu procesu i pozwanego w tym procesie. Nie wywiera skutku wobec ubezpieczonego sprawcy szkody. Jednakże, w ramach konstrukcji zobowiązania in solidum, wykonanie ugody z ubezpieczycielem, która w pełni zaspokoiła poszkodowanego, powoduje wygaśnięcie roszczenia wobec sprawcy szkody, gdyż zaspokojenie jednego dłużnika zwalnia drugiego.
Jaki jest charakter prawny odpowiedzialności ubezpieczyciela i sprawcy szkody w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność ubezpieczyciela i sprawcy szkody wobec poszkodowanego tworzy zobowiązanie in solidum, gdzie wierzytelność przeciwko sprawcy wynika z przepisów o czynach niedozwolonych, a przeciwko ubezpieczycielowi z istnienia stosunku ubezpieczenia. Odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter akcesoryjny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku ubezpieczeń OC powstają trzy stosunki prawne: między ubezpieczonym i ubezpieczycielem, między ubezpieczonym sprawcą i poszkodowanym, oraz między ubezpieczycielem i poszkodowanym. Tworzą one zobowiązanie in solidum. Akcesoryjność odpowiedzialności ubezpieczyciela oznacza, że odpowiada on tylko w takim zakresie, w jakim odpowiada sprawca szkody. Poszkodowanemu przysługuje actio directa przeciwko ubezpieczycielowi, które jest odrębnym roszczeniem prawno-ubezpieczeniowym.
Czy wykonanie ugody pozasądowej zawartej przez poszkodowanego z ubezpieczycielem, która wyczerpuje wszelkie roszczenia, pozbawia możliwości dochodzenia dalszego odszkodowania od sprawcy szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonanie ugody pozasądowej zawartej przez poszkodowanego z ubezpieczycielem odpowiadającym za szkodę z jej sprawcą (ubezpieczonym) według konstrukcji in solidum oznacza spełnienie świadczenia przysługującego poszkodowanemu, pozbawiając go możliwości skutecznego dochodzenia dalszego odszkodowania od sprawcy szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ugoda z ubezpieczycielem, na podstawie której wypłacono 74 000 zł i która wyczerpała wszelkie roszczenia, stanowiła całkowite zaspokojenie roszczenia poszkodowanego wobec ubezpieczyciela. W konsekwencji, zgodnie z zasadą wygaśnięcia zobowiązania przez spełnienie świadczenia przez jednego z dłużników solidarnych, wygasło również roszczenie wobec sprawcy szkody, mimo że sprawca nie był stroną ugody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosław R. | osoba_fizyczna | powód |
| Arkadiusz S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| "C.P." Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych w P. | spółka | interwenient uboczny po stronie pozwanego |
Przepisy (2)
Główne
k.c. art. 822 § § 4
Kodeks cywilny
Przepis ten przyznaje poszkodowanemu roszczenie bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, kwalifikowane jako specyficzna figura prawna, niepodlegająca zaszeregowaniu do tradycyjnej konstrukcji roszczenia deliktowego czy kontraktowego (actio directa).
Pomocnicze
k.c. art. 374
Kodeks cywilny
Zgodnie z tym przepisem, odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników. Sąd Najwyższy uznał, że ta reguła ma zastosowanie także w przypadku zobowiązania in solidum wynikającego z odpowiedzialności ubezpieczyciela i sprawcy szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonanie ugody z ubezpieczycielem, która w pełni zaspokoiła poszkodowanego, powoduje wygaśnięcie roszczenia wobec sprawcy szkody z uwagi na konstrukcję zobowiązania in solidum. • Akcesoryjny charakter odpowiedzialności ubezpieczyciela oznacza, że odpowiada on tylko w zakresie odpowiedzialności sprawcy szkody. • Zaspokojenie jednego dłużnika solidarnościowego zwalnia drugiego.
Odrzucone argumenty
Cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia wobec ubezpieczyciela nie wywiera skutku wobec ubezpieczonego sprawcy szkody. • Odpowiedzialność sprawcy szkody ma samodzielny byt i istnieje niezależnie od odpowiedzialności ubezpieczyciela wobec poszkodowanego.
Godne uwagi sformułowania
Tworzą one zobowiązanie in solidum, określane niekiedy solidarnością przypadkową, bierną lub niewłaściwą. • Istota zobowiązania in solidum polega na tym, że dłużnicy z różnych tytułów prawnych zobowiązani są do spełnienia na rzecz tego samego wierzyciela identycznego świadczenia, z tym skutkiem, że spełnienie świadczenia przez jednego dłużnika zwalnia drugiego. • Cechą charakterystyczną ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej jest akcesoryjny charakter odpowiedzialności ubezpieczyciela, co oznacza, że ubezpieczyciel odpowiada tylko wtedy i tylko w takim zakresie, w jakim odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczony sprawca szkody. • Poszkodowanemu na podstawie art. 822 § 4 k.c. przysługuje roszczenie bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi, które w doktrynie kwalifikowane jest jako specyficzna figura prawna, niepodlegająca zaszeregowaniu do tradycyjnej konstrukcji roszczenia deliktowego czy kontraktowego (actio directa). • Między nimi zachodzi – co należy mocno podkreślić – ścisła współzależność polegająca na tym, że oba roszczenia istnieją obok siebie dopóty, dopóki jedno z nich nie zostanie całkowicie zaspokojone. • Oświadczenie procesowe powoda o cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczenia odnosi się wyłącznie do przedmiotu procesu oraz osoby, która jest pozwaną w procesie, w którym takie oświadczenia zostają złożone. […]
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad odpowiedzialności in solidum w kontekście ubezpieczeń OC, skutków ugody z ubezpieczycielem dla roszczeń wobec sprawcy szkody, oraz relacji między actio directa a odpowiedzialnością sprawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia ugody z ubezpieczycielem, która w pełni zaspokoiła poszkodowanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odpowiedzialności ubezpieczyciela i sprawcy szkody, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące skutków ugody i cofnięcia pozwu, co jest bardzo praktyczne dla prawników i ubezpieczycieli.
“Ugoda z ubezpieczycielem: czy to koniec drogi po odszkodowanie od sprawcy?”
Dane finansowe
WPS: 74 000 PLN
odszkodowanie: 3000 PLN
zadośćuczynienie: 56 000 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.