II CSK 85/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego dotyczące wykreślenia udziału w nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na bezskuteczność względną czynności prawnej nabycia zajętej nieruchomości.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy od postanowienia sądu okręgowego, które uchyliło wpis referendarza sądowego i oddaliło wniosek o wykreślenie udziału P.R. w nieruchomości. Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy pominął fakt zajęcia nieruchomości przed jej sprzedażą, co czyniło czynność prawną względnie bezskuteczną wobec wierzycieli. W związku z tym, sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "A." Sp. z o.o. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w K. i uchylił wpis referendarza sądowego, oddalając wniosek o wykreślenie udziału P.R. w nieruchomości i wpisanie w jego miejsce wnioskodawcy. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, że Sąd Okręgowy pominął kluczowy fakt zajęcia nieruchomości przed sprzedażą udziału P.R. przez dłużnika M.R. Zgodnie z art. 930 § 1 k.p.c., czynność prawna nabycia nieruchomości zajętej jest względnie bezskuteczna wobec wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję. Sąd Najwyższy podkreślił, że nabycie własności w trybie postępowania egzekucyjnego jest pierwotnym sposobem nabycia prawa, a kognicja sądu wieczystoksięgowego jest w takich przypadkach ograniczona. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Czynność prawna nabycia nieruchomości zajętej jest względnie bezskuteczna w stosunku do wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 930 § 1 k.p.c., umowa przeniesienia własności zajętej nieruchomości jest ważna, ale bezskuteczna w stosunku do wierzycieli egzekucyjnych. Egzekucja toczy się nadal przeciwko dłużnikowi, który jest uważany za właściciela mimo skutecznego przeniesienia własności na nabywcę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie
Strona wygrywająca
wnioskodawca
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | wnioskodawca |
| M.R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 930 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Czynność prawna nabycia nieruchomości zajętej jest względnie bezskuteczna w stosunku do wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję.
Pomocnicze
k.p.c. art. 841
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 999 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia prawa nabywcy w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Kognicja sądu wieczystoksięgowego jest bardziej ograniczona w przypadku nabycia pierwotnego.
u.k.w.h. art. 34
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Nie ma zastosowania w przypadku nabycia pierwotnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 930 § 1 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość była już zajęta w postępowaniu egzekucyjnym w momencie sprzedaży. Niewłaściwa ocena charakteru nabycia własności w postępowaniu egzekucyjnym.
Godne uwagi sformułowania
czynność prawna nabycia nieruchomości zajętej jest względnie bezskuteczna Nabycie własności nieruchomości w trybie postępowania egzekucyjnego jest zaliczane do cywilnoprawnych sposobów nabycia tego prawa. [...] Jest pierwotnym nabyciem prawa własności.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację art. 930 § 1 k.p.c. w kontekście obrotu nieruchomościami zajętymi w egzekucji oraz charakteru nabycia własności w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia nieruchomości przed jej sprzedażą i późniejszego postępowania wieczystoksięgowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezskuteczności względnej czynności prawnej w obrocie nieruchomościami zajętymi w egzekucji, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu prawnego.
“Czy można sprzedać nieruchomość, która została już zajęta przez komornika? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CSK 85/15 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przy uczestnictwie M.R. i P. R. o wykreślenie z księgi wieczystej udziału P. R. w nieruchomości i wpisanie w jego miejsce wnioskodawcy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 grudnia 2015 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 sierpnia 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. referendarz sądowy wykreślił w dziale II określonej księgi wieczystej wpis udziału w wysokości ½ P.R. i wpisał w to miejsce wnioskodawczynię spółkę „A.”, a Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. ten wpis referendarza utrzymał w mocy. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego i wpis referendarza uchylił, a wniosek o wykreślenie prawa własności P. R. do ½ oddalił. Wnioskodawczyni w skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego zarzuciła naruszenie art. 365 § 1, 925 § 1, 930 § 1, 841 §1 628 8 § 2 k.p.c., i wniosła o uchylenie tego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że Sąd Okręgowy pominął, iż przed dniem sprzedaży P. R. przez dłużnika M.R. udziału ½ w nieruchomości, tj., 3 czerwca 2011 r. doszło w dniu 26 kwietnia 2011 r. do zajęcia nieruchomości poprzez doręczenie dłużnikowi wezwania komornika z dnia 22 kwietnia 2011 r. do zapłaty należności pod rygorem przystąpienia do opisu oszacowania nieruchomości wraz z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji. Zgodnie zaś z art. 930 § 1 k.p.c. czynność prawna nabycia nieruchomości zajętej jest względnie bezskuteczna. To oznacza tyle, że umowa przeniesienia własności zajętej nieruchomości między zbywcą (dłużnikiem) a osobą trzecią jest ważna, ale bezskuteczna w stosunku do wierzycieli, którzy wszczęli egzekucję. Egzekucja toczy się więc nadal przeciwko dłużnikowi, który uważany jest za właściciela mimo skutecznego przeniesienia własności na nabywcę. Nabywca natomiast, który wiedzę o zajęciu powziął po nabyciu nieruchomości i dla którego przedmiotem nabycia była tym samym nieruchomość niezajęta, może co najwyżej poszukiwać ochrony przed toczącym się postępowaniem egzekucyjnym za pomocą środków właściwych dla jego sytuacji prawnej. Właściwym środkiem jest tu powództwo z art. 841 k.p.c. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 lipca 2013 r. w sposób jednoznaczny wynika, że chodzi o przysądzenie własności całej nieruchomości objętej księgą wieczystą („przysądzić ich własność”). Nabycie własności nieruchomości w trybie postępowania egzekucyjnego jest zaliczane do cywilnoprawnych sposobów nabycia tego prawa. Według art. 999 § 1 zd. 1 k.p.c. prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia prawa nabywcy w księdze wieczystej. Sąd nie może badać jego zasadności. Postanowienie to ma charakter kształtujący. Powoduje nabycie własności przez nabywcę i utratę własności przez dotychczasowego właściciela. Jest pierwotnym nabyciem prawa własności. Konsekwencją nabycia tego prawa jest brak potrzeby wykazywania następstwa prawnego w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis tak nabytego prawa; art. 34 zdanie drugie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) nie ma zastosowania. Podkreślić trzeba, że w przypadku nabycia pierwotnego kognicja sądu wieczystoksięgowego (art. 626 8 k.p.c.) jest bardziej ograniczona niż w przypadku nabycia pochodnego. Wynika to z charakteru nabycia i wynikającej stąd okoliczności braku następstwa prawnego. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu. kc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI