II CSK 79/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się ze sporu o zapłatę wynagrodzenia za wykonanie prac projektowych dla zbiorników wodnych. Powódka, spółka z o.o., zawarła umowę z Nadleśnictwem, która następnie została zmodyfikowana porozumieniem obniżającym wynagrodzenie i teoretycznie ograniczającym kary umowne. Pozwany Nadleśnictwo wystawiło notę obciążeniową tytułem kary umownej za zwłokę, a następnie wniosło pozew o zapłatę tej kary. Sąd Okręgowy w pierwszej instancji zasądził od Nadleśnictwa na rzecz powódki część wynagrodzenia, uznając, że pozwany zrezygnował z prawa do naliczania kar umownych i nie mógł skutecznie podnieść zarzutu przedawnienia. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo w całości, uznając zarzut przedawnienia za zasadny, ponieważ żadne zdarzenie nie przerwało biegu terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Wskazał na potrzebę ponownego zbadania, czy czynności pozwanego, w tym złożenie oświadczenia o potrąceniu i wytoczenie powództwa o zapłatę kary umownej, nie stanowiły uznania długu lub zrzeczenia się zarzutu przedawnienia. Podkreślono również konieczność prawidłowej wykładni porozumień z 2012 roku, uwzględniającej zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko literalne brzmienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przerwania biegu przedawnienia, uznania długu (w tym uznania niewłaściwego), zrzeczenia się zarzutu przedawnienia oraz wykładni umów, zwłaszcza w kontekście kar umownych i porozumień końcowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale przedstawione zasady prawne mają szersze zastosowanie w sprawach o zapłatę i sporach umownych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wytoczenie przez pozwanego powództwa o zapłatę kary umownej, a następnie złożenie oświadczenia o potrąceniu, stanowiło uznanie długu lub zrzeczenie się zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo ocenił te zdarzenia, pomijając niektóre oświadczenia i nie badając ich w kontekście całokształtu działań pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarówno wytoczenie powództwa o zapłatę kary umownej, jak i złożenie oświadczenia o potrąceniu mogą przerywać bieg przedawnienia lub stanowić zrzeczenie się zarzutu przedawnienia, zwłaszcza gdy późniejsze działania podtrzymują wcześniejsze stanowisko dłużnika.
Jak należy interpretować porozumienia z dnia 13 i 15 czerwca 2012 r. w kontekście rezygnacji z dochodzenia kar umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie dokonał prawidłowej wykładni tych porozumień, nie uwzględniając ich celu i ostatecznego charakteru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia umów powinna opierać się na zgodnym zamiarze stron i celu umowy (metoda kombinowana), a nie tylko na literalnym brzmieniu. W tym przypadku kluczowe było ustalenie, czy strony definitywnie zakończyły kwestię kar umownych.
Czy zarzut potrącenia zgłoszony jednocześnie z zarzutem przedawnienia może być traktowany jako zrzeczenie się zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że jednoczesne podniesienie obu zarzutów wyklucza zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, wskazując na potrzebę ponownego zbadania tej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę analizy wszystkich oświadczeń pozwanego w kontekście przerwania biegu przedawnienia i zrzeczenia się zarzutu przedawnienia, w tym oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 19 marca 2018 r., które nie było powiązane z zarzutem przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Biuro (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powódka |
| Skarb Państwa - Nadleśniczy Nadleśnictwa B. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Dotyczy to również uznania niewłaściwego.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Przy wykładni umowy należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia można uchylić się od zaspokojenia roszczenia, chyba że zrzeknie się korzystania z zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które wyraża jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 502
Kodeks cywilny
Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.
k.c. art. 646
Kodeks cywilny
Dwóchletni termin przedawnienia roszczenia typowy dla umów o dzieło.
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący oświadczenia o potrąceniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia porozumień z 2012 r. przez Sąd Apelacyjny. • Pominięcie przez Sąd Apelacyjny oświadczenia o potrąceniu złożonego na rozprawie w dniu 19 marca 2018 r. • Potrzeba ponownego zbadania, czy czynności pozwanego przerywały bieg przedawnienia lub stanowiły zrzeczenie się zarzutu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
protokół zamyka definitywnie sprawę realizacji umowy i ma charakter ostateczny • nie mógł skutecznie przeciwstawiać roszczeniu powódki o zapłatę wynagrodzenia (...) wzajemnego roszczenia o karę umowną, gdyż w drodze zawartej między stronami ugody (...) zrezygnował z prawa do jej naliczania • nie nastąpiło żadne zdarzenie, które wpisywałoby się w przesłanki stosowania art. 123 k.c., powodujące przerwanie biegu przedawnienia • działania podjęte przez Nadleśnictwo B., mające na celu uzyskanie zapłaty zupełnie innej wierzytelności niż dochodzona w tym postępowaniu, nie mogły uzasadniać po stronie powodowej spółki przekonania, że Skarb Państwa ma świadomość obowiązku zapłaty zupełnie innej, obecnie dochodzonej niniejszym pozwem kwoty • zgłoszenie zarzutu potrącenia może być zarówno formą uznania roszczenia, jak też pozbawienia się możliwości powoływania na okoliczność przedawnienia roszczenia • nie można mówić o prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego, gdy ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku nie pozwalają na ocenę tego zastosowania • wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które wyraża jej wolę w sposób dostateczny • przy wykładni umowy należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie • nie ma przeszkód, by reguły ustalone w art. 65 k.c. […]
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przerwania biegu przedawnienia, uznania długu (w tym uznania niewłaściwego), zrzeczenia się zarzutu przedawnienia oraz wykładni umów, zwłaszcza w kontekście kar umownych i porozumień końcowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale przedstawione zasady prawne mają szersze zastosowanie w sprawach o zapłatę i sporach umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii przedawnienia i wykładni umów, które są kluczowe w praktyce prawniczej. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie oświadczeń i jak sąd analizuje zachowania stron.
“Czy potrącenie kary umownej może uratować przedawnione roszczenie? Sąd Najwyższy analizuje granice uznania długu.”
Dane finansowe
WPS: 104 550 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.