II CSK 781/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. F. wniósł o pozbawienie wykonalności nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w P., którym zasądzono od niego na rzecz spółki "A." S.A. kwotę 115 263 zł wraz z odsetkami i kosztami. Powód twierdził, że uiścił część należności (87 856,77 zł) przedstawicielowi handlowemu pozwanej, R. K. Sąd Rejonowy w L. wyrokiem zaocznym uwzględnił powództwo, a następnie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2013 r. utrzymał w mocy wyrok zaoczny w części dotyczącej pozbawienia wykonalności nakazu zapłaty co do kwoty 87 856,77 zł wraz z odsetkami i kosztami. Sąd Rejonowy ustalił, że powód dokonywał płatności gotówką R. K., który wystawiał dokumenty KP. Pozwana spółka powołała się na ugodę z dnia 15 października 2010 r., w której powód uznał dług. Nakaz zapłaty uprawomocnił się, a następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne. Powód dowiedział się o postępowaniu egzekucyjnym dopiero w dniu doręczenia zawiadomienia o jego wszczęciu. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., uznając, że zarzut spełnienia świadczenia nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację pozwanej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut spełnienia świadczenia, które nastąpiło przed powstaniem tytułu wykonawczego, powinien być podniesiony w postępowaniu rozpoznawczym, a nie w powództwie przeciwegzekucyjnym. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy tytułem jest nakaz zapłaty doręczony w trybie zastępczym, a dłużnik nie wykazał, że doręczenie nie mogło nastąpić. Uznanie zarzutu spełnienia świadczenia w postępowaniu opozycyjnym, gdy mógł on być podniesiony wcześniej, godziłoby w instytucję prawomocności orzeczeń sądowych i powagę rzeczy osądzonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w kontekście zarzutu spełnienia świadczenia i prawomocności orzeczeń, a także skutków doręczenia zastępczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zarzut spełnienia świadczenia mógł być podniesiony w postępowaniu rozpoznawczym, a nie został podniesiony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zarzut spełnienia świadczenia, który nastąpił przed powstaniem tytułu wykonawczego, może być podstawą powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., jeśli nie został rozpoznany w postępowaniu, w którym wydano tytuł?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut spełnienia świadczenia, który nastąpił przed powstaniem tytułu wykonawczego, powinien być podniesiony w postępowaniu rozpoznawczym, a nie w powództwie przeciwegzekucyjnym, chyba że z mocy ustawy nie mógł być rozpoznany w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut spełnienia świadczenia powinien być rozpoznany w postępowaniu, w którym wydano tytuł egzekucyjny, zwłaszcza gdy tytułem jest nakaz zapłaty doręczony w trybie zastępczym, a dłużnik nie wykazał przeszkód do jego odebrania. Podniesienie tego zarzutu dopiero w powództwie opozycyjnym godziłoby w prawomocność orzeczeń i powagę rzeczy osądzonej.
Jakie są skutki prawne doręczenia zastępczego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Doręczenie zastępcze, przy zachowaniu wymagań formalnych, pociąga za sobą wszelkie skutki prawne doręczenia, chyba że strona wykaże, iż doręczenie nie mogło nastąpić.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że doręczenie zastępcze jest postacią fikcji prawnej doręczenia, która wywołuje skutki prawne. Brak obiektywnych przeszkód do odebrania nakazu zapłaty i niepodniesienie zarzutów w sprzeciwie oznacza, że dłużnik nie może skutecznie powoływać się na spełnienie świadczenia w późniejszym postępowaniu przeciwegzekucyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | powód |
| "A." Spółka Akcyjna w upadłości likwidacyjnej w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dłużnik może oprzeć powództwo przeciwegzekucyjne na zdarzeniach, które nastąpiły po powstaniu tytułu wykonawczego, wskutek których zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może je oprzeć na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony oraz sąd, który je wydał, i inne równe sądy oraz inne organy Rzeczypospolitej Polskiej.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądowe ma powagę rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 777 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Tytułami wykonawczymi są w szczególności orzeczenia prawomocne sądu stanowiące tytuł egzekucyjny.
k.p.c. art. 353 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Do nakazów zapłaty stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
k.p.c. art. 479 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.k. art. 270
Kodeks karny
Podrobienie podpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut spełnienia świadczenia powinien być rozpoznany w postępowaniu rozpoznawczym, a nie w powództwie przeciwegzekucyjnym. • Doręczenie zastępcze nakazu zapłaty, przy braku dowodów o przeszkodach, wywołuje skutki prawne i uniemożliwia późniejsze podnoszenie zarzutu spełnienia świadczenia w powództwie opozycyjnym. • Podniesienie zarzutu spełnienia świadczenia w powództwie opozycyjnym, gdy mógł być podniesiony wcześniej, narusza prawomocność orzeczeń i powagę rzeczy osądzonej.
Odrzucone argumenty
Spełnienie świadczenia przed powstaniem tytułu wykonawczego, które nie zostało rozpoznane w postępowaniu rozpoznawczym, stanowi podstawę powództwa przeciwegzekucyjnego. • Sądy niższych instancji prawidłowo rozpoznały zarzut spełnienia świadczenia w postępowaniu przeciwegzekucyjnym.
Godne uwagi sformułowania
godzi w fundamentalne instytucje procesu cywilnego, tj. prawomocność orzeczenia sądowego, związanie sądu i stron takim orzeczeniem (art. 365 k.p.c.) oraz powagę rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) • stan powagi rzeczy osądzonej pociąga za sobą między innymi skutek w postaci prekluzji materiału procesowego (faktycznego) sprawy • spełnienie świadczenia daje podstawę do sformułowania tak oczywistego zarzutu, że trudno przyjąć, aby działający racjonalnie dłużnik pominął go w swojej obronie • doręczenie zastępcze jest postacią fikcji prawnej doręczenia, ale pociągającej za sobą wszelkie jego skutki
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w kontekście zarzutu spełnienia świadczenia i prawomocności orzeczeń, a także skutków doręczenia zastępczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zarzut spełnienia świadczenia mógł być podniesiony w postępowaniu rozpoznawczym, a nie został podniesiony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego możliwości podnoszenia zarzutów po uprawomocnieniu się orzeczenia, co ma kluczowe znaczenie dla praktyki prawniczej.
“Czy można uniknąć zapłaty długu, twierdząc, że zapłaciło się przedstawicielowi handlowemu po uprawomocnieniu się wyroku?”
Dane finansowe
WPS: 115 263 PLN
zasądzona kwota: 115 263 PLN
koszty procesu: 5058 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.