I ACa 1075/14

Sygn. akt I ACa 1075/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Piotr Wójtowicz Sędziowie : SA Anna Bohdziewicz SA Joanna Naczyńska (spr.) Protokolant : Małgorzata Korszun po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa K. T. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w D. o ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I C 447/14, 1) oddala apelację; 2) nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 1075/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z 16 września 2014r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo K. T. o stwierdzenie nieważności uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w D. nr (...) z 26 maja 2014r. w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej na kadencję 2014- 2017 oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej 197 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy ustalił. Ze zakwestionowaną uchwałą mandat członka Rady Nadzorczej na kadencję 2014-2017 uzyskali: G. H. , J. K. , D. K. , W. S. , C. F. , J. F. , J. S. (1) , J. G. (1) , H. M. , J. S. (2) , J. G. (2) , Z. Z. , J. R. , C. C. i A. D. . Niektóre z tych osób zasiadały już w Radzie Nadzorczej w poprzednich kadencjach, w latach 2011-2014 i w latach 2007 - 2011. Powód domagał się stwierdzenia nieważności tej uchwały, twierdząc członkowie rady zostali wybrani wbrew ustawowemu zakazowi na trzecią kadencję. Przywołując art. 8 2 ust. 3 ustawy z 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych , wprowadzony z dniem 31 lipca 2007r. ustawą z 14 czerwca 2007r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 873 z późn. zm.; dalej ustawa nowelizująca), który stanowi, Ze nie można być członkiem rady nadzorczej dłużej niż przez 2 kolejne kadencje rady nadzorczej. Sąd Okręgowy stwierdził, iż istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaka data jest właściwa do obliczenia początku biegu pierwszej kadencji, o której mowa w tym przepisie. W szczególności, czy jako pierwszą kadencję należy liczyć kadencję, która rozpoczęła bieg po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. po 31 lipca 2007r., czy też jest to kadencja, która w rozpoczęła bieg przed tą datą. Sąd Okręgowy podkreślił, iż skutkiem stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z 15 lipca 2009 r., K 64/07 (OTK-A z 2009r., nr 7, poz. 110, Dz. U. z 2009r., nr 117, poz. 988) niezgodności art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej z Konstytucją RP było wyeliminowanie z obrotu prawnego tego przepisu. Oznacza to, że ustawa nowelizująca (wprowadzająca w życie art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) nie zawiera przepisów intertemporalnych. Sąd Okręgowy przyjął, że skoro 8 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wszedł w życie 31 lipca 2007r., zatem może wywierać skutki prawne jedynie od tej daty i ograniczać dopuszczalną liczbę kadencji wyłącznie na przyszłość. Kierując się stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 26 września 2013r. , sygn. akt II CSK 716/12 (Lex nr 1408411), stwierdził, iż pierwszą kadencją będzie albo kadencja rady nadzorczej będąca w toku 31 lipca 2007r., albo kadencja, która rozpoczęła bieg po tej dacie. Uznał, że nie ma żadnych podstaw ku temu, by ilość kadencji obliczać w sposób tożsamy z uregulowaniem zawartym w niekonstytucyjnym art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej i doliczać kadencje, które zakończyły się przed 31 lipca 2007r. Odwołując się do regulacji art. 8 2 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, Sąd Okręgowy zauważył, że kadencja rady nadzorczej nie może trwać dłużej niż 3 lata oraz, że przepis ten ma zastosowanie do rad nadzorczych powołanych po 31 lipca 2007r., a zatem poza hipotezą tej regulacji pozostają kadencje, które rozpoczęły swój bieg przed 31 lipca 2007r. Nadto zauważył, że z istoty kadencyjności wynika, że długość kadencji nie powinna być modyfikowana w odniesieniu do organu urzędującego, jako że spółdzielcy, wybierając określony skład rady nadzorczej, udzielają mu jednocześnie pełnomocnictw o określonej przez prawo treści i określonym czasie „ważności”. Argumenty te, w ocenie Sądu Okręgowego, wskazują na to, że stosując art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie można uwzględnić kadencji rady nadzorczej pozwanej z lat 2007-2011, w czasie trwania której przepis ten wszedł w życie. Konkluzja, iż żaden z obecnych członków rady nadzorczej nie został wybrany wbrew zakazowi z art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych na trzecią kadencję, legła u podstaw oddalenia powództwa, jako bezzasadnego i obciążenia powoda, jako strony przegrywającej - w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według stawki minimalnej określonej w §10 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 490). Apelację od wyroku wniósł powód, domagając się jego zmiany przez stwierdzenie nieważności opisanej w pozwie uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej na kadencję 2014- 2017. Zarzucił, iż Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony wyrok naruszył art. 8 2 ust. 3 ustawy z 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych , przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wywodził, iż wybór G. H. , J. K. , C. F. , J. F. , J. G. (1) , H. M. , J. S. (2) , J. G. (2) , Z. Z. , J. R. i A. D. nastąpił z naruszeniem zasady maksymalnie dwukrotnego pełnienia funkcji członka rady nadzorczej pozwanej w następujących po sobie kadencjach. W uzasadnieniu apelacji wywodził, iż kadencja będąca w toku 31 lipca 2007r., powinna być liczona jako pierwsza z dwóch kadencji, o których mowa w art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, podkreślając iż na taką wykładnię tego przepisu wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przywołanego przez Sąd Okręgowy wyroku z 26 września 2013r. , sygn. akt II CSK 716/12, używając sformułowania „albo” kadencja będąca w toku w dniu 31 lipca 2007r., albo kadencja, która rozpocznie dopiero swój bieg po tej dacie. Podkreślił, iż uchwała w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej na kadencję 2007-2011 została podjęta 25 maja 2007r., a zatem na dwa miesiące przed wejściem w życie art. 8 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i trwała cztery lata. Zatem wymienieni w apelacji członkowie w chwili kandydowania na członka aktualnie wybranej rady nadzorczej, pełnili już funkcję członka rady przez dwa pełne, trzyletnie okresy kadencyjne, a aktualna kadencja dla nich już trzecią. Z daleko posuniętej ostrożności, apelujący podkreślił, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji orzecznictwo sądów, nawet Sądu Najwyższego nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, a Sąd rozstrzygający sprawę winien wyrobić własny ogląd, którym nie powinno być podzielenie poglądów zawartych w aktualnie dostępnej bazie orzeczeń programu „Lex”. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Wywodziła, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest trafne, a zarzuty apelacji bezzasadne. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Ustalenia faktyczne w sprawie nie były przedmiotem sporu. Sporna była kwestia interpretacji i właściwej wykładni art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, którego przepisy wprowadzające - intertemporalne zostały uchylone, jako sprzeczne z Konstytucją . Wykładnię dokonaną przez Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny w pełni podzielił, jako trafną i zgodną z dyrektywami wykładni systemowej przepisów prawa materialnego. W szczególności, wbrew wywodom apelacji, Sąd Okręgowy dokonując wykładni przywołanej regulacji nie naruszył art. 87 ust. 1 Konstytucji RP , ponieważ nie ograniczył się do podzielenia poglądów prezentowanych w orzeczeniach dostępnych w bazie „Lex”, jak to sugeruje apelujący. Sąd Okręgowy, uzasadniając rozstrzygnięcie odwołał się jedynie do dorobku orzeczniczego Sądu Najwyższego, analizując dotychczasową linię orzeczniczą w zakresie wykładni art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Przechodząc do meritum sprawy, dla dokonania wykładni art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie jest wystarczająca jego wykładnia językowa. Nie da ona bowiem odpowiedzi na pytanie, czy za pierwszą z kadencji, o których mowa w tym przepisie należy poczytywać kadencję będącą już w toku w dniu wejścia w życie tego przepisu (31 lipca 2007r.), czy też dopiero kadencję, która rozpocznie swój bieg po dniu wejścia w życie analizowanego przepisu, tj. po 31 lipca 2007r. Kwestii tej, wbrew stanowisku apelującego, nie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 26 września 2013r. , sygn. akt II CSK 716/12, stwierdzając, że będzie to „albo” kadencja będąca w toku w dniu 31 lipca 2007r., albo kadencja, która rozpocznie dopiero swój bieg po tej dacie. Ze sformułowania tego apelujący błędnie wywodzi, że za pierwszą kadencję może być już uznana kadencja będąca w toku w dniu 31 lipca 2007r. Wywód apelującego byłby zgodny z zasadami logiki, gdyby w przywoływanym uzasadnieniu Sąd Najwyższy użył spójnika alternatywy łącznej „lub”, który oznacza wybór jednego z dwóch przedstawionych wariantów, nie wyłączając wyboru obydwu z nich. Sąd Najwyższy użył natomiast spójnika alternatywy rozłącznej „albo”, który oznacza wybór jednego i tylko jednego z dwóch przedstawionych wariantów, z wyłączeniem drugiego, co jednoznacznie wskazuje, iż nie przesądził spornej kwestii. Intencją Sądu Najwyższego było jedynie wykluczenie kadencji, które zostały zakończone przed wejściem w życie art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wykładni spornego przepisu, jak to już wyżej wskazano należy dokonać na gruncie wykładni systemowej, z uwzględnieniem zasad wejścia w życie przepisów prawa materialnego. W tej materii, Sąd Okręgowy należycie powiązał wykładnię art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z wykładnią art. 8 2 ust. 4 tej ustawy, wprowadzającego regułę, że kadencja rady nadzorczej nie może trwać dłużej niż 3 lata. Oczywistym dla Sądu Apelacyjnego jest, że żaden z tych dwóch przepisów nie może ingerować w stosunki prawne powstałe w przeszłości, przed ich wejściem w życie i trwające nadal po ich wejściu w życie. Tak, jak to trafnie podkreślił Sąd Okręgowy zmiany długości kadencji powinny wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość (pro futuro), ponieważ już z istoty kadencyjności wynika, że jej długość nie powinna być modyfikowana w odniesieniu do organu urzędującego, jako że spółdzielcy, wybierając określony skład rady nadzorczej, udzielają mu jednocześnie pełnomocnictw o określonej przez prawo treści i określonym czasie „ważności”. Nie sposób też podzielić stanowiska apelującego, iż skoro będąca w dniu 31 lipca 2007r. kadencja rady nadzorczej trwała 4 lata, a wymienieni w apelacji członkowie rady zasiadali w niej przez 3 pełne lata po dniu 31 lipca 2007r., to kadencję tę należy liczyć jako pierwszą w rozumieniu art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, jako drugą kadencję w latach 2011- 2014, a aktualną kadencję na lata 2014-2017 jako już trzecią, czyli niedopuszczalną. Wykładnia taka prowadziłaby do paradoksalnych wniosków i różnicowania pozycji członków nawet tej samej rady, np. (powołanych w wyborach uzupełniających) w zależności od ilości dni, przez które pełnili oni funkcję członka rady po 31 lipca 2007r. Nowelizacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych , dokonana z dniem 31 lipca 2007r„ jak już to podkreślono, nie może ingerować w tok trwającej już kadencji. Art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, tak jak każdy przepis prawa materialnego, może dotyczyć tylko zdarzeń prawnych, które wystąpią po jego wejściu w życie. Zatem mogą dotyczyć tylko wyboru do składu rady nadzorczej kadencji, które rozpoczęły bieg po 31 lipca 2007r. Z powyższego wynika, że art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ma zastosowanie do rad nadzorczych powołanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 31 lipca 2007r. Dopiero ta kadencja, która rozpoczęła się po wskazanej wyżej dacie jest pierwszą kadencją, o której mowa w art. 8 2 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Z tych to też przyczyn, Sąd Apelacyjny uznał, iż zarzuty apelacji nie są w stanie wzruszyć trafności zaskarżonego wyroku. Konkluzje te legły u podstaw oddalenia apelacji - w oparciu o art. 385 k.p.c. , jako bezzasadnej. O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o art. 102 k.p.c. , nie obciążając powoda kosztami postępowania apelacyjnego, a to z uwagi na charakter sprawy i działanie powoda w interesie ogółu członków pozwanej spółdzielni, ukierunkowane na wyjaśnienie niejasnej regulacji prawnej, istotnej dla prawidłowego funkcjonowania organów pozwanej spółdzielni.