II CSK 706/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu po rozwiązaniu umowy najmu. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo jedynie w części, zasądzając 20.617,56 zł. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron, uznając za niedopuszczalne stosowanie mieszanych reżimów prawnych i tworzenie roszczenia opartego na różnych podstawach prawnych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy wskazał, że właściciel pozbawiony możliwości korzystania z rzeczy może skorzystać z różnych instrumentów prawnych, w tym z przepisów o roszczeniach uzupełniających (art. 224 § 2, 225, 230 k.c.). Podkreślił, że przepisy te mają charakter dyspozytywny, co oznacza, że strony mogą umownie uregulować sposób rozliczenia konsekwencji wynikających z posiadania rzeczy. W szczególności, wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy może zostać ustalona w umowie. Sąd Najwyższy zaznaczył jednak, że taka umowna wysokość wynagrodzenia podlega kontroli w świetle zasady swobody umów (art. 353(1) k.c.) i nie może mieć charakteru represyjnego, a jedynie wyrównawczy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy po wygaśnięciu umowy najmu, dopuszczalność umownego ustalenia tego wynagrodzenia, dyspozytywny charakter przepisów o roszczeniach uzupełniających.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wygaśnięciu umowy najmu i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umownych oraz zasady swobody umów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy właściciel dochodzący zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości na podstawie przepisów o ochronie własności (art. 224 § 2, 225, 230 k.c.) może domagać się zapłaty w wysokości określonej w umowie najmu, która wygasła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą umownie ustalić wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy, nawet w ramach roszczeń uzupełniających, o ile przepisy te mają charakter dyspozytywny i umowa nie narusza zasady swobody umów (art. 353(1) k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy o roszczeniach uzupełniających (art. 224 § 2, 225, 230 k.c.) mają charakter dyspozytywny, co pozwala stronom na umowne uregulowanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Taka umowna wysokość wynagrodzenia nie oznacza wyboru innego reżimu odpowiedzialności, a jedynie modyfikację ustawowych zasad w ramach istniejącego reżimu. Jednakże, wysokość ta podlega kontroli w świetle zasady swobody umów (art. 353(1) k.c.) i nie może mieć charakteru represyjnego.
Czy dopuszczalne jest stosowanie mieszanych reżimów prawnych przy dochodzeniu roszczeń z tytułu posiadania rzeczy po wygaśnięciu stosunku umownego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niedopuszczalne jest stosowanie mieszanych reżimów prawnych i tworzenie roszczenia opartego na różnych podstawach prawnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny słusznie uznał za niedopuszczalne stosowanie do roszczenia powoda o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, opartego na treści art. 224 § 2, 225 i 230 k.c., innych reżimów prawnych i tworzenia roszczenia opartego na różnych podstawach prawnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w W. | organ_państwowy | powód |
| G. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| P. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Reguluje roszczenia uzupełniające właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Reguluje roszczenia uzupełniające właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Stosuje przepisy o roszczeniach uzupełniających do posiadacza rzeczy, który nie jest właścicielem.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która podlega kontroli sądowej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności kontraktowej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 124 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwy biegu przedawnienia.
k.c. art. 229 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 481 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy miejsca spełnienia świadczenia bezterminowego.
u.g.n. art. 43 § 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zarządu nieruchomościami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość umownego ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy w ramach roszczeń uzupełniających. • Dyspozytywny charakter przepisów o roszczeniach uzupełniających.
Odrzucone argumenty
Niedopuszczalność stosowania mieszanych reżimów prawnych. • Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie powinno być ustalane według stawek rynkowych, a nie postanowień umowy najmu.
Godne uwagi sformułowania
nie jest bowiem wykluczone, w ramach tego samego reżimu roszczeń uzupełniających, porozumienie odnośnie wysokości wynagrodzenia za dalsze korzystanie z rzeczy pomimo wygaśnięcia stosunku prawnego, który uprawniał do posiadania rzeczy. • Dyspozytywny charakter przepisów o roszczeniach uzupełniających umożliwia ich modyfikację na mocy umowy stron, której postanowienia wchodzą w miejsce regulacji ustawowych. • Tak określona wysokość wskazuje, że jego celem było zdyscyplinowanie posiadacza rzeczy do jej wydania.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Władysław Pawlak
członek
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy po wygaśnięciu umowy najmu, dopuszczalność umownego ustalenia tego wynagrodzenia, dyspozytywny charakter przepisów o roszczeniach uzupełniających."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji po wygaśnięciu umowy najmu i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umownych oraz zasady swobody umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię możliwości umownego ustalania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, co ma praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów gospodarczych i właścicieli.
“Czy można umownie ustalić wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 229 462,16 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 20 617,56 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.