II CSK 664/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Ł., który zasądził od niej na rzecz powódki resztę ceny za sprzedanego konia (klacz) w kwocie 58 500 zł. Strony zawarły umowę sprzedaży klaczy za cenę 65 000 zł, z czego pozwana zapłaciła 6 500 zł, a resztę miała uiścić do 1 czerwca 2011 r., kiedy to miała stać się właścicielem. Klacz padła w marcu 2011 r. z powodu zatoru tętniczego. Sąd Okręgowy uznał, że klacz została wydana pozwanej zgodnie z art. 548 § 1 k.c., a zatem niebezpieczeństwo jej utraty przeszło na nią. Sąd Najwyższy, analizując skargę kasacyjną, stwierdził, że zastrzeżenie własności do czasu zapłaty ceny (art. 589 k.c.) jest warunkiem zawieszającym przeniesienie własności, ale nie wpływa na przejście niebezpieczeństwa utraty rzeczy, które następuje z chwilą wydania (art. 548 § 1 k.c.). Sąd Najwyższy zakwestionował jednak ustalenie Sądu Okręgowego co do wydania klaczy, wskazując, że samo umożliwienie jazdy rekreacyjnej na koszt pozwanej nie jest równoznaczne z wydaniem rzeczy w rozumieniu art. 548 k.c. Podkreślono również, że sprzedawca dochodzący zapłaty ceny ma obowiązek udowodnić fakt wydania rzeczy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przejścia niebezpieczeństwa utraty rzeczy sprzedanej na kupującego (art. 548 § 1 k.c.) w kontekście zastrzeżenia własności do czasu zapłaty ceny (art. 589 k.c.) oraz definicji 'wydania rzeczy'.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży rzeczy z zastrzeżeniem własności i późniejszym padnięciem zwierzęcia. Kluczowe jest ustalenie faktycznego wydania rzeczy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej do czasu zapłaty całej ceny, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą wydania rzeczy, czy dopiero z chwilą przejścia własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy sprzedanej przechodzi na kupującego z chwilą wydania rzeczy, niezależnie od tego, czy własność rzeczy przeszła na kupującego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 548 § 1 k.c. stanowi, iż z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. Jest to niezależne od tego, czy kupujący uzyskał własność rzeczy, czy też - wskutek zastrzeżenia własności przez sprzedawcę - własności tej nie nabył. Sprzedający może żądać zapłaty całej ceny nawet po utracie lub uszkodzeniu rzeczy, jeśli nastąpiło to po jej wydaniu.
Czy samo umożliwienie pozwanej jazdy rekreacyjnej na koniu, który pozostał w stajni, stanowiło wydanie rzeczy w rozumieniu art. 548 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samo umożliwienie pozwanej jazdy rekreacyjnej na jej koszt nie jest jednoznaczne z wydaniem klaczy w rozumieniu art. 548 k.c., gdyż nie dało pozwanej faktycznej władzy nad klaczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował ustalenie Sądu Okręgowego, że nastąpiło wydanie klaczy w rozumieniu art. 548 § 1 k.c. poprzez umożliwienie pozwanej jazdy rekreacyjnej. Podkreślono, że wydanie rzeczy nie musi być wręczeniem 'z ręki do ręki', ale musi oznaczać faktyczne przekazanie władzy nad rzeczą. W tej sytuacji, gdy pozwana opłacała pensjonat, a klacz pozostała w stajni, samo umożliwienie jazdy nie było wystarczające do uznania wydania.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zinterpretował umowę sprzedaży konia, w szczególności § 4 dotyczący przejęcia klaczy po spłaceniu całości ceny, przy wykładni art. 65 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji naruszył art. 65 § 2 k.c., pomijając przy wykładni umowy § 4, który stanowił, że klacz miała zostać przejęta przez pozwaną w momencie spłacenia całości uzgodnionej sumy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przy wykładni umowy należało uwzględnić wszystkie jej postanowienia, w tym § 4, który odnosił się do przejęcia klaczy po spłaceniu całej ceny. Chociaż przejęcie nie jest tożsame z wydaniem, to sposób rozumienia przez strony pojęcia 'przejęta' był istotny dla oceny, czy nastąpiło wydanie rzeczy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 548 § § 1
Kodeks cywilny
Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. Jest to niezależne od przejścia własności.
k.c. art. 589
Kodeks cywilny
W razie wątpliwości zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej poczytuje się za warunek zawieszający przeniesienie własności.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Przy wykładni umowy należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Pomocnicze
k.c. art. 548 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli strony oznaczyły inną chwilę niż wydanie rzeczy dla przejścia korzyści i ciężarów, to poczytuje się w razie wątpliwości, że ta sama chwila dotyczy przejścia niebezpieczeństwa przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.
k.c. art. 155 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis art. 589 k.c. jest przepisem szczególnym odmiennie regulującym skutki rzeczowe aniżeli art. 155 k.c.
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Definicja warunku zawieszającego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 65 § 2 k.c. poprzez pominięcie przy wykładni umowy § 4 dotyczącego przejęcia klaczy po spłaceniu całej ceny. • Brak faktycznego wydania klaczy w rozumieniu art. 548 § 1 k.c., gdyż samo umożliwienie jazdy rekreacyjnej nie dawało pozwanej faktycznej władzy nad zwierzęciem.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 589 k.c. w zw. z art. 548 § 1 k.c., oparty na błędnym poglądzie, że w wypadku zastrzeżenia własności, będącego warunkiem zawieszającym, niebezpieczeństwo utraty lub uszkodzenia rzeczy ponosi kupujący dopiero od chwili ziszczenia się warunku (res perit domino).
Godne uwagi sformułowania
niebezpieczeństwo utraty klaczy przeszło na pozwaną • niebezpieczeństwo nie ulega podziałowi • niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy • samo umożliwienie pozwanej jazdy rekreacyjnej na jej koszt nie jest jednoznaczne z wydaniem klaczy w rozumieniu art. 548 k.c. • nie dało pozwanej faktycznej władzy nad klaczą • sprzedawcę, który żąda zapłaty ceny, obciąża ciężar udowodnienia faktu, że wydanie rzeczy nastąpiło
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Barbara Trębska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejścia niebezpieczeństwa utraty rzeczy sprzedanej na kupującego (art. 548 § 1 k.c.) w kontekście zastrzeżenia własności do czasu zapłaty ceny (art. 589 k.c.) oraz definicji 'wydania rzeczy'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży rzeczy z zastrzeżeniem własności i późniejszym padnięciem zwierzęcia. Kluczowe jest ustalenie faktycznego wydania rzeczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przejścia ryzyka na kupującego, nawet jeśli nie stał się on jeszcze właścicielem. Wyjaśnia kluczowe pojęcia jak 'wydanie rzeczy' i 'zastrzeżenie własności'.
“Czy kupiłeś konia, ale on padł? Kto ponosi ryzyko – Ty czy sprzedawca?”
Dane finansowe
WPS: 58 500 PLN
reszta ceny: 58 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.