II CSK 645/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z powództwa spółki „D.” A. K., W. N. spółki jawnej przeciwko Gminie S. o zapłatę 76.000 zł. Powódka nabyła wierzytelność od W. K., wykonawcy prac budowlanych na zlecenie Gminy, na podstawie umowy cesji z 19 lipca 2010 r. Wierzytelność dotyczyła kwoty 244.769,12 zł z tytułu dostawy mebli i montażu zabudowy barowej. Gmina S. odstąpiła od umowy z W. K. z powodu niewykonania prac w terminie. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając umowę cesji za ważną, ale brak wymagalnego roszczenia W. K. wobec Gminy. Sąd Apelacyjny początkowo podzielił to stanowisko, wskazując na nadpłatę wynagrodzenia przez Gminę i potrącenie wierzytelności. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok, wskazując na brak ustaleń dotyczących wierzytelności wzajemnej Gminy i zasadności potrącenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i uwzględnił powództwo, uznając, że Gmina nie wykazała braku wymagalnej wierzytelności powódki, a protokoły poinwentaryzacyjne nie stanowiły rozliczenia inwestycji ani oświadczenia o potrąceniu. Sąd Najwyższy w obecnym wyroku uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że błędnie zinterpretowano przepisy dotyczące rozliczeń umów o roboty budowlane i potrącenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że protokół poinwentaryzacyjny, zaakceptowany przez obie strony, wskazywał na niewielką kwotę należną wykonawcy (32,02 zł), co oznaczało, że Gmina nie miała nadpłaty, a wykonawca otrzymał wynagrodzenie za całość wykonanych prac. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną Gminy za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących cesji wierzytelności przyszłych, rozliczeń umów o roboty budowlane, potrącenia wierzytelności oraz znaczenia protokołów odbioru i inwentaryzacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane i rozliczenia prac wykonanych przez podwykonawcę.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa cesji wierzytelności przyszłej wywołuje skutek rozporządzający w momencie jej zawarcia, czy dopiero z chwilą powstania wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pełny skutek przelewu wierzytelności przyszłej następuje z chwilą powstania wymagalnej wierzytelności po stronie cedenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umowa cesji wierzytelności przyszłej wywołuje skutek rozporządzający dopiero z chwilą powstania wierzytelności, choć umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przyszłych jest dopuszczalna.
Czy protokół poinwentaryzacyjny, zaakceptowany przez strony umowy o roboty budowlane, stanowi końcowe rozliczenie inwestycji i wyłącza możliwość dochodzenia dalszych roszczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli protokół ten, oparty na spisie z natury, jednoznacznie określa wartość wykonanych prac i dostaw oraz potwierdza, że wynagrodzenie zostało zapłacone lub nie przekracza należnej kwoty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że protokół poinwentaryzacyjny, zaakceptowany przez strony, w którym wykonawca przyznał, że jego wierzytelność wynosi jedynie 32,02 zł, stanowił rozliczenie umowy w części wykonanej i wykluczał istnienie wierzytelności powódki z tytułu cesji.
Czy inwestor, który odstąpił od umowy o roboty budowlane z powodu niewykonania prac, może dochodzić zwrotu nadpłaty wynagrodzenia za wcześniejsze etapy, jeśli końcowe rozliczenie wykaże, że całość zapłaty pokrywa wykonane prace?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli końcowe rozliczenie, uwzględniające wszystkie wykonane prace i dostawy, wykaże, że zapłacone wynagrodzenie nie przekracza należnej kwoty za całość wykonanych robót, nawet jeśli wcześniejsze etapy były częściowo nadpłacone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zapłata części wynagrodzenia za odebrane częściowo roboty nie wyłącza możliwości całościowego rozliczenia po zakończeniu prac, a inwestor nie ma roszczenia o zwrot nadpłaty, jeśli ostateczne rozliczenie wykaże, że całość zapłaty pokrywa wykonane prace.
Czy inwestor ponosi odpowiedzialność za zobowiązania wykonawcy wobec podwykonawcy, jeśli nie wiedział o zawarciu umów między wykonawcą a podwykonawcą?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli inwestor nie wiedział o zawarciu umów między wykonawcą a podwykonawcą, nie ponosi odpowiedzialności solidarnej na podstawie art. 6471 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powódka nie wykazała przesłanek odpowiedzialności solidarnej Gminy S. na podstawie art. 6471 § 2 i 5 k.c., ponieważ Gmina nie wiedziała o umowach między W. K. a powódką.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "D." A. K., W. N. spółki jawnej | spółka | powód |
| Gmina S. | organ_państwowy | pozwany |
| W. K. | inne | wykonawca / cedent |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 509 § 1
Kodeks cywilny
Możliwe jest przeniesienie wierzytelności przyszłej, ale skutek rozporządzający następuje z chwilą powstania wierzytelności.
k.c. art. 513 § 1
Kodeks cywilny
Nabywca wierzytelności może być zmuszony do uznania potrącenia przez dłużnika wierzytelności przysługującej mu wobec zbywcy.
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy.
Pomocnicze
k.c. art. 510 § 1
Kodeks cywilny
Umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przyszłych wywołuje skutek rozporządzający.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dopóki wierzyciel nie wezwie dłużnika do wykonania zobowiązania, świadczenie jest wymagalne.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane.
k.c. art. 654
Kodeks cywilny
Rozliczenie częściowe robót budowlanych.
k.p.c. art. 3983 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39813 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego podstawą faktyczną orzeczenia.
k.p.c. art. 39815 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przepisów dotyczących rozliczeń umów o roboty budowlane przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów o zwrocie nienależnego świadczenia (art. 410 k.c.) i wymagalności (art. 455 k.c.). • Brak wykazania przez pozwaną Gminę, że wierzytelność powódki nie istniała lub wygasła w wyniku potrącenia. • Protokół poinwentaryzacyjny, zaakceptowany przez strony, stanowił rozliczenie umowy i potwierdzał niewielką należność wykonawcy.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące konieczności dokonania przez Gminę końcowego rozliczenia inwestycji i możliwości dochodzenia zwrotu nadpłaty. • Argumenty Sądu Apelacyjnego, że protokoły nie stanowią rozliczenia inwestycji ani oświadczenia o potrąceniu.
Godne uwagi sformułowania
pełny skutek przelewu wierzytelności przyszłej, łączyć należy dopiero z chwilą powstania wierzytelności cedenta • nie budziło wątpliwości, że przedmiotem umowy cesji [...] jest wierzytelność przyszła cedenta [...] tytułem wynagrodzenia za wykonanie zadania inwestycyjnego • istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do zagadnienia, czy na dzień odstąpienia [...] posiadał on w stosunku do pozwanej wierzytelność z tytułu zrealizowanych, a nie zapłaconych prac czy dostaw • nie sposób zgodzić się z Sądem Apelacyjnym, że protokół poinwentaryzacyjny [...] zaakceptowany przez obie jej strony, nie stanowi końcowego rozliczenia umowy o roboty budowlane w części, co do której nie nastąpiło odstąpienie.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Barbara Trębska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cesji wierzytelności przyszłych, rozliczeń umów o roboty budowlane, potrącenia wierzytelności oraz znaczenia protokołów odbioru i inwentaryzacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odstąpienia od umowy o roboty budowlane i rozliczenia prac wykonanych przez podwykonawcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń w umowach budowlanych i znaczenie precyzyjnych dokumentów, takich jak protokoły, w sporach sądowych.
“Czy protokół poinwentaryzacyjny może zniweczyć roszczenia z cesji wierzytelności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 76 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.