II CSK 637/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń powódek T. Z. i E. D. o zwrot wkładu gruntowego wniesionego przez ich poprzedniczki prawne do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "W.". Sąd Okręgowy w Ł. nakazał spółdzielni złożenie oświadczenia woli o przeniesieniu na rzecz powódek udziałów w prawie własności działki równoważnej lub zasądził kwoty tytułem wartości wkładu. Sąd Apelacyjny w Ł. zmienił ten wyrok, oddalając powództwo w całości. Sąd Apelacyjny uznał, że nabycie przez spółdzielnię prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie wygasiło roszczenia powódek. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódek, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy stwierdził, że wykładnia przepisów prawa spółdzielczego dokonana przez Sąd Apelacyjny była wadliwa. Utrata przez spółdzielnię własności gruntu wniesionego jako wkład gruntowy przez członka nie zwalnia jej z obowiązku rozliczeń, nawet jeśli spółdzielnia nabyła prawo własności przez zasiedzenie. Spółdzielnia nadal jest zobowiązana do zwrotu wkładu w naturze (gruntu równoważnego) lub poprzez świadczenie pieniężne, jeśli dysponuje odpowiednim gruntem lub jeśli potrzeby wspólnej gospodarki nie stoją temu na przeszkodzie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że utrata przez spółdzielnię własności gruntu wniesionego jako wkład nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu lub zapłaty jego równowartości, nawet w przypadku zasiedzenia przez spółdzielnię.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rolniczych spółdzielni produkcyjnych i wkładów gruntowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy utrata przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną prawa własności gruntu wniesionego jako wkład gruntowy przez członka, w wyniku zasiedzenia przez spółdzielnię, zwalnia ją z obowiązku zwrotu tego wkładu lub jego równowartości byłemu członkowi lub jego następcy prawnemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, utrata przez spółdzielnię własności gruntu nie zwalnia jej z obowiązku rozliczeń z byłymi członkami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenia o zwrot wkładu gruntowego mają charakter samodzielny i nie są uzależnione od posiadania przez spółdzielnię pierwotnego gruntu. Nawet jeśli spółdzielnia nabyła prawo własności przez zasiedzenie, nadal jest zobowiązana do zwrotu wkładu w naturze (gruntu równoważnego) lub poprzez świadczenie pieniężne.
Czy roszczenie o zwrot wkładu gruntowego wniesionego do rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest tożsame z roszczeniem windykacyjnym z art. 222 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia te mają odmienny charakter i podstawę prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że roszczenia wynikające z prawa spółdzielczego są samodzielne i nie można ich utożsamiać z roszczeniami windykacyjnymi z Kodeksu cywilnego. Wykładnia art. 148 § 3 prawa spółdzielczego nie pozwala na odmowę zwrotu wkładu z powodu utraty przez spółdzielnię władztwa nad jego pierwotnym przedmiotem.
Czy decyzja o wymianie gruntów, w której nie uwzględniono właścicieli gruntu wniesionego jako wkład, pozbawia ich prawa do zwrotu tego wkładu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciele uzyskali tytuł prawny w postaci prawa współwłasności gruntu ekwiwalentnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że decyzje o wymianie gruntów, nawet jeśli nie uwzględniały pierwotnych właścicieli, przyznawały im prawo współwłasności gruntu ekwiwalentnego. Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów nie zastępowała dotychczasowych tytułów prawnych innymi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| E. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "W." | spółka | pozwana |
Przepisy (39)
Główne
p.s. art. 148 § § 3
Prawo spółdzielcze
Roszczenie o zwrot wkładu gruntowego jest samodzielne i nie wygasa z powodu utraty przez spółdzielnię własności pierwotnego gruntu. Możliwy jest zwrot gruntu równoważnego lub świadczenie pieniężne.
Pomocnicze
p.s. art. 151
Prawo spółdzielcze
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny błędnie zrównał roszczenie o zwrot wkładu z roszczeniem windykacyjnym.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 1047
Kodeks postępowania cywilnego
p.s. art. 208 § § 3
Prawo spółdzielcze
Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów
Decyzja o wymianie gruntów przyznała właścicielkom prawo współwłasności gruntu ekwiwalentnego.
k.c. art. 475 § § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności poprzez bezpodstawne pozbawienie powódek prawa do zwrotu wkładu.
p.s. art. 1 § § 1
Prawo spółdzielcze
p.s. art. 3
Prawo spółdzielcze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że postanowienie o zasiedzeniu wygasiło roszczenia powódek.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
p.s. art. 148 § § 1
Prawo spółdzielcze
p.s. art. 148 § § 4
Prawo spółdzielcze
Możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających w pieniądzu według cen rynkowych.
p.s. art. 279 § § 2
Prawo spółdzielcze
k.c. art. 251
Kodeks cywilny
Ustawa o spółdzielniach i ich związkach art. 100 § § 2
Ustawa o spółdzielniach i ich związkach art. 104 § § 3
p.s. art. 149
Prawo spółdzielcze
Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów art. 4
Samodzielna regulacja dotycząca wymiany i scalania gruntów RSP.
Ustawa o scalaniu i wymianie gruntów art. 16
Wydzielanie gruntów stanowiących wkład członków spółdzielni.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za chybione.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 129 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia art. 148 § 3 prawa spółdzielczego przez Sąd Apelacyjny. • Utrata przez spółdzielnię własności gruntu nie zwalnia z obowiązku zwrotu wkładu lub jego równowartości. • Roszczenie o zwrot wkładu jest samodzielne i nie można go utożsamiać z roszczeniem windykacyjnym. • Naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszeń przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
utrata przez spółdzielnię władztwa nad przedmiotem wkładu nie może prowadzić do unicestwienia stosunku spółdzielczego • roszczenia dochodzone w oparciu o statut i wskazane przepisy prawa spółdzielczego mają charakter samodzielny, a nie uzupełniający • spółdzielcze prawo użytkowania gruntu wniesionego do RSP jako wkład gruntowy wyklucza dopuszczalność jego zasiedzenia
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Anna Owczarek
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że utrata przez spółdzielnię własności gruntu wniesionego jako wkład nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu lub zapłaty jego równowartości, nawet w przypadku zasiedzenia przez spółdzielnię."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rolniczych spółdzielni produkcyjnych i wkładów gruntowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii własnościowych w kontekście prawa spółdzielczego i długotrwałych sporów o ziemię, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób związanych ze spółdzielniami.
“Spółdzielnia nabyła ziemię przez zasiedzenie, ale czy to oznacza koniec roszczeń byłych członków o zwrot wkładu?”
Dane finansowe
WPS: 302 250 PLN
dopłata: 1550 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.