II CSK 610/14Brak interesu prawnego ustalenie wierzytelności opcje walutowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie nieistnienia uprawnień strony pozwanej wynikających z opcji walutowej, wytoczonego przez "C. G. L." Spółkę z o.o. w likwidacji przeciwko Bankowi […] S.A. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego powódki w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdyż istniały inne drogi dochodzenia roszczeń (powództwo o zapłatę lub przeciwegzekucyjne). Sąd ten odniósł się również do merytorycznych argumentów powódki, uznając je za niezasadne, w szczególności brak dowodów na podstępne działanie banku czy prawnie relewantny błąd powódki, która jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinna dochować należytej staranności. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do braku interesu prawnego, podkreślając, że powództwo o ustalenie nie zakończy sporu, a część uprawnień banku została już wykonana. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uznał za kluczowy zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. Zgodził się z utrwalonym orzecznictwem, że interes prawny w ustaleniu nie zachodzi, gdy możliwe jest powództwo o świadczenie. Jednakże, w niniejszej sprawie, wobec braku ustaleń co do nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu na kwotę 4 474 274,69 zł, Sąd Najwyższy nie mógł ocenić, czy doszło do naruszenia art. 189 k.p.c. i przepisów prawa materialnego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście powództw o ustalenie nieistnienia wierzytelności, zwłaszcza gdy istnieją bankowe tytuły egzekucyjne i możliwość dochodzenia roszczeń na drodze świadczeniowej lub egzekucyjnej. Podkreślenie znaczenia ustaleń faktycznych dotyczących klauzuli wykonalności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku ustaleń co do klauzuli wykonalności, co wpłynęło na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego. Ogólne zasady dotyczące interesu prawnego są szeroko stosowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy strona umów opcji zawartych w ramach struktury opcyjnej, w skład której wchodzą zarówno opcje uprawniające, jak i zobowiązujące, ma interes prawny w ustaleniu nieistnienia zobowiązań z opcji zobowiązujących, z pominięciem uprawnień z opcji uprawniających, jeżeli opcje zostały już częściowo rozliczone, a tylko częściowo mogą być przedmiotem egzekucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi, ale uchylił wyrok sądu niższej instancji z powodu braku ustaleń dotyczących klauzuli wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, co uniemożliwiło ocenę interesu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 189 k.p.c., uznając brak interesu prawnego powódki. Sąd Najwyższy wskazał, że brak jest ustaleń co do klauzuli wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, co uniemożliwia ocenę zasadności zarzutów.
Czy brak jest interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdy możliwe jest powództwo o świadczenie lub inne środki ochrony prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nie zachodzi, jeżeli zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo wskazujące, że interes prawny w ustaleniu nie zachodzi, gdy możliwe jest powództwo o świadczenie lub inne sposoby dochodzenia roszczeń.
Czy powódka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, dochowała należytej staranności przy zawieraniu umów opcji walutowych i czy działała pod wpływem prawnie relewantnego błędu?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że powódka nie wykazała podstępnego działania pozwanej ani prawnie relewantnego błędu, a jej błąd dotyczył motywów, a nie treści czynności prawnej.
Uzasadnienie
Powódka, jako przedsiębiorca, powinna dochować należytej staranności. Sąd Okręgowy uznał, że nie wykazała ona podstępu ani błędu co do treści czynności prawnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "C. G. L." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w likwidacji | spółka | powódka |
| Bank […] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Kluczowy przepis dotyczący interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Sąd Najwyższy analizował jego wykładnię w kontekście możliwości dochodzenia roszczeń na innej drodze.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ciężaru dowodu, wskazujący, że powódka miała obowiązek wykazać podstępne działanie pozwanej.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący błędu jako wady oświadczenia woli. Sąd uznał, że błąd powódki nie był prawnie relewantny.
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad swobody umów. Powódka zarzucała naruszenie tego przepisu w związku z art. 58 § 2 k.c. (zasady współżycia społecznego).
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 536 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący skutków odstąpienia od umowy.
k.c. art. 555
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący rękojmi przy sprzedaży.
k.c. art. 86 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby.
k.c. art. 355 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
k.p.c. art. 786 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 189 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny. • Brak ustaleń co do klauzuli wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, co uniemożliwia ocenę interesu prawnego.
Odrzucone argumenty
Brak interesu prawnego powódki w rozumieniu art. 189 k.p.c. • Możliwość dochodzenia roszczeń na innej drodze (powództwo o świadczenie, przeciwegzekucyjne). • Brak dowodów na podstępne działanie pozwanej. • Brak prawnie relewantnego błędu powódki. • Powódka jako przedsiębiorca powinna dochować należytej staranności.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny uzasadniający wniesienie powództwa o ustalenie nie zachodzi wówczas, gdy możliwe jest powództwo o świadczenie. • interes prawny powinien być rozumiany elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni tego pojęcia, konkretnych okoliczności danej sprawy i tego, czy strona może uzyskać pełną ochronę swoich praw w drodze powództwa o świadczenie. • Uniemożliwia to ocenę, czy doszło do naruszenia zarówno art. 189 k.p.c., jak i w konsekwencji dalszych, wskazanych w skardze kasacyjnej, przepisów prawa materialnego.
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący, sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście powództw o ustalenie nieistnienia wierzytelności, zwłaszcza gdy istnieją bankowe tytuły egzekucyjne i możliwość dochodzenia roszczeń na drodze świadczeniowej lub egzekucyjnej. Podkreślenie znaczenia ustaleń faktycznych dotyczących klauzuli wykonalności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku ustaleń co do klauzuli wykonalności, co wpłynęło na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego. Ogólne zasady dotyczące interesu prawnego są szeroko stosowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych instrumentów finansowych (opcje walutowe) i kluczowego dla postępowań cywilnych zagadnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., z elementem proceduralnym dotyczącym bankowego tytułu egzekucyjnego.
“Czy można ustalić nieistnienie długu, gdy bank ma tytuł egzekucyjny? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię interesu prawnego.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.