I ACa 913/14

Sąd Apelacyjny we WrocławiuWrocław2014-10-08
SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokaapelacyjny
zadośćuczynieniewypadek komunikacyjnyodszkodowanieodsetki ustawoweubezpieczeniaodpowiedzialność cywilnakrzywdatermin spełnienia świadczenia

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając odsetki ustawowe od zadośćuczynienia za krzywdę od daty wcześniejszej niż data uprawomocnienia się wyroku.

Powodowie domagali się zadośćuczynienia za śmierć córki w wypadku komunikacyjnym. Sąd Okręgowy zasądził kwoty z odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, uznając, że odsetki ustawowe przysługują tylko od bezspornych kwot. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając odsetki od daty wezwania do zapłaty, uznając, że odsetki należą się od każdej spornej kwoty pieniężnej, gdy dłużnik pozostaje w opóźnieniu.

Sprawa dotyczyła zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią córki powodów w wypadku komunikacyjnym. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powodów kwoty zadośćuczynienia, jednak z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku. Sąd pierwszej instancji uzasadnił to stanowisko tym, że art. 455 k.c. może być stosowany do określenia odsetek jedynie w sytuacji bezsporności kwoty głównej, a kwota zadośćuczynienia była przedmiotem sporu. Powodowie wnieśli apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego w zakresie początkowej daty odsetek ustawowych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za uzasadnioną, stwierdzając, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest pozbawione podstaw i sprzeczne z istotą odsetek ustawowych. Zgodnie z art. 481 k.c., odsetki należą się wierzycielowi zawsze, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, niezależnie od tego, czy kwota była sporna, czy bezsporna. Sąd Apelacyjny ustalił, że termin spełnienia świadczenia (bezterminowego) powstaje niezwłocznie po wezwaniu do jego spełnienia (art. 455 k.c.). Ubezpieczyciel ma 30 dni na spełnienie świadczenia od daty zawiadomienia o szkodzie (art. 817 § 1 k.c. i art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Sąd uznał, że pismo powodów z 21 czerwca 2012 r. precyzujące żądanie spełniało wymogi wezwania do zapłaty. Ponieważ zgłoszenie szkody dotarło do ubezpieczyciela 2 lipca 2012 r., 30-dniowy termin upłynął 1 sierpnia 2012 r., co czyni uzasadnionym zasądzenie odsetek od 2 sierpnia 2012 r. do daty prawomocności wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odsetki ustawowe należą się od daty, od której dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, nawet jeśli kwota była sporna. Termin spełnienia świadczenia bezterminowego powstaje niezwłocznie po wezwaniu do jego spełnienia, a w przypadku ubezpieczyciela, termin ten wynosi 30 dni od zgłoszenia szkody.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że odsetki ustawowe należą się od każdej spornej kwoty pieniężnej, gdy dłużnik pozostaje w opóźnieniu, zgodnie z art. 481 k.c. Brak jest podstaw do rozróżniania świadczeń spornych i bezspornych w kontekście naliczania odsetek. Termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela wynosi 30 dni od zgłoszenia szkody, a wezwaniem do zapłaty jest pismo precyzujące żądanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku częściowo

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

NazwaTypRola
A. W.osoba_fizycznapowód
J. W.osoba_fizycznapowód
B. W.osoba_fizycznapowód
P. W.osoba_fizycznapowód
Towarzystwo (...) SA w W.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Należność odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

k.c. art. 817 § 1

Kodeks cywilny

Termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela (30 dni od zawiadomienia o wypadku).

u.u.o. art. 14

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych

Powiela termin 30 dni na spełnienie świadczenia przez ubezpieczyciela od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie.

Pomocnicze

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Określa termin spełnienia świadczenia bezterminowego jako niezwłocznie po wezwaniu.

k.c. art. 817 § 2

Kodeks cywilny

Okoliczności wyłączające bieg terminu spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela.

u.u.o. art. 159 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych

Dotyczy liczenia terminu od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odsetki ustawowe należą się od daty opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, niezależnie od tego, czy kwota była sporna. Termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela wynosi 30 dni od zgłoszenia szkody, a wezwaniem do zapłaty jest pismo precyzujące żądanie. Zastosowanie art. 481 k.c. do ustalenia początku biegu odsetek ustawowych.

Odrzucone argumenty

Odsetki ustawowe od zadośćuczynienia należą się dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku, gdy kwota była przedmiotem sporu (stanowisko Sądu Okręgowego).

Godne uwagi sformułowania

Stanowisko Sądu pierwszej instancji o zastosowaniu reguł z art. 455 k.c. jedynie do bezspornych roszczeń jest pozbawione jakichkolwiek podstaw i sprzeczne z sama istotą odsetek ustawowych. Te bowiem zgodnie z art. 481 k.c. należą się wierzycielowi zawsze, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powyższy przepis nie czyni rozróżnienia na świadczenia sporne i bezsporne, wystarczy by miały one charakter pieniężny i doszło do opóźnienia w ich spełnieniu.

Skład orzekający

Jan Gibiec

przewodniczący

Aleksandra Marszałek

sprawozdawca

Dariusz Kłodnicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu odsetek ustawowych od zadośćuczynienia za krzywdę w sprawach ubezpieczeniowych, gdy kwota była przedmiotem sporu."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw o zadośćuczynienie za krzywdę w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych, ale zasada dotycząca odsetek ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię naliczania odsetek od zadośćuczynienia, co jest częstym problemem w sprawach odszkodowawczych i ubezpieczeniowych. Pokazuje, jak sąd drugiej instancji koryguje błędne interpretacje prawa przez sądy niższych instancji.

Od kiedy należą się odsetki od zadośćuczynienia? Sąd Apelacyjny wyjaśnia!

Dane finansowe

zadośćuczynienie: 30 000 PLN

zadośćuczynienie: 30 000 PLN

zadośćuczynienie: 15 000 PLN

zadośćuczynienie: 15 000 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACa 913/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2014 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Gibiec Sędziowie: SSA Aleksandra Marszałek (spr.) SSA Dariusz Kłodnicki Protokolant: Teresa Wróbel - Płatek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. W. , J. W. , B. W. i P. W. przeciwko Towarzystwu (...) SA w W. o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt I C 579/13 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie V o tyle, że zasądza odsetki ustawowe od kwot objętych punktami I, II, III i IV za okres od 2 sierpnia 2012 r. do dnia 8 października 2014 r.; 2. oddala dalej idącą apelację; 3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów A. W. i J. W. kwoty po 1.259 zł zaś na rzecz powodów B. W. i P. W. po 630 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od strony pozwanej Towarzystwa (...) (...) S.A. w W. na rzecz A. W. i J. W. po 30.000 zł a na rzecz B. W. i P. W. po 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią K. W. , córki i siostry powodów, która zginęła w wypadku komunikacyjnym w dniu 22 sierpnia 1999 r. Kwoty te zostały zasądzone z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 455 k.c. może być stosowany do określenie odsetek jedynie w sytuacji bezsporności kwoty głównej. Kwota zadośćuczynienia stanowiła natomiast przedmiot sporu aż do wydania orzeczenia, stąd zasądzenie jej do daty wcześniejszej niż data uprawomocnienia się wyroku byłoby nieuzasadnione. Apelację od powyższego wyroku w zakresie początkowej daty odsetek ustawowych wnieśli powodowie zarzucając naruszenie prawa materialnego a to art. 455 i 481 k.c. w związku z art. 817 § 1 i 2 k.c. i art. 14 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (..) wnosząc o zmianę wyroku i zasądzenie odsetek od wyszczególnionych w nim kwot począwszy od dnia 28 lipca 2012 r. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja jest uzasadniona. Stanowisko Sądu pierwszej instancji o zastosowaniu reguł z art. 455 k.c. jedynie do bezspornych roszczeń jest pozbawione jakichkolwiek podstaw i sprzeczne z sama istotą odsetek ustawowych. Te bowiem zgodnie z art. 481 k.c. należą się wierzycielowi zawsze, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powyższy przepis nie czyni rozróżnienia na świadczenia sporne i bezsporne, wystarczy by miały one charakter pieniężny i doszło do opóźnienia w ich spełnieniu. Zresztą odsetki należne będą od tej kwoty, która ostatecznie uznana zostanie za uzasadnioną, jej określanie w innej wysokości nie ma więc żadnego znaczenia na byt i kształt należnych odsetek ustawowych. Nie ulega więc wątpliwości, że powodom należą się w razie opóźnienia odsetki ustawowe, konicznym jest natomiast ustalenie daty, od której pozwana pozostawała w opóźnieniu. Termin spełnienia świadczenia, jak niniejsze, (bezterminowe) uregulowany jest art. 455 k.c. , który stanowi, że obowiązek jego realizacji powstaje niezwłocznie po wezwaniu do jego spełnienia. Dalsze przepisy a to art. 817 § 1 k.c. , który wprost stanowi, że ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty zawiadomienia o wypadku i art. 14 w zw. z art. 159 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. (D.U. z 2013 r., poz. 392 tekst jednolity) o ubezpieczeniach obowiązkowych (…), który termin ten powiela i nakazuje liczyć go od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie. By zawiadomienie takie mogło wywołać oczekiwany skutek, to znaczy spełniać rolę wezwania do spełnienia świadczenia musi precyzować żądania zgłaszającego szkodę – to jest określać, w jakim rozmiarze oczekuje on jej naprawienia. Wymogi takie spełnia pismo powodów z dnia 21 czerwca 2012 r., w którym określili oni tak wysokość swojego żądania, jak również wskazali okoliczności faktyczne i podstawę prawną je uzasadniające (k. 28). Z kolei z pisma pozwanej z dnia 9 lipca 2012 r. wynika, że zgłoszenie szkody dotarło do ubezpieczyciela 2 lipca 2012 r. (k. 32), ta data nie budzi wątpliwości, jako data zgłoszenia szkody i stanowi początek 30-dniowego terminu przewidzianego w omówionych przepisach na spełnienia świadczenia. Czyni to uzasadnionym zasądzenie odsetek ustawowych dodatkowo za okres od 2 sierpnia 2012 do daty prawomocności wyroku, w pozostałym zakresie zasądził je Sąd Okręgowy (od daty prawomocności). Godzi się jeszcze zaznaczyć, że w sprawie nie występowały okoliczności, o jakich mowa w art. 817 § 2 k.c. W dacie zgłoszenie szkody okoliczności wypadku były już dawno ustalone (wyrok sądu Rejonowego w Strzelinie z dnia 27 czerwca 2000 r., IIK 62/00), ugruntowana w orzecznictwie była podstawa prawna roszczeń związanych ze zdarzeniami sprzed 3 sierpnia 2008 r. a powodowie zgłosili szkodę w wysokości, która w całości została zaakceptowana przez Sąd. Z tych względów na mocy art. 386 § 1 i 98 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. KP

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI