II CSK 566/13

Sąd Najwyższy2014-04-10
SNCywilneochrona dóbr osobistychŚrednianajwyższy
prawo do sądurozsądny terminzadośćuczynieniedobra osobisteskarga kasacyjnaSąd Najwyższykoszty postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że prawo do sądu i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie nie stanowi dobra osobistego, którego naruszenie uzasadnia żądanie zadośćuczynienia.

Powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Sąd Apelacyjny oddalił jego apelację. W skardze kasacyjnej powód podniósł, że prawo do sądu jest dobrem osobistym. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że kwestia ta nie stanowi nowego zagadnienia prawnego i była już rozstrzygana.

Powód domagał się od Skarbu Państwa zapłaty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Sąd Okręgowy w Z. oddalił jego powództwo, a Sąd Apelacyjny w [...] utrzymał to orzeczenie w mocy. W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, wskazując jako istotne zagadnienie prawne, czy prawo do sądu oraz prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki stanowią dobro osobiste, którego naruszenie może być podstawą do żądania zadośćuczynienia. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. W uzasadnieniu wskazano, że skarga kasacyjna jest środkiem o szczególnym charakterze, służącym rozwojowi prawa i jednolitej wykładni, a nie ogólnodostępnym środkiem zaskarżenia. Instytucja przesądu ma na celu wstępną ocenę sprawy pod kątem występowania istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione przez powoda zagadnienie nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego, gdyż nie jest nowe i nierozwiązane, a kwestie wpływu orzeczeń o naruszeniu prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie na roszczenia odszkodowawcze były już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i doktryny. Ponadto, postawione pytanie nie miało abstrakcyjnego charakteru, lecz zmierzało do oceny zaskarżonego orzeczenia. W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym nie stwierdzono nieważności postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do sądu oraz prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie stanowią dóbr osobistych w rozumieniu przepisów o odpowiedzialności deliktowej, a ich naruszenie nie może stanowić samodzielnej podstawy do żądania zadośćuczynienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie nie jest istotne dla rozwoju prawa, ponieważ było już rozstrzygane. Prawo do sądu i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie nie jest traktowane jako dobro osobiste w kontekście żądania zadośćuczynienia na podstawie przepisów o odpowiedzialności deliktowej. Kwestie te regulowane są odrębnie, a ich naruszenie może prowadzić do innych konsekwencji prawnych, ale nie do zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
S. S.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w W.organ_państwowypozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398⁹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - występowanie istotnego zagadnienia prawnego.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego. Kwestia prawa do sądu jako dobra osobistego była już rozstrzygana. Przedstawione zagadnienie nie jest nowe ani nierozwiązane.

Odrzucone argumenty

Prawo do sądu i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie jest dobrem osobistym. Naruszenie tego prawa uzasadnia żądanie zadośćuczynienia.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek zaskarżenia o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitej wykładni oraz eliminację orzeczeń oczywiście wadliwych, bądź dotkniętych nieważnością postępowania, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżania orzeczeń niesatysfakcjonujących stron. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

Skład orzekający

Bogumiła Ustjanicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego, zwłaszcza w kontekście prawa do sądu i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie rozstrzyga merytorycznie kwestii naruszenia prawa do sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne proceduralne aspekty skargi kasacyjnej i kryteria przyjęcia sprawy do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co jest ważne dla praktyków prawa, ale nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe przesłanki przyjęcia sprawy do rozpoznania.

Dane finansowe

WPS: 100 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 566/13
POSTANOWIENIE
Dnia 10 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa S. S.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w W.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 kwietnia 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powoda
od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa
[…]
,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego;
3) przyznaje radcy prawnemu A. L. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset), podlegającą powiększeniu o podatek od towarów i usług (VAT), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 13 lutego 2013 r., którym oddalone zostało jego powództwo o zapłatę kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia za „łamanie jego praw" przez naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Powód powołał w skardze kasacyjnej podstawę naruszenia prawa materialnego, przewidzianą w art. 398
3
§ 1 pkt 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania przyczynę objętą art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego połączył z koniecznością odpowiedzi na pytanie: „czy prawo   do sądu oraz wynikające stąd prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki stanowią dobro osobiste, którego naruszenie może stanowić podstawę do żądania zadośćuczynienia?"
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek zaskarżenia o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz eliminację orzeczeń oczywiście wadliwych, bądź dotkniętych nieważnością postępowania, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżania orzeczeń niesatysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przesądu, ustanowionego w art. 398
9
k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie, zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a zatem okoliczności przewidziane w art. 398
9
§ 1 pkt 1 do 4 k.p.c. Nie podlegają natomiast badaniu podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Założenie wymagania objętego art. 398
4
§ 2 k.p.c. zostanie spełnione, jeżeli zostaną przedstawione w skardze kasacyjnej uzasadnione przesłanki o charakterze publicznoprawnym, stanowiące podstawę wstępnej, merytorycznej oceny przesłanek określonych w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398
9
1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Ugruntowane zostało w orzecznictwie zapatrywanie, że skarżący powinien wskazać przepisy prawne, na tle stosowania których wyłoniło się zagadnienie, sformułować je, podać argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen, a nadto motywację, że rozwiązane go jest istotne nie tylko w rozpoznawanej sprawie, ale także dla praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1,
poz.11;
z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15-16, poz. 243; niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada 2007r., I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r. I CSK 108/08, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, niepubl.; z dnia 5 grudnia 2013 r., II CSK 244/13, niepubl.). Przedstawione przez skarżącego zagadnienie nie odpowiada wskazanym wymaganiom. Poruszone w nim kwestie nie stanowią nowego i nierozwiązanego dotychczas problemu. Kwestia wpływu orzeczeń stwierdzających naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym czasie na roszczenia, których podstawą jest bezprawność działania Skarbu Państwa, była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, jak też przedstawicieli doktryny prawniczej. Uzasadnienie wniosku nie zawiera argumentów wskazujących na potrzebę zmiany wyrażanego zapatrywania, czy też ponownego orzeczenia. Nie budzą również wątpliwości zasady odpowiedzialności deliktowej i zakres uprawnień pokrzywdzonego. Ponadto postawione pytanie nie ma abstrakcyjnego charakteru i jako osadzone w realiach sprawy, zmierza do poddania ocenie zaskarżonego orzeczenia.
W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym nie doszło do nieważności postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.).
[aw]
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI