II CSK 550/16

Sąd Najwyższy2017-02-15
SNnieruchomościprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
drogi publiczneinwestycje drogoweprzejęcie nieruchomościskarga kasacyjnaSąd Najwyższywykładnia prawanieruchomości

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego.

Powodowie wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił ich powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o nabyciu własności działek gruntu. Skarżący wskazali na potrzebę wyjaśnienia wykładni przepisów dotyczących przejmowania nieruchomości na cele inwestycji drogowych. Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione wątpliwości nie stanowią nowego, nierozwiązanego zagadnienia prawnego, a kwestie te były już przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych i piśmiennictwa.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powodów C. G. i Z. J. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], który oddalił ich apelację od wyroku Sądu Okręgowego w S. Powodowie domagali się nakazania pozwanym, Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w W. oraz Staroście K., złożenia oświadczenia woli o nabyciu od nich własności opisanych działek gruntu. W skardze kasacyjnej powodowie powołali się na istotne zagadnienie prawne, dotyczące dopuszczalności stosowania art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w przypadku przejęcia nieruchomości na podstawie orzeczenia sądowego, a nie tylko decyzji administracyjnej. Podnosili również kwestię oceny przesłanki braku możliwości prawidłowego korzystania z pozostałej części nieruchomości. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym ochronie interesu publicznego poprzez ujednolicenie orzecznictwa i rozwój judykatury, co wymaga wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Stwierdzono, że przedstawione przez skarżących wątpliwości nie stanowią nowego, nierozwiązanego zagadnienia prawnego, a wykładnia wskazanych przepisów była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i piśmiennictwa. Nie stwierdzono również nieważności postępowania. W związku z tym, na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c., skargę kasacyjną odmówiono przyjęcia do rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadniono zasadą słuszności, biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową powodów oraz istotne znaczenie dla nich wyniku postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest dopuszczalne jedynie w przypadku wywłaszczenia decyzją administracyjną; możliwe jest również w razie przejęcia na podstawie orzeczenia sądowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, ponieważ odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej. Jednakże, wskazując na brak istotnego zagadnienia prawnego, sugeruje, że kwestia ta była już interpretowana i nie stanowi nowej problematyki prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
C. G.osoba_fizycznapowód
Z. J. G.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w W.organ_państwowypozwany
Starosta K.organ_państwowypozwany

Przepisy (9)

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^3 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.z.p.i.r.w.z.d.p. art. 13 § ust. 3

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Wykładnia tego przepisu była przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie.

k.c. art. 231 § § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398^13 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada słuszności w kosztach postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym, ale stosowany przez analogię w postępowaniu kasacyjnym.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce. Istotnym zagadniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

Skład orzekający

Bogumiła Ustjanicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty skargi kasacyjnej, w szczególności kryteria przyjęcia sprawy do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w tym wymóg istnienia istotnego zagadnienia prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki przepisów ustawy o drogach publicznych; nie stanowi przełomowej wykładni prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na procedurę kasacyjną i kryteria oceny skargi przez Sąd Najwyższy, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria oceny wniosku.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 550/16
POSTANOWIENIE
Dnia 15 lutego 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa C. G. i Z. J. G.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych
i Autostrad w W. oraz Staroście K.
‎
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 lutego 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powodów
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I ACa […],
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) nie obciąża powodów kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powodów od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 czerwca 2015 r., którym zostało oddalone ich powództwo o nakazanie pozwanym złożenia oświadczenia woli o nabyciu od nich własności opisanych działek gruntu.
Powodowie w skardze kasacyjnej powołali podstawę przewidzianą w  art. 398
3
§ 1 pkt 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazali przyczynę objętą art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego połączyli z koniecznością wyjaśnienia czy zastosowanie art. 13 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych jest dopuszczalne jedynie w przypadku przejęcia nieruchomości w drodze wywłaszczenia decyzją administracyjną, czy też możliwe to byłoby w razie przejęcia nieruchomości na cele inwestycji drogowych na podstawie na podstawie orzeczenia sądowego opartego na podstawie art. 231 § 1 k.c. Ponadto zaistniała potrzeba rozstrzygnięcia czy ocena przesłanki braku możliwości prawidłowego korzystania z pozostałej części nieruchomości na dotychczasowe cele może dotyczyć nie tylko odłączenia od niej wywłaszczonej działki, ale także innych skutków zrealizowania inwestycji drogowej, po przymusowym przejęciu części nieruchomości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Założenie to może być zrealizowane jedynie poprzez powołanie i  uzasadnienie istnienia co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 398
9
§ 1 k.p.c. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w  każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce. Zakres przeprowadzanego przez Sąd Najwyższy badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie, zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a zatem okoliczności przewidzianych w art. 398
9
§ 1 pkt 1 do 4 k.p.c. Nie podlegają natomiast badaniu podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398
9
1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Ugruntowane zostało w orzecznictwie zapatrywanie, że skarżący powinien wskazać przepisy prawne, na tle stosowania których wyłoniło się zagadnienie, sformułować je, podać argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen, a nadto motywację, że rozwiązanie go jest istotne nie tylko w  rozpoznawanej sprawie, ale także dla praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1,
poz. 11;
z  dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15 - 16, poz. 243; niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r. I CSK 108/08, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, niepubl.). Przedstawione przez skarżących wątpliwości nie wskazują na wystąpienie nowego, nierozwiązanego dotychczas zagadnienia prawnego. Wykładnia art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o  szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) była przedmiotem wypowiedzi w  orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie. Doszło do określenia przesłanek roszczenia o nabycie pozostałej części nieruchomości po przejęciu wcześniej pewnego jej zakresu na cele inwestycji drogowej. Określony został także charakter przepisów tej ustawy mający wpływ na sposób jej interpretacji. Skarżący nie powołali i nie uzasadnili potrzeby zmiany dotychczasowego zapatrywania czy ponownej wypowiedzi dotyczącej poruszonej kwestii. Nie może być uznany za taką konieczność zamiar objęcia tą regulacją innych jeszcze zdarzeń, które nie wynikają z jej treści. Nie została przewidziana zakresem tej przyczyny wniosku problematyka związana ze stosowaniem prawa w okolicznościach konkretnej sprawy. Nie było zatem podstaw do uznania, że istotne i nowe zagadnienie prawne rzeczywiście wyłoniło się w toku rozpoznania sprawy.
W postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie doszło do nieważności postępowania, której podstawy Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu w  granicach zaskarżenia (art. 398
13
§ 1 k.p.c.).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 102 w związku z  art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c. Za przyjęciem jej przemawiała sytuacja majątkowa i  życiowa powodów oraz istotne znaczenie dla nich wyniku postępowania.
aj
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI