II CSK 529/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyń, małoletnich D. G. i K. G., od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 marca 2015 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyń od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 4 września 2014 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po Kr. G. i P. G. Sąd pierwszej instancji ustalił, że spadek po Kr. G. nabyli jej mąż P. G. oraz synowie L., M. G. i M., A. G. po 1/3 części każdy, a spadek po P. G. nabyli jego synowie L., M. G. i M., A. G. po ½ części każdy. Kluczową kwestią było to, że wnioskodawczynie, córki zmarłego wcześniej syna D. G., odrzuciły spadek po swoim ojcu. Sądy obu instancji przyjęły, że skuteczne odrzucenie spadku po ojcu wyłączało wnioskodawczynie od dziedziczenia po babci i dziadku, zgodnie z art. 931 § 2 i 1020 k.c. Sąd Najwyższy uznał tę wykładnię za błędną. Wskazał, że zgodnie z art. 931 § 2 k.c., dzieci zmarłego spadkobiercy dziedziczą po jego rodzicach (dziadkach) na własny, bezpośredni tytuł, a nie poprzez swojego zmarłego rodzica. Odrzucenie spadku po ojcu nie wpływa na możliwość dziedziczenia po dziadkach, ponieważ jest to odrębne powołanie do spadku. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia przez wnuki po dziadkach, w szczególności w sytuacji, gdy wnuki odrzuciły spadek po swoim zmarłym rodzicu.
Dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego i sytuacji, gdy zmarły spadkobierca nie dożył otwarcia spadku po swoich rodzicach.
Zagadnienia prawne (1)
Czy odrzucenie przez małoletnich spadkobierców spadku po ich ojcu (który zmarł przed swoimi rodzicami) wyłącza ich od dziedziczenia ustawowego po ich babci i dziadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odrzucenie spadku po ojcu nie wyłącza od dziedziczenia po dziadkach, ponieważ wnuki dziedziczą po dziadkach na własny, bezpośredni tytuł prawny, zgodnie z art. 931 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 931 § 2 k.c. przewiduje bezpośrednie dziedziczenie wnuków po dziadkach, jeśli ich rodzic (dziecko spadkodawcy) nie dożył otwarcia spadku. Odrzucenie spadku po ojcu wywołuje skutki tylko w odniesieniu do tego konkretnego tytułu powołania do dziedziczenia i nie wpływa na możliwość dziedziczenia po innych osobach, nawet w tej samej linii.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| K. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| L. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M., A. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyń |
| Kr. G. | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
| P. G. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| D. G. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 931 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis ten otwiera dzieciom zmarłego spadkobiercy bezpośrednią, własną drogą do dziedziczenia po jego rodzicach (dziedziczenie przez wnuków). Wnuki spadkodawcy dziedziczą tylko udział, jaki przypadałby dziecku, gdyby dożyło otwarcia spadku. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu nie ma żadnego wpływu na dziedziczenie po dziadku (babci).
Pomocnicze
k.c. art. 1020
Kodeks cywilny
Przepis ten określa skutki prawne odrzucenia spadku, prowadząc do przyjęcia fikcji prawnej, że spadkobierca odrzucający spadek jest traktowany tak, jakby w chwili otwarcia spadku nie miał zdolności dziedziczenia. Odrzucenie spadku wywołuje jednak skutek w odniesieniu do określonego tytułu powołania do dziedziczenia.
k.c. art. 1012
Kodeks cywilny
Przewiduje możliwość odrzucenia spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 931 § 2 k.c. przez sądy niższych instancji, które uznały, że odrzucenie spadku po ojcu wyklucza dziedziczenie po dziadkach. • Wnuki dziedziczą po dziadkach na własny, bezpośredni tytuł prawny, a nie poprzez zmarłego rodzica.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądów niższych instancji oparta na art. 931 § 2 i 1020 k.c. w zakresie, w jakim prowadziła do wyłączenia wnuków od dziedziczenia po dziadkach w związku z odrzuceniem spadku po ojcu.
Godne uwagi sformułowania
wnuki spadkodawcy dziedziczą tylko udział, jaki przypadałby dziecku, gdyby dożyło otwarcia spadku • wnuki spadkodawcy w opisanej sytuacji dochodzą do spadku prawem własnym, bezpośrednio po spadkodawcy, a nie po swoim wstępnym • Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu nie ma żadnego wpływu na dziedziczenie po dziadku (babci).
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Bogumiła Ustjanicz
członek
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia przez wnuki po dziadkach, w szczególności w sytuacji, gdy wnuki odrzuciły spadek po swoim zmarłym rodzicu."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego i sytuacji, gdy zmarły spadkobierca nie dożył otwarcia spadku po swoich rodzicach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia spadkowego, jakim jest dziedziczenie przez wnuki, a błędna interpretacja sądów niższych instancji pokazuje, jak łatwo można popełnić błąd w tej materii. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego jest kluczowe dla zrozumienia zasad dziedziczenia.
“Czy odrzucenie spadku po ojcu pozbawia Cię spadku po dziadkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.