II CSK 518/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód dochodził odszkodowania od notariusza za szkodę wynikłą z niedochowania należytej staranności przy sporządzaniu aktu notarialnego pełnomocnictwa, co doprowadziło do sprzedaży jego nieruchomości przez oszusta. Sąd Okręgowy zasądził odszkodowanie, uznając odpowiedzialność notariusza na podstawie art. 415 k.c. w zw. z przepisami Prawa o notariacie. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, obniżając odszkodowanie i uwzględniając 20% przyczynienie się powoda do powstania szkody. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na błędy w ocenie odpowiedzialności notariusza (m.in. brak porównania podpisu z dokumentem tożsamości), nieprawidłowe ustalenie wartości nieruchomości (opierając się na cenie transakcyjnej zamiast wartości rynkowej) oraz dowolne zastosowanie instytucji przyczynienia. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niedochowania należytej staranności przy weryfikacji tożsamości osoby przystępującej do aktu notarialnego, w szczególności przy porównaniu podpisu z dokumentem tożsamości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, notariusz ponosi odpowiedzialność deliktową na podstawie art. 415 k.c. w zw. z przepisami Prawa o notariacie za niedochowanie należytej staranności przy weryfikacji tożsamości, w tym poprzez brak porównania podpisu złożonego pod aktem z podpisem w dokumencie tożsamości, jeśli budzi to wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że notariusz, jako osoba zaufania publicznego, jest zobowiązany do szczególnej staranności. Brak porównania podpisu pod aktem z podpisem w dokumencie tożsamości, zwłaszcza gdy podpis jest skrócony, nieczytelny lub złożony literami drukowanymi, może stanowić naruszenie tej staranności i prowadzić do odpowiedzialności.
Jak należy ustalić wysokość odszkodowania za utratę nieruchomości w wyniku czynu niedozwolonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość nieruchomości powinna być ustalana według jej wartości rynkowej, a nie ceny uzyskanej w transakcji, która mogła być obniżona z powodu przymusu lub stanu nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie utożsamił wartość rynkową nieruchomości z ceną uzyskaną w transakcji, która mogła być wynikiem przestępstwa i przymusu. Wartość rynkową należy ustalać zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a opinia biegłego w tym zakresie nie może być dowolnie dyskwalifikowana przez sąd.
Czy i w jakim stopniu poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, jeśli nie podjął wystarczających działań zapobiegawczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, w tym stopień winy stron i rozmiar uchybień poszkodowanego, aby określić, czy i w jakim stopniu zmniejszyć odszkodowanie z powodu przyczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny dowolnie zastosował instytucję przyczynienia, obniżając odszkodowanie o 20% bez szczegółowego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i argumentów stron, co narusza art. 362 k.c.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej za jej powstanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że termin przedawnienia nie rozpoczął biegu wcześniej niż od momentu, gdy powód dowiedział się o wadliwości podpisu złożonego pod aktem notarialnym, co miało miejsce w październiku 2011 r., a nie od momentu dowiedzenia się o samym akcie notarialnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. D. | osoba_fizyczna | powód |
| G. O. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna | spółka | interwenient uboczny po stronie pozwanego |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnej.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Zakres obowiązku naprawienia szkody (całkowita kompensata).
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przyczynienie się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność in solidum.
k.c. art. 4421 § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
u.p.n. art. 49
Ustawa Prawo o notariacie
Odpowiedzialność notariusza za szkodę.
u.p.n. art. 85 § § 1
Ustawa Prawo o notariacie
Obowiązek stwierdzenia tożsamości osób.
u.p.n. art. 92 § § 1 pkt 8
Ustawa Prawo o notariacie
Obowiązek odczytania aktu i złożenia podpisu.
u.g.n. art. 151 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja wartości rynkowej nieruchomości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód z opinii uzupełniającej.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Monika Koba
sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 587 000 PLN
odszkodowanie: 387 900 PLN
odszkodowanie: 120 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.