II CSK 513/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód dochodził od pozwanych P. M. i Skarbu Państwa zapłaty 442.068 zł tytułem odszkodowania za obuwie, które zostało zatrzymane i sprzedane przez urząd celny. Sąd Okręgowy w Ł. zasądził całą kwotę od obu pozwanych in solidum, uznając odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. za zaniechanie poinformowania powoda o możliwości interwencji w postępowaniu celnym, co umożliwiłoby mu odzyskanie towaru lub zapobieżenie orzeczeniu przepadku. Sąd Apelacyjny w Warszawie obniżył kwotę zasądzoną od Skarbu Państwa do 284.303,92 zł (kwota uzyskana ze sprzedaży butów), powołując się na art. 19 § 2 ustawy karno-skarbowej, który ogranicza odpowiedzialność Skarbu Państwa do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo przeciwko Skarbowi Państwa ponad kwotę 284.303,92 zł. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż przepis art. 19 § 2 u.k.s. wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadach ogólnych (art. 417 k.c.) w każdej sytuacji. Jeśli funkcjonariuszom celnym można przypisać winę w zaniechaniu zawiadomienia właściciela o postępowaniu celnym, to odpowiedzialność Skarbu Państwa powinna być oceniana na zasadach ogólnych, a nie tylko według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. W związku z tym sprawa w tej części została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania lub zaniechania funkcjonariuszy publicznych, w szczególności w kontekście postępowań celnych i przepadku towarów, gdy właściciel nie został prawidłowo poinformowany o możliwości interwencji.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 417 k.c. z 2004 r. oraz przepisów karnoskarbowych obowiązujących w czasie zdarzenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odpowiedzialność Skarbu Państwa za działania lub zaniechania funkcjonariuszy celnych, polegające na niezawiadomieniu właściciela towaru o postępowaniu celnym, ogranicza się wyłącznie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 19 § 2 u.k.s.), czy też może być oceniana na zasadach ogólnych (art. 417 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność Skarbu Państwa nie ogranicza się wyłącznie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli funkcjonariuszom celnym można przypisać winę w zaniechaniu zawiadomienia właściciela o postępowaniu celnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 19 § 2 u.k.s. wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadach ogólnych tylko w sytuacji, gdy organ celny nie powiadomił osoby uprawnionej o możliwości wstąpienia do postępowania w charakterze interwenienta z powodu braku jej adresu. Jeżeli jednak funkcjonariuszom celnym można przypisać winę w zaniechaniu tego zawiadomienia, to w grę może wchodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadach ogólnych (art. 417 k.c.).
Czy umowa sprzedaży obuwia była ważna, a jeśli nie, to jaka jest podstawa odpowiedzialności P. M. za szkodę powoda?
Odpowiedź sądu
Umowa sprzedaży była nieważna, ale P. M. ponosi odpowiedzialność deliktową za szkodę powoda.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że P. M. trafnie kwestionuje przypisanie mu odpowiedzialności kontraktowej z uwagi na nieważność umowy, ale należy mu przypisać odpowiedzialność deliktową za szkodę powoda, gdyż jego udział w posługiwaniu się sfałszowanymi dokumentami doprowadził do orzeczenia przepadku towaru.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. E. | osoba_fizyczna | powód |
| P. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa - Dyrektor Izby Celnej w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za działania lub zaniechania funkcjonariuszy.
u.k.s. art. 19 § 2
Ustawa Kodeks karny skarbowy
Odpowiedzialność Skarbu Państwa według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w razie orzeczenia przepadku, gdy osoba trzecia nie zgłosiła interwencji.
Pomocnicze
k.c. art. 535
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności kontraktowej sprzedawcy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Wyłączenie obowiązku wydania korzyści lub zwrotu jej wartości.
u.k.s. art. 142
Ustawa Kodeks karny skarbowy
Obowiązek organu celnego zawiadomienia osoby trzeciej o możliwości zgłoszenia interwencji.
u.k.s. art. 80 § 1
Ustawa Kodeks karny skarbowy
Podstawa wymierzenia grzywny w postępowaniu karnoskarbowym.
u.k.s. art. 94 § 1
Ustawa Kodeks karny skarbowy
Podstawa orzeczenia przepadku towaru.
k.p.c. art. 3986 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu braku interesu prawnego.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 19 § 2 u.k.s., ograniczając odpowiedzialność Skarbu Państwa do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, podczas gdy w przypadku winy funkcjonariuszy celnych w zaniechaniu zawiadomienia właściciela o postępowaniu, odpowiedzialność powinna być oceniana na zasadach ogólnych (art. 417 k.c.).
Odrzucone argumenty
Skarb Państwa argumentował, że jego odpowiedzialność jest ograniczona do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu na podstawie art. 19 § 2 u.k.s.
Godne uwagi sformułowania
Należy przyjąć, że przewidziane w art. 19 § 2 uks odesłanie do oceny odpowiedzialności Skarbu Państwa według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu dotyczy sytuacji, w której organ celny nie powiadomił osoby uprawnionej, z powodu braku jej adresu, o możliwości wstąpienia do postępowania w charakterze interwenienta i osoba ta nie zgłosiła tej interwencji. • Jeżeli jednak funkcjonariuszom celnym można przypisać winę w zaniechaniu tego zawiadomienia, to w grę może wchodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadach ogólnych zasadach za działanie (zaniechanie) funkcjonariusza, a więc, ze względu na datę zdarzenia, w pierwszym rzędzie na podstawie art. 417 k.c. w brzmieniu sprzed 1 września 2004 r. • Tym samym w takiej sytuacji ograniczenie tej odpowiedzialności do instytucji bezpodstawnego wzbogacenia jest nieuzasadnione.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania lub zaniechania funkcjonariuszy publicznych, w szczególności w kontekście postępowań celnych i przepadku towarów, gdy właściciel nie został prawidłowo poinformowany o możliwości interwencji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 417 k.c. z 2004 r. oraz przepisów karnoskarbowych obowiązujących w czasie zdarzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za błędy urzędników, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowań administracyjnych i celnych.
“Czy państwo odpowiada za błędy celników? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 442 068 PLN
kwota uzyskana ze sprzedaży towaru: 284 303,92 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.