II CSK 501/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B. K., prowadząca działalność gospodarczą jako przewoźnik, dochodziła od pozwanego ubezpieczyciela odszkodowania za utratę towaru w transporcie krajowym, które nastąpiło w wyniku oszustwa podwykonawcy. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty, argumentując, że szkoda została wyrządzona umyślnie przez podwykonawcę, za którego powódka ponosiła odpowiedzialność, oraz że nie spełniono wymogu posiadania listu przewozowego wystawionego na ubezpieczającego. Sądy niższych instancji uznały odpowiedzialność ubezpieczyciela, uznając, że powódka nie ponosi winy umyślnej ani rażącego niedbalstwa w wyborze podwykonawcy, a dokumentacja przewozowa, choć nie była tożsama z tradycyjnym listem przewozowym, zawierała wystarczające dane do identyfikacji przewozu. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną ubezpieczyciela, potwierdził, że klauzule umowne wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku umyślnego działania osób trzecich są dopuszczalne, jednakże w tym konkretnym przypadku nie doszło do „powierzenia” przewozu osobie, której umyślne działanie mogłoby wyłączyć odpowiedzialność ubezpieczyciela. Podkreślono również, że interpretacja postanowień OWU powinna być korzystna dla ubezpieczającego, a dokumentacja przewozowa, składająca się z kilku dokumentów, była wystarczająca do potwierdzenia przewozu objętego ochroną ubezpieczeniową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia „powierzenia” w kontekście odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkody wyrządzone przez podwykonawców, a także wymogów dokumentacyjnych w umowach ubezpieczenia OC przewoźnika.
Dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa podwykonawcy i interpretacji konkretnych klauzul OWU. Zasada interpretacji korzystnej dla ubezpieczającego ma zastosowanie w ubezpieczeniach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umyślne wyrządzenie szkody przez podwykonawcę, który oszukał ubezpieczonego przewoźnika, wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia OC przewoźnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli podwykonawca nie został faktycznie „powierzony” przez ubezpieczonego w sposób, który uzasadniałby przypisanie ubezpieczonemu winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie „powierzenia” przewozu wymaga elementu zaufania i nie obejmuje sytuacji, gdy ubezpieczony został oszukany przez osobę podszywającą się pod podwykonawcę. Wina oszusta nie może być automatycznie przypisana ubezpieczonemu.
Czy brak tradycyjnego listu przewozowego, przy jednoczesnym istnieniu innych dokumentów przewozowych, wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia OC przewoźnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli inne dokumenty przewozowe zawierają dane wymagane prawem i funkcjonalnie odpowiadają listowi przewozowemu, a interpretacja OWU jest korzystna dla ubezpieczającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć OWU wymagały listu przewozowego, dopuszczały też inne dokumenty. W świetle zasady interpretacji korzystnej dla ubezpieczającego, wystarczające było przedłożenie dokumentów (zlecenia transportowego i dokumentu wydania towaru), które łącznie zawierały wymagane prawem elementy, potwierdzając tym samym przewóz objęty ochroną ubezpieczeniową.
Czy dopuszczalne jest umowne ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela w dobrowolnym ubezpieczeniu OC w przypadkach innych niż wskazane w art. 827 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest umowne określenie wypadku ubezpieczeniowego, w tym poprzez klauzule reprezentantów, o ile nie jest sprzeczne z istotą i celem umowy ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w dobrowolnych ubezpieczeniach OC strony mają szeroką swobodę w określeniu wypadku ubezpieczeniowego, w tym poprzez zrównanie zachowań określonych osób trzecich z zachowaniem ubezpieczającego. Podstawą jest art. 805 § 1 k.c., a nie art. 827 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń (…) Spółka Akcyjna w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
u.d.u. art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej
Postanowienia OWU sformułowane niejednoznacznie interpretuje się na korzyść ubezpieczającego.
Pomocnicze
k.c. art. 827 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że interpretacja Sądu Apelacyjnego dotycząca wąskiego kręgu osób, za które ubezpieczający ponosi odpowiedzialność, była błędna, jednak ostatecznie nie miała wpływu na rozstrzygnięcie.
k.c. art. 827 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 827 § § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Sąd rozważał możliwość zastosowania, ale ostatecznie uznał, że w przypadku OWU, które stanowią wzorzec umowny, nie można skutecznie zarzucić naruszenia tego przepisu, chyba że OWU zostały włączone do umowy jako element kontraktowy.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.p.p. art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe
Sąd uznał, że dane zawarte w zleceniu transportowym i dokumencie wydania towaru spełniały wymogi art. 38 ust. 2 u.p.p.
u.p.p. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe
Sąd odniósł się do definicji przesyłki towarowej.
u.d.u. art. 12 § ust. 3
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej
OWU powinny być formułowane jednoznacznie i zrozumiale.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do określenia elementów przedmiotowo istotnych umowy ubezpieczenia i swobody stron w tym zakresie.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Wzorzec umowny w rozumieniu przepisów o wzorcach umownych.
k.c. art. 384 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczony nie ponosi winy umyślnej ani rażącego niedbalstwa w wyborze podwykonawcy, który okazał się oszustem. • Dokumentacja przewozowa, choć nie była tradycyjnym listem przewozowym, zawierała wystarczające dane do identyfikacji przewozu i potwierdzenia zdarzenia ubezpieczeniowego. • Interpretacja OWU powinna być korzystna dla ubezpieczającego, zwłaszcza w kwestii definicji „powierzenia” przewozu i wymogów dokumentacyjnych.
Odrzucone argumenty
Szkoda została wyrządzona umyślnie przez podwykonawcę, za którego ubezpieczony ponosi odpowiedzialność, co wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela. • Powódka nie spełniła wymogu posiadania listu przewozowego wystawionego na ubezpieczającego. • Błędna wykładnia art. 827 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który zbyt wąsko określił dopuszczalność umownego ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie „powierzenia” nie ma w pełni jednoznacznej treści; słowo „powierzyć” wywodzi się jednak od słowa „wiara” i wskazuje na istnienie stosunku minimalnego choćby zaufania do podmiotu, któremu coś zostaje powierzone. • Postanowienia sformułowane niejednoznacznie interpretuje się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego, uposażonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. • Rygorystyczna wykładnia wskazanych przez pozwaną postanowień OWU byłaby więc nie tylko sprzeczna z pozostałymi elementami treści wiążącego strony zobowiązania, lecz także abstrahowałaby od funkcji ubezpieczenia i roli listu przewozowego jako dokumentującego przewóz w sposób umożliwiający określenie zakresu odpowiedzialności powódki, a co za tym idzie także jej ubezpieczyciela.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący, sprawozdawca
Marcin Krajewski
członek
Joanna Misztal-Konecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia „powierzenia” w kontekście odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkody wyrządzone przez podwykonawców, a także wymogów dokumentacyjnych w umowach ubezpieczenia OC przewoźnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa podwykonawcy i interpretacji konkretnych klauzul OWU. Zasada interpretacji korzystnej dla ubezpieczającego ma zastosowanie w ubezpieczeniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy oszustwa w transporcie i odpowiedzialności ubezpieczyciela, co jest tematem interesującym zarówno dla branży transportowej, jak i prawników zajmujących się ubezpieczeniami i prawem zobowiązań. Wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacji umów i OWU.
“Oszustwo w transporcie: Czy ubezpieczyciel zapłaci za błąd przewoźnika?”
Dane finansowe
WPS: 275 096,25 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.