II CSK 50/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni E. M. od postanowienia Sądu Okręgowego, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o podziale majątku wspólnego byłych małżonków. Sąd Rejonowy przyznał uczestnikowi S. M. wszystkie nieruchomości wchodzące w skład majątku wspólnego, zasądzając od niego na rzecz wnioskodawczyni spłatę w wysokości ponad 272 tys. zł oraz nakazując wydanie nieruchomości. Wnioskodawczyni domagała się wyodrębnienia lokalu kwiaciarni, który prowadziła, i przyznania go jej na własność. Sądy obu instancji uznały, że ze względu na istniejący między wnioskodawczynią a rodziną uczestnika silny konflikt, fizyczny podział nieruchomości zabudowanej pawilonami handlowymi, które są przedmiotem współwłasności również członków rodziny uczestnika, byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy i mógłby prowadzić do dalszych sporów. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że choć konflikt sam w sobie nie jest bezwzględną przesłanką odmowy podziału fizycznego, to w całokształcie okoliczności sprawy, uwzględniając również fakt, że nieruchomości były nabywane z myślą o wspólnej działalności rodzinnej, odstąpienie od podziału fizycznego na rzecz przyznania całości jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty jest uzasadnione. Sąd wskazał również, że wniosek o wyodrębnienie lokalu kwiaciarni nie mógł być uwzględniony w tym postępowaniu, gdyż dotyczył on nieruchomości, w której udziały posiadali również inni członkowie rodziny uczestnika, a ich zgoda na taki podział nie została wyrażona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odstąpienia od fizycznego podziału nieruchomości w sprawach o zniesienie współwłasności lub podział majątku wspólnego ze względu na konflikt między współwłaścicielami oraz ograniczenia w uwzględnianiu wniosków dotyczących nieruchomości stanowiących współwłasność osób trzecich.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomości są przedmiotem współwłasności byłych małżonków i ich rodziny, a konflikt jest znaczący. Interpretacja może być stosowana w podobnych, skomplikowanych stanach faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy konflikt między współwłaścicielami nieruchomości uzasadnia odstąpienie od fizycznego podziału rzeczy w postępowaniu o zniesienie współwłasności lub podział majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poważny konflikt między współwłaścicielami, który może uniemożliwić zgodne z przeznaczeniem korzystanie z rzeczy, może stanowić uzasadnienie dla odstąpienia od fizycznego podziału na rzecz przyznania rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć sam konflikt nie jest bezwzględną przesłanką negatywną, to w całokształcie okoliczności sprawy, uwzględniając społeczno-gospodarcze przeznaczenie rzeczy, może uzasadniać przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty, zwłaszcza gdy podział fizyczny mógłby prowadzić do dalszych sporów i utrudnić korzystanie z nieruchomości.
Czy wniosek o wyodrębnienie lokalu użytkowego w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków jest dopuszczalny, gdy nieruchomość jest przedmiotem współwłasności również osób trzecich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków nie można uwzględnić wniosku o wyodrębnienie lokalu użytkowego, jeśli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności również osób trzecich, które nie wyrażają na to zgody. W takim przypadku można domagać się jedynie przyznania udziału w prawie własności, a następnie w osobnym postępowaniu żądać zniesienia współwłasności z udziałem wszystkich współwłaścicieli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wniosek wnioskodawczyni o wyodrębnienie lokalu kwiaciarni nie mógł być uwzględniony w postępowaniu o podział majątku wspólnego, ponieważ nieruchomości stanowiły współwłasność również członków rodziny uczestnika, którzy nie wyrazili zgody na taki podział. Zaakceptowanie wniosku prowadziłoby do dalszych sporów sądowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| S. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Podział fizyczny składników majątku wspólnego jest podstawowym sposobem działu masy majątkowej, ale podlega ograniczeniom, gdy jest sprzeczny z przepisami ustawy, społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy lub pociąga za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Pomocnicze
k.c. art. 212
Kodeks cywilny
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istniejący między współwłaścicielami konflikt uzasadnia odstąpienie od fizycznego podziału nieruchomości ze względu na sprzeczność z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. • Wniosek o wyodrębnienie lokalu użytkowego nie mógł być uwzględniony w postępowaniu o podział majątku wspólnego, gdyż nieruchomość stanowi współwłasność również osób trzecich, które nie wyraziły na to zgody.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 211 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zniesienie współwłasności przez wyodrębnienie lokalu użytkowego jest niemożliwe z uwagi na konflikt z pozostałymi współwłaścicielami. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 46 k.r.o. i art. 1035 k.c.) przez naruszenie nakazu dokonania podziału majątku wspólnego zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie tego podziału.
Godne uwagi sformułowania
sam tylko wzgląd na stosunki osobiste istniejące między współwłaścicielami nie może niweczyć priorytetowego uprawnienia współwłaściciela wynikającego z art. 211 k.c. do otrzymania części rzeczy wspólnej w naturze • istniejący między współwłaścicielami budynku poważny konflikt może stanowić okoliczność uzasadniającą odmowę zniesienia współwłasności przez ustanowienie odrębnej własności lokali • czynnik ten może i powinien być rozważany w aspekcie zgodności podziału rzeczy ze społeczno - gospodarczym jej przeznaczeniem i faktu, że z powodu poważnego skonfliktowania współwłaścicieli rzecz nie będzie mogła być po podziale wykorzystywana w sposób odpowiadający jej przeznaczeniu.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Bogumiła Ustjanicz
członek
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odstąpienia od fizycznego podziału nieruchomości w sprawach o zniesienie współwłasności lub podział majątku wspólnego ze względu na konflikt między współwłaścicielami oraz ograniczenia w uwzględnianiu wniosków dotyczących nieruchomości stanowiących współwłasność osób trzecich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie nieruchomości są przedmiotem współwłasności byłych małżonków i ich rodziny, a konflikt jest znaczący. Interpretacja może być stosowana w podobnych, skomplikowanych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak głębokie konflikty rodzinne mogą wpływać na rozstrzygnięcia majątkowe, a także ilustruje złożoność podziału nieruchomości, gdy współwłaścicielami są osoby spoza małżeństwa.
“Konflikt rodzinny blokuje podział majątku: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy fizyczny podział nieruchomości jest niemożliwy.”
Dane finansowe
WPS: 577 396 PLN
spłata: 272 697,31 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.