II CSK 495/17

Sąd Najwyższy2017-12-21
SNCywilneochrona dóbr osobistychWysokanajwyższy
dobra osobistezadośćuczynienieprawo do sądurzetelny processkarga kasacyjnaSąd Najwyższypostępowanie cywilne

Podsumowanie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, uznając, że naruszenie dóbr osobistych nie obejmuje prawa do sądu i rzetelnego procesu.

Powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z odmową udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że prawo do sądu i rzetelnego procesu nie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Ponadto, orzeczenie sądu penitencjarnego nie spowodowało naruszenia dóbr osobistych powoda.

Powód A. K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Powództwo obejmowało roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych, wynikającym z odmowy udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego i argumentował, że skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ nie zrealizowano funkcji rozpoznawczej i kontrolnej sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy, analizując akta sprawy, stwierdził, że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne obu sądów meriti uzasadniają rozstrzygnięcia o bezzasadności apelacji. Podzielono pogląd, że powód nie mógł skutecznie dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie prawa do sądu i rzetelnego procesu, gdyż nie należą one do katalogu praw osobistych chronionych na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Trafnie uznano za bezprzedmiotowe dowody mające prowadzić do odmiennych ustaleń niż te, które skutkowały orzeczeniem sądu penitencjarnego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do sądu i rzetelnego procesu nie należy do katalogu wyodrębnionych praw osobistych (art. 23 k.c.) i nie podlega ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że prawo do sądu i rzetelnego procesu nie jest dobrem osobistym w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a zatem nie można dochodzić zadośćuczynienia za jego naruszenie na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
W. K.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w P.organ_państwowypozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdy skarga jest oczywiście uzasadniona.

Pomocnicze

k.c. art. 23

Kodeks cywilny

Definicja dóbr osobistych.

k.c. art. 24

Kodeks cywilny

Ochrona dóbr osobistych.

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada swobodnej oceny kosztów sądowych w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do sądu i rzetelnego procesu nie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Orzeczenie sądu penitencjarnego nie spowodowało naruszenia dóbr osobistych powoda (utraty lub pogorszenia zdrowia).

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. z powodu niezrealizowania funkcji rozpoznawczej i kontrolnej sądu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

nie należą one do katalogu wyodrębnionych praw osobistych (art. 23 k.c.) i nie podlegają w związku z tym ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. nie spowodowało naruszenia dobra osobistego powoda (utraty lub pogorszenia zdrowia)

Skład orzekający

Mirosław Bączyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dóbr osobistych w kontekście prawa do sądu i rzetelnego procesu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności i nie stanowi ogólnej wykładni prawa do sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne zagadnienie dotyczące zakresu ochrony dóbr osobistych i ograniczeń w dochodzeniu zadośćuczynienia, co jest ważne dla praktyków prawa cywilnego.

Czy prawo do sądu to dobro osobiste? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

0
Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CSK 495/17
POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosław Bączyk
w sprawie z powództwa W. K.
‎
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w P.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powoda
od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]
‎
z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa [...],
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego;
3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego                    w [...] adwokatowi J. B.  kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Powód - A . K.  złożył skargę  kasacyjną  od wyroku  Sądu Apelacyjnego, w którym oddalono apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 czerwca 2016 r. W wyroku tym oddalono powództwo powoda obejmujące roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem, zdaniem powoda, jego dóbr osobistych w wyniku odmowy udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności.
W skardze  kasacyjnej powó
d podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.
Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący stwierdził, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona  w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., ponieważ w toku postępowania apelacyjnego i podejmowanych czynności decyzyjnych nie zrealizowano funkcji  rozpoznawczej i kontrolnej sądu odwoławczego. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Analizując treść uzasadnień wyroków obu Sądów meriti, treść skargi kasacyjnej  i zawartą w nim prawną motywację wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz treść odpowiedzi na skargę, Sąd  Najwyższy stwierdził, że - wbrew stanowisku strony skarżącej - w rozpoznawanej sprawie o zadośćuczynienie nie wystąpiła przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania, przewidziana w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Skarga kasacyjna nie jest bowiem  oczywiście uzasadniona w rozumieniu tego przepisu.
Wbrew sugestii skarżącego, ustalenia faktyczne obu Sądów meriti uzasadniają przyjęte w nich rozstrzygnięcia o bezzasadności wniesionej przez powoda apelacji. W oparciu o te ustalenia Sąd Apelacyjny mógł podzielić oceny prawne Sądu Okręgowego (s. 15-16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Za trafny należy uznać pogląd obu Sądów, że powód nie mógł skutecznie dochodzić zadośćuczynienia za naruszenia jego dobra osobistego w  postaci  odpowiedniego  prawa do sądu i rzetelnego procesu, gdyż nie należą one do katalogu wyodrębnionych praw osobistych (art. 23 k.c.) i nie podlegają w związku z tym ochronie na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. W konsekwencji trafnie  uznano za bezprzedmiotowe dowody, które miały prowadzić do dokonywania odmiennych ustaleń niż te, które prowadziły do wydania przez sąd penitencjarny orzeczenia w sprawie V Kow [...] (nieudzielającego powodowi przerw w odbywaniu kary pozbawienia wolności). Istniały także podstawy do stwierdzenia, że takie orzeczenie Sądu penitencjarnego nie spowodowało naruszenia dobra osobistego powoda (utraty lub pogorszenia zdrowia, s. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
W tej sytuacji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania (art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.).
Nie obciążono powoda kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c., por. s. 360-365 akt sprawy i postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., k. 365 akt sprawy).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono stosownie do postanowień §§ 3, 8 i 16 rozporządzenia MS z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).
jw
l.n

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę