II CSK 495/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania B. K. od postanowienia Sądu Okręgowego dotyczącego podziału majątku wspólnego z wnioskodawczynią B. P. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym art. 46 k.r. i op. oraz art. 1035 i nast. k.c., przez błędne przyjęcie, że stan przedmiotów majątkowych do podziału należy uwzględniać według chwili orzekania, a nie ustania wspólności majątkowej. Podnoszono również zarzuty dotyczące nieuwzględnienia wcześniejszych podziałów częściowych oraz błędnej wykładni umowy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną. Wyjaśniono, że przy podziale majątku wspólnego jego stan ustala się na chwilę ustania wspólności, a wartość na chwilę orzekania o podziale. Podkreślono, że w niniejszej sprawie, ze względu na upływ znacznego czasu od ustania wspólności i przekształcenie nieruchomości rolnej w działki budowlane, uwzględnienie stanu z chwili orzekania jest uzasadnione i prowadzi do sprawiedliwych rozliczeń. Sąd Najwyższy odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, uznając je za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu wyceny majątku do podziału po ustaniu wspólności majątkowej, zwłaszcza w przypadku długotrwałych postępowań i zmian stanu faktycznego nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia nieruchomości rolnej w budowlaną i obrotu działkami w trakcie postępowania o podział majątku.
Zagadnienia prawne (3)
Według jakiego momentu czasowego należy ustalać stan i wartość przedmiotów majątkowych podlegających podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stan przedmiotów majątkowych ustala się według chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, natomiast ich wartość ocenia się według chwili orzekania o podziale.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na przepisach k.c. dotyczących działu spadku i współwłasności, wskazując, że przy podziale majątku wspólnego bierze się pod uwagę stan z chwili powstania współwłasności (ustania wspólności), a wartość z chwili orzekania. Podkreślono, że w przypadku znacznego upływu czasu i zmian w stanie prawnym i faktycznym nieruchomości, uwzględnienie wartości z chwili orzekania jest konieczne dla sprawiedliwego rozliczenia.
Czy przy podziale majątku wspólnego należy uwzględniać wcześniejsze, częściowe podziały majątkowe dokonane między małżonkami?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli te wcześniejsze podziały nie dotyczyły przedmiotu podziału w danej sprawie i nie były związane z wzajemnymi rozliczeniami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut nieuwzględnienia wcześniejszych podziałów częściowych jest bezzasadny, ponieważ te działki nie były przedmiotem podziału w niniejszej sprawie i nie było podstaw do kwestionowania skutków wcześniejszych oświadczeń woli stron.
Czy zasada orzekania według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.) wyłącza regułę prawa materialnego nakazującą uwzględnienie stanu przedmiotów według innego momentu czasowego przy podziale majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada z art. 316 § 1 k.p.c. nie wyłącza stosowania przepisów prawa materialnego określających moment ustalenia stanu i wartości majątku do podziału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 316 § 1 k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy sąd nie może powoływać się na zdarzenia zaszłe po zamknięciu rozprawy, ale nie wyłącza to stosowania przepisów materialnych określających moment ustalenia stanu i wartości majątku do podziału, który może być inny niż chwila zamknięcia rozprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| B. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (10)
Główne
k.r. i op. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Odsyła do przepisów k.c. dotyczących działu spadku i współwłasności, które należy stosować odpowiednio przy podziale majątku wspólnego.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące działu spadku, stosowane odpowiednio do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 1042 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
k.c. art. 212
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada orzekania według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach, w których przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
k.r. i op. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy równej wartości udziałów w majątku wspólnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan majątku do podziału należy ustalać według chwili ustania wspólności majątkowej, a jego wartość według chwili orzekania. • Przekształcenie nieruchomości rolnej w działki budowlane i obrót nimi w trakcie trwania postępowania uzasadnia ustalenie wartości na chwilę orzekania. • Zasada orzekania według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy nie wyłącza stosowania przepisów materialnych określających moment ustalenia stanu i wartości majątku do podziału.
Odrzucone argumenty
Stan przedmiotów majątkowych podlegających podziałowi powinien być uwzględniany według chwili ustania wspólności majątkowej, a nie chwili orzekania. • Nieuwzględnienie wcześniejszych podziałów częściowych nieruchomości. • Błędna wykładnia umowy stron z aktu notarialnego z dnia 1 sierpnia 1997 r. • Naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. przez połączenie oceny stanu majątku z jego wartością na chwilę dokonywania podziału.
Godne uwagi sformułowania
wartość majątku ocenia się według chwili orzekania o podziale • od ustania małżeńskiej wspólności ustawowej minęło ćwierć wieku • przekształcenie gruntu rolnego w nieruchomość gruntową do zabudowy nic nie zmieniło w stanie nieruchomości • podstawą rozstrzygnięcia jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, a więc sąd nie może wydając orzeczenie merytoryczne powoływać się na późniejsze zdarzenia, zaszłe po zamknięciu rozprawy
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wyceny majątku do podziału po ustaniu wspólności majątkowej, zwłaszcza w przypadku długotrwałych postępowań i zmian stanu faktycznego nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia nieruchomości rolnej w budowlaną i obrotu działkami w trakcie postępowania o podział majątku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w podziale majątku wspólnego – momentu wyceny, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Wyjaśnienie tej kwestii, zwłaszcza w kontekście upływu czasu i zmian stanu nieruchomości, ma dużą wartość praktyczną.
“Kiedy wycenić majątek do podziału? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię dla byłych małżonków.”
Dane finansowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.