II CSK 478/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. M. wniósł pozew o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy sprzedaży nieruchomości zawartej przez małżonków M. i T. B. na rzecz pozwanych A. L. i M. L. Powód był wierzycielem małżonków B., którzy sprzedali nieruchomość zakupioną w znacznej części za jego pieniądze, co miało go pokrzywdzić i doprowadzić do niewypłacalności dłużników. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że powód nie wykazał, iż pozwani mieli wiedzę o zamiarze dłużników pokrzywdzenia wierzyciela, a także odmawiając przeprowadzenia dowodu z nagrania rozmowy powoda z notariuszem. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących dopuszczalności dowodu z nagrania. Sąd Najwyższy podkreślił, że nagranie rozmowy, w której uczestniczy nagrywający, nie jest automatycznie dyskwalifikowane jako dowód, a jego wartość dowodowa powinna być oceniona przez sąd. Odmowa przeprowadzenia tego dowodu mogła wpłynąć na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w tym wiedzy pozwanych o sytuacji majątkowej dłużników. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność dowodu z nagrania rozmowy w postępowaniu cywilnym, interpretacja art. 527 § 4 k.c. w kontekście wspólności majątkowej małżeńskiej w sprawach ze skargi pauliańskiej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z dowodem z nagrania oraz interpretacji przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście małżeńskiej wspólności majątkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dowód z nagrania rozmowy strony z notariuszem, który nie wiedział o nagrywaniu, jest dopuszczalny w postępowaniu cywilnym, mimo braku jego zgody na nagranie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowód z nagrania rozmowy, w której uczestniczy nagrywający, nie jest automatycznie niedopuszczalny. Jego wartość dowodowa podlega ocenie sądu, a odmowa przeprowadzenia takiego dowodu może stanowić naruszenie przepisów procesowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nagranie rozmowy, w której uczestniczy nagrywający, nie narusza tajemnicy komunikowania się w sposób, który dyskwalifikowałby je jako dowód. Wartość dowodowa takiego nagrania powinna być oceniona przez sąd, biorąc pod uwagę jego treść, sposób uzyskania oraz ewentualne prowokacje lub sugestie. Odmowa przeprowadzenia dowodu z nagrania bez wszechstronnej analizy może prowadzić do naruszenia prawa do sprawiedliwego procesu.
Czy w przypadku, gdy stroną umowy jest jedno z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, wiedza tego małżonka o zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli wystarcza do uwzględnienia skargi pauliańskiej, nawet jeśli drugi małżonek nie posiadał takiej wiedzy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wiedza jednego z małżonków nabywających do majątku wspólnego jest wystarczająca do uwzględnienia skargi pauliańskiej, a brak wiedzy współnabywcy nie powinien ograniczać ochrony wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy argumentował, że nie byłoby usprawiedliwione różnicowanie ochrony wierzyciela w zależności od tego, czy współmałżonek uczestniczył w czynności, czy nie. Obowiązek udzielania sobie informacji o stanie majątku wspólnego sugeruje możliwość lub faktyczne domniemanie jednakowej wiedzy małżonków.
Czy wierzytelność odszkodowawcza, która została skonkretyzowana dopiero w wyroku sądu karnego, może stanowić podstawę do uwzględnienia powództwa opartego na art. 530 k.c. (dotyczącego czynności dłużnika dokonanej z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela)?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy przyjął, że wierzytelność powoda miała charakter wierzytelności przyszłej w chwili zawierania umowy sprzedaży, co uzasadniało ocenę według art. 530 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wierzytelność powoda nie była jeszcze skonkretyzowana w momencie zawierania umowy sprzedaży, a jedynie w wyroku sądu karnego. W związku z tym ocenił powództwo według kryteriów z art. 530 k.c., który dotyczy czynności dokonanej z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela, a nie art. 527 k.c. (skarga pauliańska w klasycznym rozumieniu).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. B. | osoba_fizyczna | sprzedawca (dłużnik powoda) |
| T. B. | osoba_fizyczna | sprzedawca (dłużnik powoda) |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 530
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnej dłużnika dokonanej z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela, gdy wierzytelność nie była jeszcze wymagalna.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Domniemanie wiedzy osoby trzeciej o zamiarze dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 527 § 4
Kodeks cywilny
Domniemanie wiedzy osoby trzeciej o zamiarze dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli w przypadku stałych stosunków gospodarczych.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Czynność prawna dłużnika dokonana odpłatnie z pokrzywdzeniem wierzycieli.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jako sąd merytoryczny.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach w przypadku uchylenia wyroku.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.p.n. art. 18 § 1
Ustawa Prawo o notariacie
Obowiązek zachowania tajemnicy notarialnej.
k.r.o. art. 36 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek udzielania sobie informacji o stanie majątku wspólnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z nagrania rozmowy powoda z notariuszem, które mogło wykazać wiedzę pozwanych o zobowiązaniach dłużników. • Błędna wykładnia art. 527 § 4 k.c. w zakresie domniemania wiedzy małżonka nabywającego do majątku wspólnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. (kwestionowanie ustaleń faktycznych dotyczących wartości nieruchomości). • Zarzut naruszenia art. 528 k.c. (brak rażącego rozziewu między wartością a zapłatą).
Godne uwagi sformułowania
Sądy odmówiły przeprowadzenia tego dowodu, uważając, że jest niedopuszczalny, skoro notariusz nie był poinformowany o tym, że jest nagrywany, wobec czego powód mógł w dowolny sposób sterować rozmową. • Wyrażenie przez osoby nagrane zgody na wykorzystanie nagrania w celach dowodowych przed sądem cywilnym usuwa zazwyczaj przeszkodę, jaką stanowi nielegalne pozyskanie nagrania. • Podnoszone w piśmiennictwie wątpliwości co do wartości dowodu z potajemnego nagrania rozmowy prowadzonej przez nagrywającego z rozmówcą z uwagi na możliwość sterowania przez nagrywającego przebiegiem tej rozmowy, nie usprawiedliwiają zdyskwalifikowania dowodu a priori. • Niezrozumiałe byłoby, na co słusznie wskazuje skarżący, gdyby niewiedza współnabywcy przedmiotu czynności krzywdzącej wchodzącego do majątku wspólnego uchylała lub ograniczała działanie skargi pauliańskiej w wypadku, kiedy był on uczestnikiem czynności, a nie miała takiego znaczenia, kiedy w czynności nie uczestniczył.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Janusz Kaspryszyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność dowodu z nagrania rozmowy w postępowaniu cywilnym, interpretacja art. 527 § 4 k.c. w kontekście wspólności majątkowej małżeńskiej w sprawach ze skargi pauliańskiej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z dowodem z nagrania oraz interpretacji przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście małżeńskiej wspólności majątkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii procesowych (dopuszczalność dowodu z nagrania) oraz materialnoprawnych (skarga pauliańska w kontekście małżeńskiej wspólności majątkowej), które są istotne dla praktyków prawa.
“Czy nagranie rozmowy może być dowodem w sądzie? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię procesową.”
Dane finansowe
WPS: 976 000 PLN
naprawienie szkody (zasądzone przez sąd karny): 761 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.