II CSK 412/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku spółki G. o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach Gminy D., na których znajdował się gazociąg. Sąd Rejonowy pierwotnie uwzględnił wniosek, zasądzając również wynagrodzenie. Jednak Sąd Okręgowy, po zmianie klasyfikacji drogi, wzdłuż której przebiegał gazociąg, na drogę publiczną, zmienił postanowienie i oddalił wniosek. Sąd Okręgowy uznał, że ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności przesyłu, na drogach publicznych jest niemożliwe ze względu na ich wyłączenie z obrotu prawnego. Sąd Najwyższy w swojej skardze kasacyjnej spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o drogach publicznych i Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. W uzasadnieniu wskazano, że drogi publiczne, stanowiąc rzeczy publiczne (res extra commercium), nie mogą być przedmiotem rozporządzeń prawnych, które przenosiłyby uprawnienia do korzystania z nich na inne podmioty w drodze ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, takich jak służebność przesyłu. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma roszczenia o ustanowienie służebności na drodze publicznej, a jego uprawnienia do eksploatacji urządzeń gazowniczych mogą być realizowane na podstawie przepisów administracyjnoprawnych, o ile nie powodują one zagrożenia lub utrudnień w ruchu drogowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności przesyłu na drogach publicznych.
Dotyczy wyłącznie dróg publicznych, które są wyłączone z obrotu prawnego. Nie wyklucza możliwości ustanowienia służebności na innych nieruchomościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służebność przesyłu może być ustanowiona na drodze publicznej, która stanowi własność gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, służebność przesyłu nie może być ustanowiona na drodze publicznej, ponieważ drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego (res extra commercium).
Uzasadnienie
Drogi publiczne, nawet jeśli stanowią własność gminy, są wyłączone z obrotu prawnego i nie mogą być przedmiotem rozporządzeń, w tym ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, takich jak służebność przesyłu.
Czy przedsiębiorstwo przesyłowe ma roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu na drodze publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu na drodze publicznej.
Uzasadnienie
Skoro służebność przesyłu nie może być ustanowiona na drodze publicznej, przedsiębiorstwo przesyłowe nie może mieć roszczenia o jej ustanowienie. Jego uprawnienia do eksploatacji urządzeń przesyłowych mogą być realizowane na podstawie przepisów administracyjnoprawnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. | spółka | wnioskodawczyni |
| Gmina D. | organ_państwowy | uczestniczka |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu jako ograniczone prawo rzeczowe.
Pomocnicze
u.d.p. art. 2a § 2
Ustawa o drogach publicznych
Droga publiczna zaliczona do dróg gminnych stanowi własność gminy.
u.d.p. art. 38 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Istniejące w pasie drogowym obiekty i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową, które nie powodują zagrożenia lub utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie, co daje przedsiębiorcy tytuł administracyjnoprawny do eksploatacji.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej, która może być stosowana do służebności przesyłu.
Ustawa o samorządzie gminnym art. 18 § 2
Uchwała Rady Gminy o przekształceniu drogi wewnętrznej w gminną.
u.g.n. art. 13
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
Konstytucja art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
Konstytucja art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
Konstytucja art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Błędnie zastosowany przez skarżącego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego (res extra commercium) i nie mogą być przedmiotem ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, takich jak służebność przesyłu. • Przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu na drodze publicznej. • Uprawnienia przedsiębiorstwa przesyłowego do eksploatacji urządzeń na drodze publicznej mogą być realizowane na podstawie przepisów administracyjnoprawnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 2a, 38, 20, 21, 22 Konstytucji, art. 353¹, art. 13 u.g.n., art. 285 § 1 w zw. z art. 305⁴, 305¹, 305² § 1 k.c., art. 58 § 1 k.c. przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, stanowiąc rzeczy publiczne extra commercium • nie może rozporządzać własnością drogi publicznej również w taki sposób, aby na niej ustanawiać ograniczone prawa rzeczowe, do których należy służebność przesyłu • przedsiębiorstwo przesyłowe nie ma roszczenia o ustanowienie takiego prawa
Skład orzekający
Wojciech Katner
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności przesyłu na drogach publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dróg publicznych, które są wyłączone z obrotu prawnego. Nie wyklucza możliwości ustanowienia służebności na innych nieruchomościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorstw przesyłowych i samorządów – możliwości ustanowienia służebności przesyłu na drogach publicznych, co ma istotne implikacje dla infrastruktury.
“Służebność przesyłu na drodze publicznej? Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego to niemożliwe.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.