II CSK 407/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odpowiedzialności poręczycielki K.W. za zobowiązania bankowe spółki „E.(...)”. Sąd Okręgowy utrzymał nakaz zapłaty, uznając odpowiedzialność pozwanej na podstawie umowy poręczenia. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo wobec K.W., ponieważ uznał, że kolejne aneksy do umów kredytowych stanowiły odnowienie zobowiązań (nowację), co skutkowało wygaśnięciem odpowiedzialności poręczyciela. Ponadto, Sąd Apelacyjny stwierdził, że doszło do niedopuszczalnego zwiększenia odpowiedzialności poręczyciela bez jej zgody, co zwalniało ją z odpowiedzialności na podstawie art. 879 § 2 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną banku, uznał za trafny zarzut naruszenia art. 506 k.c. Podkreślił, że umowa kredytu odnawialnego z natury rzeczy przewiduje przedłużanie okresu kredytowania i udzielanie kolejnych transz, co nie jest równoznaczne z odnowieniem zobowiązania w rozumieniu art. 506 k.c. Sąd Najwyższy zaznaczył, że aby doszło do nowacji, strony muszą wyrazić zamiar umorzenia dotychczasowego zobowiązania, a zmiany w umowie nie były na tyle istotne, aby świadczyć o tym zamiarze. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując, że odpowiedzialność poręczycielki nadal istnieje w zakresie wynikającym z umowy poręczenia. Jednocześnie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę ponownego zbadania zarzutu naruszenia art. 879 § 2 k.c., wskazując, że przepis ten zwalnia poręczyciela tylko w zakresie, w jakim jego zobowiązanie uległo zwiększeniu bez jego zgody. Konieczne jest ustalenie, czy przedłużanie okresu spłaty kredytu lub zwiększanie jego kwoty wpłynęło na zakres odpowiedzialności pozwanej i czy istniała możliwość wcześniejszej spłaty kredytu przez nią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja instytucji odnowienia zobowiązania (nowacji) w kontekście umów kredytu odnawialnego oraz zakresu odpowiedzialności poręczyciela w przypadku zmian w umowie głównej.
Dotyczy specyfiki umów kredytu odnawialnego i odpowiedzialności poręczyciela. Wymaga analizy konkretnych zmian w umowie i zamiaru stron.
Zagadnienia prawne (2)
Czy aneksy do umowy kredytu odnawialnego, wprowadzające zmiany w warunkach kredytowania i przedłużające okres jego wykorzystania, stanowią odnowienie zobowiązania w rozumieniu art. 506 k.c., skutkujące wygaśnięciem odpowiedzialności poręczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, aneksy do umowy kredytu odnawialnego, które jedynie przedłużają okres kredytowania i wprowadzają zmiany w warunkach, nie stanowią odnowienia zobowiązania w rozumieniu art. 506 k.c., jeśli strony nie wyraziły zamiaru umorzenia dotychczasowego zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa kredytu odnawialnego z natury rzeczy przewiduje zmiany i przedłużenia, co nie jest równoznaczne z nowacją. Brak wyraźnego lub dostatecznie uzewnętrznionego zamiaru umorzenia dotychczasowego zobowiązania uniemożliwia przyjęcie odnowienia.
Czy przedłużanie przez wierzyciela okresu kredytowania bez zgody poręczyciela, prowadzące do braku możliwości wcześniejszej spłaty przez poręczyciela i dochodzenia roszczeń regresowych, stanowi niedopuszczalne zwiększenie odpowiedzialności poręczyciela w rozumieniu art. 879 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedłużanie okresu kredytowania przez wierzyciela bez zgody poręczyciela może stanowić niedopuszczalne zwiększenie odpowiedzialności poręczyciela, jeśli istotnie prowadzi do pogorszenia jego sytuacji i uniemożliwia dochodzenie roszczeń regresowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 879 § 2 k.c. zwalnia poręczyciela od odpowiedzialności tylko w zakresie, w jakim jego zobowiązanie uległo zwiększeniu bez jego zgody. Konieczne jest ustalenie, czy przedłużanie okresu spłaty kredytu lub zwiększanie jego kwoty wpłynęło na zakres odpowiedzialności pozwanej i czy istniała możliwość wcześniejszej spłaty kredytu przez nią i uzyskania zaspokojenia regresowego od dłużnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (…) - Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| P. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| „E.(...)”. Spółka z o.o. | spółka | kredytobiorca |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 506 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Do umorzenia istniejącego zobowiązania przez odnowienie spełnione muszą być przesłanki: istnienie dotychczasowego zobowiązania, zawarcie nowej umowy w celu umorzenia istniejącego zobowiązania oraz zmiana zobowiązania lub jego podstawy prawnej. Zamiar umorzenia nie może być domniemany.
k.c. art. 879 § 1
Kodeks cywilny
Poręczyciel odpowiada solidarnie z dłużnikiem.
k.c. art. 879 § 2
Kodeks cywilny
Poręczyciel nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązanie, który powstało po udzieleniu poręczenia, jeżeli wierzyciel nie zawiadomił go o powstaniu tego zobowiązania. Przepis ten nie daje podstawy do zwolnienia poręczyciela od odpowiedzialności w ogóle, a tylko w takim zakresie, w jakim jego zobowiązanie uległo zwiększeniu poprzez czynność prawną dokonaną przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Wierzyciel jest zobowiązany wykazać zakres odpowiedzialności poręczyciela, a poręczyciel dowodzi, że poręczenie nie obejmuje całego długu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aneksy do umowy kredytu odnawialnego nie stanowią odnowienia zobowiązania w rozumieniu art. 506 k.c. • Przedłużanie okresu kredytowania bez zgody poręczyciela może stanowić zwiększenie jego odpowiedzialności w rozumieniu art. 879 § 2 k.c.
Odrzucone argumenty
Pozwana nie wykazała okoliczności zwalniających ją od odpowiedzialności. • Negocjacje między mężem pozwanej a bankiem w sprawie zwolnienia pozwanej od poręczenia nie miały znaczenia prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Z samej istoty takiej umowy wynika, że zamiarem stron jest przedłużanie, kolejnymi aneksami, okresu trwania umowy i udzielanie kolejnego kredytu na dalszy okres, między innymi bądź wyłącznie z przeznaczeniem na spłatę kredytu udzielonego poprzednio. • W razie zaistnienia wątpliwości powinny być one rozstrzygane na korzyść „starej” umowy. • Przepis ten nie daje podstawy do zwolnienia poręczyciela od odpowiedzialności w ogóle, a tylko w takim zakresie, w jakim jego zobowiązanie uległo zwiększeniu poprzez czynność prawną dokonaną przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia.
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja instytucji odnowienia zobowiązania (nowacji) w kontekście umów kredytu odnawialnego oraz zakresu odpowiedzialności poręczyciela w przypadku zmian w umowie głównej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki umów kredytu odnawialnego i odpowiedzialności poręczyciela. Wymaga analizy konkretnych zmian w umowie i zamiaru stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii dla banków i przedsiębiorców: kiedy zmiany w umowie kredytowej oznaczają nowe zobowiązanie, a kiedy tylko modyfikację istniejącego, co ma bezpośredni wpływ na odpowiedzialność poręczycieli. Wyjaśnia subtelne różnice między nowacją a prolongatą.
“Czy aneks do umowy kredytowej to nowe zobowiązanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy poręczyciel jest wolny.”
Dane finansowe
WPS: 5 358 749,83 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.