II CSK 404/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Miasta P. o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości miejskich przez pozwanego F. M., który instalował na nich tablice reklamowe. Sąd Okręgowy w P. zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając na rzecz powoda kwotę 1.332,77 zł tytułem wynagrodzenia i podwyższając kwotę odsetek. Sąd Okręgowy uznał, że wynagrodzenie powinno być ustalone na podstawie stawek rynkowych czynszu najmu lub dzierżawy części gruntu, a nie powierzchni reklamowych, ponieważ nieruchomości nie były przeznaczone na działalność reklamową. W odniesieniu do jednej z działek, sąd odrzucił pozew, uznając ją za znajdującą się w pasie drogowym, co skutkowało koniecznością ustalenia opłaty w drodze administracyjnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał za trafne zarzuty naruszenia przepisów. Wskazał, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ma charakter uzupełniający i służy przywróceniu równowagi ekonomicznej właściciela. Podkreślił, że wysokość wynagrodzenia powinna być ustalana według cen rynkowych i uwzględniać faktyczny sposób korzystania z nieruchomości, a nie jej przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego. Sąd Najwyższy zakwestionował również przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że działka znajduje się w pasie drogowym na podstawie studium uwarunkowań, wskazując na jego ograniczony charakter prawny w tym zakresie. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozliczeń i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zwłaszcza w kontekście działalności reklamowej na cudzym gruncie oraz znaczenia studium uwarunkowań przestrzennych w postępowaniu cywilnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji instalowania tablic reklamowych i interpretacji przepisów o drogach publicznych. Może wymagać dostosowania do innych rodzajów bezumownego korzystania.
Zagadnienia prawne (2)
Jakie kryteria należy stosować do ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, w szczególności gdy nieruchomość nie była przeznaczona do działalności reklamowej, a korzystanie polegało na instalacji tablic reklamowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powinna być ustalana według cen rynkowych i uwzględniać faktyczny sposób korzystania z rzeczy przez posiadacza, a nie jej hipotetyczne przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że roszczenie o wynagrodzenie ma charakter uzupełniający i służy przywróceniu równowagi ekonomicznej właściciela. Kluczowy jest faktyczny sposób korzystania z rzeczy, a nie jej przeznaczenie w planie miejscowym. Nie można obniżać stawki wynagrodzenia tylko dlatego, że właściciel nie przeznaczył nieruchomości do działalności reklamowej lub że pozwany korzystał z własnych nośników.
Czy ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego mogą stanowić podstawę do wyłączenia drogi sądowej w zakresie opłat za korzystanie z pasa drogowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie są aktem prawa miejscowego i nie mogą samodzielnie wpływać na sytuację prawną osób trzecich poprzez określenie zakresu wyłączenia drogi sądowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że studium, choć wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, nie ma mocy prawnej pozwalającej na rozszerzającą wykładnię i wpływanie na sytuację prawną osób trzecich w zakresie wyłączenia drogi sądowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Miasto P. | instytucja | powód |
| F. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, przewidziane w art. 224 do 225 k.c. należy do roszczeń uzupełniających, przysługujących właścicielowi w razie władania jego rzeczą przez osobę nieposiadającą skutecznego tytułu prawnego. Mają one na celu przywrócenie właścicielowi równowagi ekonomicznej, naruszonej bezprawnym wkroczeniem w sferę jego własności. Wysokość wynagrodzenia decydują wyłącznie kryteria obiektywne w postaci cen rynkowych za korzystanie z danego rodzaju rzeczy oraz czas jej posiadania. Nie jest uzależnione od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz w sposób efektywny z rzeczy korzystał i odniósł korzyść. Nie ma znaczenia hipotetyczne założenie optymalnego sposobu wykorzystywania nieruchomości przewidziane w planie zagospodarowania przestrzennego lub studium, tylko faktyczny i prawny sposób korzystania, do którego była ona przeznaczona, przystosowana i wykorzystywana.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Wspólnie z art. 225 k.c. reguluje roszczenia uzupełniające właściciela wobec posiadacza rzeczy bez tytułu prawnego.
u.d.p. art. 40
Ustawa o drogach publicznych
Reguluje opłaty za zajęcie pasa drogowego. Sąd Najwyższy wskazał, że może stanowić punkt odniesienia dla ustalenia miarodajnych stawek wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, ze względu na postulat spójności systemowej i zbliżoną charakterystykę działalności.
u.d.p. art. 4 § pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
Dotyczy definicji pasa drogowego. Sąd Najwyższy zakwestionował przyjęcie przez sąd niższej instancji, że działka znajduje się w pasie drogowym na podstawie studium.
Pomocnicze
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Dotyczy rozliczeń między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym.
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie art. 3 § pkt 3
Dotyczy warunków technicznych dróg publicznych, powiązane z definicją pasa drogowego.
u.p.z.p. art. 9 § ust. 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Stwierdza, że studium nie jest aktem prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. przez błędne ustalenie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, uzależnione od przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym, a nie od faktycznego sposobu korzystania. • Naruszenie art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej i art. 40 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że działka znajduje się w pasie drogowym na podstawie studium uwarunkowań.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy [...] należy do roszczeń uzupełniających, przysługujących właścicielowi w razie władania jego rzeczą przez osobę nieposiadającą skutecznego tytułu prawnego. • O jego rozmiarze decydują wyłącznie kryteria obiektywne w postaci cen rynkowych za korzystanie z danego rodzaju rzeczy oraz czas jej posiadania. • Nie ma znaczenia hipotetyczne założenie optymalnego sposobu wykorzystywania nieruchomości przewidziane w planie zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, tylko faktyczny i prawny sposób korzystania, do którego była ona przeznaczona, przystosowana i wykorzystywana. • studium nie jest aktem prawa miejscowego. • nie jest uzasadniona wykładnia pozwalająca nadać ustaleniom studium skutek szerszy i przyjąć, że może wpływać na sytuację prawną osób trzecich przez określenie zakresu wyłączenia drogi sądowej.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zwłaszcza w kontekście działalności reklamowej na cudzym gruncie oraz znaczenia studium uwarunkowań przestrzennych w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji instalowania tablic reklamowych i interpretacji przepisów o drogach publicznych. Może wymagać dostosowania do innych rodzajów bezumownego korzystania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezumownego korzystania z nieruchomości, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące ustalania wynagrodzenia i znaczenia planowania przestrzennego w kontekście cywilnoprawnym.
“Czy plan zagospodarowania przestrzennego decyduje o wysokości czynszu za reklamy na Twojej działce? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 1332,77 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 1332,77 PLN
odsetki za opóźnienie: 1126,69 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.