II CSK 39/17

Sąd Najwyższy2017-06-23
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
nieruchomościimmisjehałasobszar ograniczonego użytkowaniaodszkodowaniePrawo ochrony środowiskaskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego.

Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną, powołując się na istotne zagadnienie prawne dotyczące ustalania odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w związku z obszarem ograniczonego użytkowania (o.o.u.) i immisjami hałasu. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione zagadnienie w kontekście dotychczasowego orzecznictwa, uznał, że nie spełnia ono wymogów istotnego zagadnienia prawnego wymagającego przyjęcia skargi do rozpoznania. W konsekwencji skarga kasacyjna została odrzucona.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę, dotyczącej odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania (o.o.u.) i immisjami hałasu. Pozwany wnosił o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące tego, czy immisje przekraczające normy przed wprowadzeniem o.o.u., a następnie ograniczone, powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu odszkodowania. Sąd Najwyższy przypomniał przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, w tym wymóg istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Analizując przedstawione przez pozwanego zagadnienie, Sąd Najwyższy odwołał się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w tym wyroku II CSK 113/16 i postanowienia III CZP 129/08, które wskazywały, że odszkodowanie należy się w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości wynikającym z samego ustanowienia o.o.u., a nie z przyczyn wcześniejszych. Sąd uznał, że opinia biegłego uwzględniła fakt wcześniejszego działania lotniska i immisji hałasu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie należy się w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości wynikającym z samego ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, a nie z przyczyn wcześniejszych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołał się do swojego utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska przysługuje w związku z samym ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania, które powoduje obniżenie wartości nieruchomości i ograniczenie możliwości korzystania z niej, a nie w związku z wcześniejszymi immisjami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

NazwaTypRola
H. Z., R. Z., J. Ś. Z. i A. Z.osoba_fizycznapowodowie
Ł. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398¹ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

p.o.ś. art. 129 § 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

k.p.c. art. 398⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

p.o.ś. art. 129 § 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Odszkodowanie należy się w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości, a nie w związku z utratą możliwości dochodzenia roszczenia o zaprzestanie negatywnego oddziaływania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego wpływu wcześniejszych immisji na wysokość odszkodowania za spadek wartości nieruchomości po wprowadzeniu o.o.u.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398^9 § 1 k.p.c.). Odszkodowanie należy się „w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości”, a nie w związku z utratą możliwości dochodzenia roszczenia o zaprzestanie negatywnego oddziaływania na nieruchomość. Ograniczeniem tym jest już samo ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, gdyż powoduje ono obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych w akcie o utworzeniu o.o.u.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście istotnego zagadnienia prawnego. Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości w związku z obszarem ograniczonego użytkowania i immisjami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z obszarem ograniczonego użytkowania i immisjami hałasu. Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi, co ogranicza jego wartość jako precedensu rozstrzygającego meritum.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości w pobliżu potencjalnych źródeł hałasu (np. lotnisk), a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym.

Czy hałas z lotniska przed utworzeniem strefy ograniczonego użytkowania wpłynie na odszkodowanie za nieruchomość? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 39/17
POSTANOWIENIE
Dnia 23 czerwca 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska
w sprawie z powództwa H. Z., R. Z., J. Ś.  Z.
i A. Z.
‎
przeciwko Ł. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt I ACa (…),
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 398
4
§ 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 398
4
§ 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich jest mowa w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Pozwany we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił w formie pytania: „czy w sytuacji, gdy generowanie przed  wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania immisje (hałas) przekraczały dopuszczalne standardy, a które wskutek wprowadzenia o.o.u. (obszaru ograniczonego użytkowania) zostały ograniczone i uregulowane, to czy immisje te winny być brane pod uwagę, jako przyczyna ewentualnego spadku wartości nieruchomości przy ustalaniu wysokości odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 519 ze zm. (p.o.ś.)?
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w  sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu  o  charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003, nr 18, poz. 436). W postanowieniu z 23 marca 2012 r., II PK 284/11 (nie publ.), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego względnie uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z  którymi  powstało i podanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero  wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne”.
W odniesieniu do przedstawionego zagadnienia przywołać należy argumentację, do której Sąd Najwyższy odwołał się w wyroku z 24 listopada 2016 r., II CSK 113/16 (nie publ.). Stwierdził w nim, że z brzmienia przepisu art. 129 ust. 2 p.o.ś. wynika, że odszkodowanie należy się „w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości”, a nie w związku z utratą możliwości dochodzenia roszczenia o zaprzestanie negatywnego oddziaływania na nieruchomość. Oficjalne potwierdzenie takiego ograniczenia korzystania z nieruchomości następuje w  drodze uchwały właściwego sejmiku o ustanowieniu strefy tego ograniczenia. Uwzględniwszy tę okoliczność, Sąd Najwyższy w postanowieniu z 24 lutego 2010 r., III CZP 129/08 (nie publ.) uznał, że ograniczeniem tym jest już samo ustanowienie  obszaru ograniczonego użytkowania, gdyż powoduje ono obniżenie wartości  nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych w akcie o  utworzeniu o.o.u. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał na dalsze negatywne konsekwencje ustanowienia o.o.u. dla właścicieli nieruchomości. Na skutek wejścia tego aktu w życie dochodzi bowiem do zawężenia granic prawa własności. Od tej daty właściciel musi znosić dopuszczalne na tym obszarze podwyższone normatywnie immisje hałasu, bez możliwości żądania ich zaniechania, co, rzecz jasna, wpływa również na obniżenie wartości nieruchomości. Stanowisko takie można uznać z utrwalone w judykaturze Sądu Najwyższego (por. wyroki z 6 maja 2010 r., II CSK 602/10, nie publ., z 25 maja 2012 r., I CSK 509/11, OSNC 2013, nr 2, poz. 26, z 21 sierpnia 2013 r., II CSK 578/12, OSNC 2014, nr 4, poz. 47).
Wbrew zarzutom skarżącego, podstawą orzekania w sprawie była opinia, której autor - jak jednoznacznie wskazał Sąd Apelacyjny - „uwzględnił także fakt wcześniejszego działania lotniska […], co w konsekwencji oznacza, że orzeczenie Sądu uwzględnia, iż nieruchomość powoda przed wprowadzeniem o.o.u.  była poddawana immisjom polegającym na naruszaniu norm hałasu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398
9
§ 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 k.p.c. w zw. z art. 398
21
i art. 391 § 1 k.p.c., §
2 pkt  6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z  22  października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.  poz. 1804 ze zm.)
, orzeczono jak w postanowieniu.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI