II CSK 388/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargi kasacyjne strony pozwanej (Towarzystwa Ubezpieczeń S.A.) oraz interwenientki ubocznej (A. G.) od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od pozwanego na rzecz strony powodowej (Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej „Z.”) kwotę ponad 1 mln zł z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej. Roszczenie wynikało z kar umownych naliczonych wykonawcy za opóźnienia w realizacji umowy o roboty budowlane. Sądy niższych instancji uznały, że pozwany jako gwarant jest zobowiązany do zapłaty, mimo że powód odstąpił od umowy o roboty budowlane. Sąd Najwyższy oddalił obie skargi kasacyjne. W uzasadnieniu wskazano, że zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) jest niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym. Podkreślono samodzielny charakter zobowiązania gwaranta, który nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego, chyba że w wyjątkowych przypadkach nadużycia prawa (art. 5 k.c.). Sąd Najwyższy stwierdził, że w okolicznościach sprawy wykonanie przez powoda uprawnień z umowy gwarancji nie stanowiło nadużycia prawa, a dochodzone roszczenie nie przekraczało sumy gwarancyjnej. Odpowiedzialność gwaranta powstała przed odstąpieniem od umowy o roboty budowlane, a kwestia wzajemnego zbiegu kar umownych należy do stosunku podstawowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja samodzielności zobowiązania z gwarancji ubezpieczeniowej, dopuszczalności zarzutów gwaranta oraz stosowania art. 5 k.c. w kontekście umów gwarancyjnych.
Dotyczy specyfiki umowy gwarancji ubezpieczeniowej i jej relacji ze stosunkiem podstawowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odstąpienie od umowy o roboty budowlane przez zamawiającego wyklucza możliwość dochodzenia przez niego zapłaty kar umownych za opóźnienie w wykonaniu poszczególnych etapów prac od gwaranta ubezpieczeniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odstąpienie od umowy o roboty budowlane nie wyklucza możliwości dochodzenia zapłaty kar umownych za opóźnienie od gwaranta, jeśli warunki umowy gwarancji zostały spełnione.
Uzasadnienie
Zobowiązanie gwaranta jest samodzielne i nie zależy od istnienia zobowiązania dłużnika ze stosunku podstawowego. Gwarant nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego, a kwestia skuteczności naliczenia kar umownych należy do stosunku podstawowego, a nie do relacji między gwarantem a gwarantariuszem.
Czy wykonanie przez gwarantariusza uprawnień z umowy gwarancji, mimo odstąpienia od umowy o roboty budowlane, stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy wykonanie uprawnień z umowy gwarancji nie stanowi nadużycia prawa, ponieważ gwarantariusz wypełnił warunki umowy gwarancji, a zobowiązanie gwaranta powstało przed odstąpieniem od umowy o roboty budowlane.
Uzasadnienie
Obrona gwaranta oparta na art. 5 k.c. jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych wypadkach. W tej sprawie gwarantariusz spełnił warunki formalne, a pozwany nie wykazał, aby powód działał sprzecznie z zasadami współżycia społecznego. Żądana kwota nie przekraczała sumy gwarancyjnej.
Czy zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) dotyczący dowolnej i błędnej oceny materiału dowodowego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej zgodnie z art. 398^3 § 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Przepisy proceduralne jasno wyłączają możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów w postępowaniu kasacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Z." | instytucja | powód |
| Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
| A. G. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny po stronie pozwanej |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dopuszczalna obrona gwaranta w wyjątkowych wypadkach, gdy wykonanie uprawnień z gwarancji stanowi nadużycie prawa.
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, pozwalająca stronom kształtować umowę gwarancji.
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Kary umowne.
k.c. art. 484
Kodeks cywilny
Kary umowne.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy wzajemnej.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów, której naruszenie nie może być podstawą skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 217 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność nowych dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej - wyłączenie zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie strony przeciwnej kosztami.
k.p.c. art. 107 § zd. 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty interwenienta ubocznego.
u.dz.ubezp. art. 4 § ust. 7 pkt 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
Czynność ubezpieczeniowa.
u.dz.ubezp. art. 3 § ust. 3 pkt 1
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Czynność ubezpieczeniowa (w brzmieniu do 1 stycznia 2016 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samodzielność zobowiązania gwaranta i brak możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego. • Spełnienie przez gwarantariusza warunków formalnych umowy gwarancji. • Brak nadużycia prawa przez gwarantariusza. • Niedopuszczalność zarzutów dotyczących oceny dowodów w skardze kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Odstąpienie od umowy o roboty budowlane wyklucza dochodzenie kar umownych od gwaranta. • Naruszenie prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) przez dowolną ocenę dowodów. • Nadużycie prawa przez gwarantariusza (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Zobowiązanie gwaranta nie jest zobowiązaniem akcesoryjnym wobec stosunku podstawowego. • Gwarant nie może w relacji prawnej do gwarantariusza podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego. • Obrona gwaranta oparta na przepisie art. 5 k.c. może mieć miejsce jedynie wyjątkowo. • Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja samodzielności zobowiązania z gwarancji ubezpieczeniowej, dopuszczalności zarzutów gwaranta oraz stosowania art. 5 k.c. w kontekście umów gwarancyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki umowy gwarancji ubezpieczeniowej i jej relacji ze stosunkiem podstawowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe aspekty odpowiedzialności gwaranta ubezpieczeniowego, co jest istotne dla praktyków obrotu gospodarczego i budowlanego. Pokazuje, jak niezależne jest zobowiązanie gwaranta od umowy głównej.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: Czy odstąpienie od umowy głównej chroni gwaranta? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 088 250,41 PLN
część zasądzonej kwoty z odsetkami: 408 250,41 PLN
część zasądzonej kwoty z odsetkami: 680 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.