II CSK 387/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa wierzyciela (R. Zakłady [...] S.A.) o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami Z. W. i E. W., motywowanego bezskutecznością egzekucji z majątku osobistego dłużnika. Sąd Rejonowy w S. uwzględnił powództwo, opierając się na art. 52 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), który pozwala wierzycielowi żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej, jeśli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności wymaga podziału majątku wspólnego. Sąd Rejonowy ustalił, że egzekucja przeciwko dłużnikowi była bezskuteczna, a jego majątek osobisty nie wystarczał na zaspokojenie roszczeń, w tym zasądzonych prawomocnymi wyrokami kwot. Sąd Okręgowy w Ł., rozpoznając apelację pozwanych, zmienił wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powództwo, stosując art. 5 Kodeksu cywilnego (k.c.). Sąd Okręgowy uznał, że żądanie wierzyciela było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę sytuację pozwanej (nieuczestniczenie w działalności męża, utrzymywanie domu i dzieci, choroba). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną strony powodowej, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy bezpodstawnie zastosował art. 5 k.c. w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela. Sąd Najwyższy podkreślił, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej pozwanych, takie jak nieuczestniczenie pozwanej w działalności męża, prowadzenie domu, opieka nad dziećmi czy choroba, nie mają znaczenia przy ocenie żądania wierzyciela na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. Sąd Najwyższy stwierdził, że uwzględnienie powództwa wierzyciela otwiera jedynie możliwość zaspokojenia się z udziałów dłużnika w majątku wspólnym, a nie wpływa radykalnie na warunki egzystencji małżonków. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił apelację pozwanych, zasądzając od pozwanych na rzecz strony powodowej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 52 § 1a k.r.o. w kontekście stosowania art. 5 k.c. w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela. Podkreślenie braku doniosłości sytuacji rodzinnej małżonków dla oceny żądania wierzyciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi ustanowienia rozdzielności majątkowej. Konieczność wykazania przesłanek z art. 52 § 1a k.r.o.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd może oddalić powództwo wierzyciela o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami na podstawie art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego), biorąc pod uwagę sytuację rodzinną pozwanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może oddalić takiego powództwa na podstawie art. 5 k.c. ze względu na sytuację rodzinną pozwanych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej pozwanych (nieuczestniczenie w działalności męża, prowadzenie domu, opieka nad dziećmi, choroba) nie mają znaczenia przy ocenie żądania wierzyciela na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. Zastosowanie art. 5 k.c. w tej sytuacji byłoby nieuzasadnione, ponieważ uwzględnienie powództwa wierzyciela otwiera jedynie możliwość zaspokojenia się z udziałów dłużnika w majątku wspólnym, a nie wpływa radykalnie na warunki egzystencji małżonków.
Czy art. 5 k.c. ma zastosowanie do oceny żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej przez wierzyciela na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. w procesie przeciwko obojgu małżonkom?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jednakże okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej pozwanych nie są wystarczające do jego zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy dopuścił możliwość zastosowania konstrukcji nadużycia prawa z art. 5 k.c. w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela, jednak podkreślił, że argumenty dotyczące sytuacji rodzinnej małżonków, które mogłyby mieć znaczenie w sprawie o ustanowienie rozdzielności na żądanie małżonka, są w tym przypadku pozbawione doniosłości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Zakłady [...] Spółki Akcyjnej w M. | spółka | powód |
| E. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 52 § § 1a
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Umożliwia wierzycielowi jednego z małżonków żądanie ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, jeśli wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym i uprawdopodobniono, że zaspokojenie wymaga podziału majątku wspólnego.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasad współżycia społecznego, który sąd okręgowy błędnie zastosował do oddalenia powództwa wierzyciela.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 41
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy bezpodstawnie zastosował art. 5 k.c. do oddalenia powództwa wierzyciela. • Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej pozwanych nie mają znaczenia dla oceny żądania wierzyciela na podstawie art. 52 § 1a k.r.o.
Odrzucone argumenty
Żądanie wierzyciela było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) ze względu na sytuację rodzinną pozwanych.
Godne uwagi sformułowania
ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. • przepis ten sprzeciwiał się uwzględnieniu powództwa, ponieważ pozwana nie uczestniczyła w działalności […] męża, z którą łączą się dochodzone od niego długi, pozostawała na jego utrzymaniu, zajmowała się dziećmi, domem, jest przewlekle chora, utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. • Tym bardziej należy dopuścić, w drodze wyjątku, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, możliwość zastosowania przewidzianej w art. 5 k.c. konstrukcji nadużycia prawa w sprawach, w których wierzyciel jednego z małżonków dochodzi na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. w procesie przeciwko obojgu małżonkom ustanowienia między nimi rozdzielności majątkowej. • Choroba pozwanej mogłaby zaś rzutować na możliwość zastosowania art. 5 k.c. jedynie wtedy, gdyby uwzględnienie powództwa mogło mieć radykalnie niekorzystny wpływ na warunki jej egzystencji. W sprawie jednak tak niewątpliwie nie jest.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Maria Szulc
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 52 § 1a k.r.o. w kontekście stosowania art. 5 k.c. w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela. Podkreślenie braku doniosłości sytuacji rodzinnej małżonków dla oceny żądania wierzyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi ustanowienia rozdzielności majątkowej. Konieczność wykazania przesłanek z art. 52 § 1a k.r.o.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo rodzinne i zasady współżycia społecznego mogą kolidować z prawem wierzyciela do zaspokojenia, a Sąd Najwyższy jasno rozgranicza te sfery.
“Czy choroba i opieka nad dziećmi chronią majątek wspólny przed wierzycielami? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 1410 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.