II CSK 331/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gmina C. domagała się od pozwanej spółki S. Sp. z o.o. zapłaty kary umownej w wysokości 85.992,54 zł z tytułu opóźnienia w budowie boiska sportowego. Pozwana spółka wniosła powództwo wzajemne o zapłatę wynagrodzenia w kwocie 292.206 zł, dobrowolnie obniżonego o 10% z powodu opóźnienia. Sąd Okręgowy oddalił oba powództwa. Sąd Apelacyjny, oddalając apelację pozwanej, uznał karę umowną za zasadną, twierdząc, że niekorzystne warunki pogodowe i akty wandalizmu nie zwalniają wykonawcy z odpowiedzialności. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna w zakresie naruszenia prawa procesowego jest bezzasadna, jednakże uwzględnił zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c. Podkreślono, że niekorzystne warunki atmosferyczne, które obiektywnie uniemożliwiły prowadzenie prac budowlanych, mogą stanowić okoliczność ograniczającą odpowiedzialność dłużnika za opóźnienie, nawet jeśli wystąpiły po upływie terminu wykonania umowy. Sąd Najwyższy wskazał, że dłużnik może uwolnić się od obowiązku zapłaty kary umownej, wykazując, że niewykonanie zobowiązania nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Rozważania dotyczące miarkowania kary umownej uznano za przedwczesne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych za opóźnienie w robotach budowlanych, wpływ warunków atmosferycznych na odpowiedzialność wykonawcy, swoboda kontraktowa stron.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy boiska sportowego i wpływu warunków atmosferycznych na prace wymagające określonej technologii i kolejności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niekorzystne warunki atmosferyczne mogą stanowić podstawę do zwolnienia wykonawcy z odpowiedzialności za opóźnienie w wykonaniu umowy o roboty budowlane i zapłaty kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niekorzystne warunki atmosferyczne, które obiektywnie i niezależnie od dłużnika uniemożliwiły wykonanie zobowiązania, mogą ograniczyć jego odpowiedzialność za opóźnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dłużnik może uwolnić się od obowiązku zapłaty kary umownej, wykazując, że niewykonanie zobowiązania nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Wskazano, że obiektywnie istniejąca i niezależna od dłużnika przyczyna, czasowo uniemożliwiająca wykonanie zobowiązania, może ograniczyć zakres odpowiedzialności, nawet jeśli powstała lub trwa po upływie terminu spełnienia świadczenia.
Czy zastrzeżenie kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy bez wskazania konkretnych okoliczności opóźnienia jest dopuszczalne i nie skutkuje nieważnością zapisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony w ramach swobody kontraktowej mogą umownie ukształtować zakres odpowiedzialności za opóźnienie, a przepisy o karze umownej mają charakter dyspozytywny. Nie ma obowiązku wskazywania w umowie dodatkowych okoliczności opóźnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy o karze umownej za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązania niepieniężnego mają charakter dyspozytywny. Strony mogą umownie ukształtować zakres odpowiedzialności, a brak jest podstaw do nakładania na strony obowiązku wskazywania w umowie dodatkowych okoliczności opóźnienia.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku, uwzględniając wszystkie zarzuty strony?
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie Sądu Apelacyjnego, mimo braku bezpośredniego odniesienia się do zarzutu nieważności umowy, zawierało wystarczające elementy do kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wady uzasadnienia Sądu Apelacyjnego nie były na tyle daleko idące, aby uniemożliwić kontrolę kasacyjną. Stanowisko sądu w przedmiocie zarzutu nieważności umowy było wyrażone pośrednio i nie pozostawiało wątpliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina C. | instytucja | powódka |
| S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
| S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | powódka wzajemna |
| Gmina C. | instytucja | pozwana wzajemna |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o karze umownej mają charakter dyspozytywny. Strony mogą umownie ukształtować zakres odpowiedzialności za opóźnienie.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik może uwolnić się od obowiązku zapłaty kary umownej, wykazując, że niewykonanie zobowiązania nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 473 § § 1
Kodeks cywilny
Strony mogą umownie ukształtować zakres odpowiedzialności.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej w przypadku sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Miarkowanie kary umownej.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Pojęcie zwłoki.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie kasatoryjne.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekorzystne warunki atmosferyczne jako przyczyna ograniczająca odpowiedzialność wykonawcy za opóźnienie. • Dopuszczalność zastrzeżenia kary umownej za opóźnienie bez szczegółowego określania przyczyn.
Odrzucone argumenty
Nieważność zapisu o karze umownej z powodu braku wskazania konkretnych okoliczności opóźnienia. • Obowiązek sądu drugiej instancji do szczegółowego ustosunkowania się do zarzutu nieważności umowy. • Niewłaściwe miarkowanie kary umownej.
Godne uwagi sformułowania
niekorzystne warunki atmosferyczne uniemożliwiające realizację inwestycji, stanowią okoliczności, za które wykonawca ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 471 k.c. ponieważ mógł on i powinien przewidzieć • obiektywnie istniejąca i niezależna od niego przyczyna, czasowo uniemożliwiająca wykonanie zobowiązania • kara umowna co do zasady wpisana jest w reżim odpowiedzialności odszkodowawczej
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych za opóźnienie w robotach budowlanych, wpływ warunków atmosferycznych na odpowiedzialność wykonawcy, swoboda kontraktowa stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy boiska sportowego i wpływu warunków atmosferycznych na prace wymagające określonej technologii i kolejności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych w umowach budowlanych i wpływu nieprzewidzianych okoliczności (jak pogoda) na odpowiedzialność wykonawcy, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Pogoda pokrzyżowała plany budowlane? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wykonawca nie zapłaci kary umownej.”
Dane finansowe
WPS: 85 992,54 PLN
wynagrodzenie za wykonanie boiska sportowego z infrastrukturą: 292 206 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.