II CSK 295/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Kongregacja [...], domagał się odszkodowania za lasy przejęte przez Skarb Państwa na podstawie dekretu z 1944 r. oraz późniejszych orzeczeń. Po wyczerpaniu drogi postępowania przed Komisją Majątkową, wniósł pozew do Sądu Okręgowego, domagając się przywrócenia własności, ewentualnie nieruchomości zamiennych, a w ostateczności odszkodowania. Sąd Okręgowy zasądził kwotę 41 129 804 zł z odsetkami ustawowymi od dnia następnego po wydaniu wyroku. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, skupił się na kwestii odsetek. Uznał, że wyrok zasądzający odszkodowanie na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego ma charakter konstytutywny, co oznacza, że obowiązek zapłaty powstaje dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W związku z tym, odsetki ustawowe od zasądzonego odszkodowania powinny być naliczane od dnia następnego po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Apelacyjnego (30 września 2016 r.), a nie od daty wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej odsetek i orzekł reformatoryjnie, zasądzając odsetki od daty prawomocności wyroku Sądu Apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odsetek od odszkodowań zasądzonych na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, a także kwestia kontynuacji postępowania regulacyjnego przed sądem.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z regulacją majątkową kościelnych osób prawnych po II wojnie światowej.
Zagadnienia prawne (2)
Od kiedy należą się odsetki ustawowe od odszkodowania zasądzonego na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe od odszkodowania zasądzonego na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego należą się od dnia następnego po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego to odszkodowanie.
Uzasadnienie
Wyrok zasądzający odszkodowanie na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 3 u.s.p.K.K. ma charakter konstytutywny, co oznacza, że obowiązek zapłaty powstaje dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przed tą datą dłużnik nie popada w opóźnienie, a wierzyciel nie może żądać odsetek.
Czy roszczenie o odszkodowanie, obejmujące również żądanie odsetek, zgłoszone w pozwie do sądu powszechnego, jest tożsame z roszczeniem zgłoszonym we wniosku do Komisji Majątkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o odszkodowanie, w tym żądanie odsetek, zgłoszone w pozwie do sądu powszechnego, jest dopuszczalne i nie wygasa, nawet jeśli we wniosku do Komisji Majątkowej nie wskazano wprost wszystkich możliwych sposobów regulacji (przywrócenie własności, nieruchomości zamienne, odszkodowanie).
Uzasadnienie
Postępowanie sądowe jest kontynuacją postępowania regulacyjnego. Sposób regulacji roszczeń (przywrócenie własności, nieruchomości zamienne, odszkodowanie) jest ustalany przez sąd w zależności od okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą kaskadowości określoną w ustawie. Osoba prawna Kościoła Katolickiego nie może rozszerzyć przedmiotu roszczenia, ale może dochodzić odszkodowania, jeśli inne formy regulacji są niemożliwe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kongregacja [...] | instytucja | powód |
| Skarb Państwa - Wojewoda W. | organ_państwowy | pozwany |
| Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
| Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.s.p.K.K. art. 62 § ust. 3
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Określał termin na zgłoszenie wniosków o wszczęcie postępowania regulacyjnego i skutki jego niezachowania (wygasanie roszczeń).
u.s.p.K.K. art. 63 § ust. 1 pkt 1, 2 i 3
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Określa sposoby regulacji roszczeń majątkowych: przywrócenie własności, przyznanie nieruchomości zamiennych, przyznanie odszkodowania.
ustawa zmieniająca art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Umożliwia wystąpienie do sądu o podjęcie zawieszonego postępowania lub zasądzenie roszczenia w przypadku braku rozstrzygnięcia przez Komisję Majątkową.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie.
u.s.p.K.K. art. 8 § ust. 1 pkt 8
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Potwierdza osobowość prawną kościelnych osób prawnych.
u.s.p.K.K. art. 61 § ust. 1 i 2
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Określa przesłanki przejęcia majątku kościelnych osób prawnych przez Państwo.
u.s.p.K.K. art. 64 § ust. 1
Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zawiadomienia o braku uzgodnienia orzeczenia przed likwidacją Komisji Majątkowej.
dekret z 12.12.1944 r. art. 1
Dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa
Podstawa prawna przejęcia lasów na własność Skarbu Państwa.
ustawa z 12.03.1958 r. art. 9
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego
Podstawa prawna orzeczenia o przejęciu nieruchomości leśnych na własność Państwa.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok zasądzający odszkodowanie na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 3 u.s.p.K.K. ma charakter konstytutywny, co oznacza, że odsetki należą się od dnia uprawomocnienia się wyroku, a nie od daty wyroku sądu pierwszej instancji. • Roszczenie o odszkodowanie, w tym żądanie odsetek, zgłoszone w pozwie do sądu powszechnego, jest dopuszczalne i nie wygasa, nawet jeśli we wniosku do Komisji Majątkowej nie wskazano wprost wszystkich możliwych sposobów regulacji.
Odrzucone argumenty
Odsetki ustawowe od odszkodowania należą się od dnia następnego po wydaniu wyroku Sądu pierwszej instancji. • Roszczenie o odszkodowanie zgłoszone we wniosku regulacyjnym wygasło, ponieważ nie wskazano w nim wprost żądania odszkodowania ani nie objęto go ugodą.
Godne uwagi sformułowania
Wyrok zasądzający na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 3 u.s.p.K.K. stosowne odszkodowanie na rzecz kościelnej osoby prawnej, ma charakter konstytutywny. • Obowiązek zapłaty odszkodowania zostaje bowiem ukształtowany dopiero w prawomocnym wyroku, ustalającym ostatecznie wysokość tego świadczenia pieniężnego i przesądzającym o braku możliwości dokonania regulacji w sposób wskazany w art. 63 ust. 1 pkt 1 i 2 przytoczonej ustawy. • Wierzyciel zatem nie może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczenia pieniężnego przed ukształtowaniem jego treści przez sąd w wyroku, gdyż do tego czasu dłużnik nie popada w opóźnienie.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odsetek od odszkodowań zasądzonych na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, a także kwestia kontynuacji postępowania regulacyjnego przed sądem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z regulacją majątkową kościelnych osób prawnych po II wojnie światowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń majątkowych Kościoła Katolickiego i ich rozstrzygania przez sądy, co ma znaczenie dla interpretacji przepisów o odszkodowaniach i odsetkach.
“Odsetki od odszkodowania za lasy przejęte przez PRL: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy zaczynają biec.”
Dane finansowe
WPS: 41 129 804 PLN
odszkodowanie: 41 129 804 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.