III CSK 326/19

SN
Sygn. akt III CSK 326/19
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lipca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z wniosku H. M.
‎
przy uczestnictwie P.  S.A. w L.
‎
o ustanowienie służebności przesyłu,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 lipca 2020 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. akt II Ca (…),
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. oddala wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wnioskodawca H. M.  złożył wniosek o ustanowienie na będącej jego własnością nieruchomości w K. , odpłatnej służebności przesyłu na rzecz  uczestnika P.  SA w L. , obejmującej przebiegającą przez  tę nieruchomość napowietrzną linię energetyczną i uprawniającej uczestnika do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do utrzymywania i modernizowania tej linii i obowiązkiem przywrócenie stanu poprzedniego - za odpłatnością w wysokości 1500 zł.
Sąd Rejonowy w P.  w dniu 23 stycznia 2018 r. wydał w tej sprawie  postanowienie wstępne, w którym uznał żądanie wnioskodawcy za usprawiedliwione co do zasady. Przedmiotem oceny była zasadność podniesionego przez uczestnika zarzutu nabycia spornej służebności w drodze zasiedzenia w dobrej wierze w 2013 r.
Z ustaleń wynikało, że uczestnik wybudował objętą wnioskiem linię, w  1993  r., dysponując decyzją o lokalizacji tej inwestycji oraz zatwierdzonym planem jej realizacji, a także oświadczeniem mieszkańców wsi K., m.in. ojca wnioskodawcy K. M., o wyrażeniu zgody na przebieg linii energetycznych i lokalizację trafostacji. Te ustalenia Sąd Rejonowy uznał za niewystarczające do przypisania poprzednikowi uczestnika posiadania nieruchomości w zakresie służebności w dobrej wierze.
Na skutek apelacji uczestnika od postanowienia wstępnego Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 29 czerwca 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd ten ustalił następstwo prawne uczestnika po inwestorze linii i dokonał ponownej oceny prawnej stanu faktycznego. Zwrócił uwagę na działalnie inwestora linii w oparciu o prawidłowe dokumenty, na brak dowodów wskazujących, że matka wnioskodawcy sprzeciwiała się budowie linii energetycznej oraz na przewidziane w art. 7 k.c. domniemanie dobrej wiary. Ocenił, że domniemanie to nie zostało obalone, wobec czego uczestnik zgłosił skuteczny zarzut zasiedzenia, co powoduje, że żądanie wnioskodawcy nie jest usprawiedliwione co do zasady.
W konsekwencji Sąd Rejonowy w Pińczowie wydał w dniu 31 stycznia 2019 r. postanowienie, którym oddalił wniosek powoda, wyjaśniając w uzasadnieniu, że z uwagi na treść art. 386 § 6 k.p.c. jest związany prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego uchylającym postanowienie wstępne.
Wnioskodawca zaskarżył to postanowienie apelacją, którą Sąd Okręgowy w K. oddalił postanowieniem z dnia 5 lipca 2019 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że jego wcześniejsze orzeczenie uchylające postanowienie wstępne Sądu Rejonowego miało charakter reformatoryjny, a nie kasatoryjny i jego formalna i materialna prawomocność wywołuje skutki przewidziane w art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. W tej formie w sposób wiążący w tej sprawie przesądzona zastała kwestia skutecznego nabycia przez uczestnika służebności przesyłu w drodze zasiedzenia   w dniach 30 sierpnia 2013 r. (linia średniego napięcia wraz z trafostacją) i 31 sierpnia 2013 r. (linia niskiego napięcia).
W skardze kasacyjnej, skierowanej przeciwko całości postanowienia, wnioskodawca podniósł wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego przez  błędną wykładnię art. 7 k.c. w zw. z art. 305
4
k.c. oraz art. 292 k.c. w zw. z  art. 172 § 1 k.c. przez przyjęcie, że poprzednik prawny uczestnika objął linie energetyczną i stację transformatorową na nieruchomości wnioskodawcy w posiadanie w dobrej wierze na podstawie pisemnej zgody tylko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, gdy tymczasem domniemanie dobrej wiary zostało obalone przez wykazanie, że inwestor nie dysponował zgodą obojga współwłaścicieli w formie notarialnej.
We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Sądu Rejonowego w P.  oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego, a także o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik domagał się nieprzyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie jej oddalenia i zasądzenia od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji spraw służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 398
9
k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane w art. 398
9
§ 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania. Skarżący uzasadnił potrzebę rozpoznania jego skargi przesłanką z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. to znaczy jej oczywistą zasadnością spowodowaną widocznym
prima facie
naruszeniem przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Zdaniem wnioskodawcy naruszenie polegało na przyjęciu przez Sąd Okręgowy, wbrew ugruntowanemu orzecznictwu Sadu Najwyższego, że uczestnik, który w chwili objęcia w posiadanie nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, nie legitymował się zgodą właściciela tej nieruchomości wyrażoną w formie notarialnej jest posiadaczem w złej wierze.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań - w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący,  powołując się  na przesłankę przewidzianą w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. powinien wykazać kwalifikowane naruszenie przepisów prawa przez sąd orzekający, a także  to, że  w jego wyniku zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (por.  postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15, LEX nr 1770910).
Argumentacja wnioskodawcy tych wymagań nie spełnia. Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie wypowiadał się w ogóle w zaskarżonym wyroku na temat tego, w jakiej wierze poprzednik uczestnika objął w służebne posiadanie nieruchomość stanowiącą obecnie własność wnioskodawcy. Stało się tak dlatego, że uznał tę sprawę za ostatecznie i w sposób wiążący przesądzoną w poprzednim swoim postanowieniu, które wydał w dniu 29 czerwca 2018 r., i w którego uzasadnieniu stwierdził, że uczestnik skutecznie nabył służebność przesyłu przez zasiedzenie w dobrej wierze, wobec czego żądanie wnioskodawcy nie jest usprawiedliwione w zasadzie. Argumentacja skarżącego oparta na zarzutach nie przystających do podstaw prawnych rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, przytoczonych w zaskarżonym wyroku, nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną.
Z powyższych względów wskazana przez skarżącego podstawa przyjęcia jego skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wystąpiła. Z okoliczności sprawy nie wynika też, aby zachodziły inne przesłanki przesądu przewidziane w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia.
O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w związku z art. 398
21
i art. 391 § 1 k.p.c., a także z art. 13 § 2 k.p.c.
jw