V CSK 520/19

Sąd Najwyższy2020-05-07
SNnieruchomościprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
księgi wieczysteprawo własnościnieruchomościrejestr gruntówskarga kasacyjnaSąd Najwyższywpis prawa

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki oczywistej zasadności, mimo powołania się przez wnioskodawców na wypis z rejestru gruntów jako podstawę wpisu prawa własności.

Wnioskodawcy domagali się założenia księgi wieczystej i wpisu prawa własności, opierając się na wypisie z rejestru gruntów. Po odmowie przez sądy niższych instancji, wnieśli skargę kasacyjną, powołując się na jej oczywistą zasadność. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, wyjaśniając, że wypis z rejestru gruntów, choć jest dokumentem urzędowym, nie może stanowić podstawy ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, a jedynie podstawę oznaczenia nieruchomości.

Sprawa dotyczyła wniosku o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności, gdzie wnioskodawcy jako podstawę wpisu wskazali wypis z rejestru gruntów. Sądy obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku. Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, argumentując jej oczywistą zasadność. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., badał przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, takie jak istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. W tym przypadku Sąd uznał, że przesłanka oczywistej zasadności nie została wykazana. Wyjaśniono, że wypis z rejestru gruntów, mimo iż jest dokumentem urzędowym, służy jedynie do oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, a nie do ujawnienia prawa własności. Podstawą wpisu prawa własności są wpisy dotyczące właściciela w księdze wieczystej. Sąd podkreślił, że reguły te mają zastosowanie również przy zakładaniu księgi wieczystej. W związku z brakiem przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy postanowił odmówić jej przyjęcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wypis z rejestru gruntów może stanowić podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, ale nie podstawę ujawnienia prawa własności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć wypis z rejestru gruntów jest dokumentem urzędowym, jego funkcja w kontekście ksiąg wieczystych ogranicza się do oznaczenia nieruchomości. Podstawą ujawnienia prawa własności są wpisy dotyczące właściciela w samej księdze wieczystej, a nie odwrotnie. Ta zasada dotyczy również sytuacji zakładania księgi wieczystej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w O.

Strony

NazwaTypRola
B. K.osoba_fizycznawnioskodawca
U. U.osoba_fizycznawnioskodawca
I. G.osoba_fizycznawnioskodawca
M. K.osoba_fizycznawnioskodawca
S. B.osoba_fizycznawnioskodawca
W. C.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

u.k.w.h. art. 34 § zdanie drugie

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Określa, że wypis z rejestru gruntów nie może być podstawą ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej.

u.k.w.h. art. 31

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy podstaw wpisów w księdze wieczystej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wymogów stawianych skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowań przed SN.

u.k.w.h. art. 26 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy podstaw oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.

u.k.w.h. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy wpisów w ewidencji na podstawie księgi wieczystej.

u.k.w.h. art. 23 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy wpisów w ewidencji na podstawie księgi wieczystej.

u.k.w.h. art. 24 § ust. 2b lit. b

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy wpisów w ewidencji na podstawie księgi wieczystej.

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.

Rozporządzenie art. 12 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Dotyczy wpisów w ewidencji gruntów i budynków.

Rozporządzenie art. 52 § ust. 7

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Dotyczy klauzuli w wypisie z rejestru gruntów przeznaczonej do dokonywania wpisu w księdze wieczystej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypis z rejestru gruntów nie może stanowić podstawy ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie została wykazana.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących podstaw wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Godne uwagi sformułowania

cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej [...] oznacza, iż dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy Dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów [...] nie może natomiast być podstawą ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej

Skład orzekający

Karol Weitz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz rolę wypisu z rejestru gruntów w postępowaniu wieczystoksięgowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku oczywistej zasadności skargi kasacyjnej i interpretacji przepisów dotyczących wpisów w księgach wieczystych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne związane ze skargą kasacyjną oraz praktyczne aspekty prawa wieczystoksięgowego, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kiedy wypis z rejestru gruntów nie wystarczy do wpisu własności w księdze wieczystej? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V CSK 520/19
POSTANOWIENIE
Dnia 7 maja 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Karol Weitz
w sprawie z wniosku B. K. , U. U. , I. G., M. K. , S. B.  i W. C.
‎
o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 maja 2020 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców
od postanowienia Sądu Okręgowego w O.
‎
z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II Ca (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie
zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w O.  z dnia 27 czerwca 2019 r. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołali się na jej oczywistą zasadność.
W judykaturze Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 389
9
§ 1 pkt 4) k.p.c., oznacza, iż dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze
prima facie
zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba, że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań.
Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, nie publ., z dnia 18 września 2012 r., II CSK 179/12, nie publ. i z dnia 13 marca 2017 r., I CSK 596/16, nie publ.).
Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156).
Bliższa analiza
uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej nie pozwala przyjąć, by była ona - w powyższym rozumieniu - oczywiście uzasadniona. Skarżący nie wykazali, że zastosowanie wskazanych przez nich przepisów prawa, których naruszenie w ich ocenie ma skutkować oczywistą zasadnością skargi, było – w okolicznościach sprawy ustalonych przez Sądy obu instancji – oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone postanowienie jest oczywiście nieprawidłowe.
Dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów należy wprawdzie do kategorii dokumentów urzędowych, lecz jego funkcja - w odniesieniu do wpisów w księdze wieczystej - polega na tym, iż stanowi on podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm., dalej jako: „p.g.k.”, i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 2204, dalej jako: „u.k.w.h.”), nie może natomiast być podstawą ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej (art. 34 zdanie drugie w związku z art. 31 u.k.w.h.). To na podstawie wpisów dotyczących właściciela nieruchomości w księdze wieczystej dokonywane są odpowiednie wpisy w ewidencji, a nie odwrotnie (art. 20 ust. 2 pkt 1), art. 23 ust. 1 pkt 2) i art. 24 ust. 2b lit. b) p.g.k. i § 12 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jedn. tekst: Dz. U. z 2019, poz. 393, dalej jako: „Rozporządzenie”). W tym kontekście przepis § 52 ust. 7 Rozporządzenia, stanowiący, że dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów ma klauzulę wskazującą, iż przeznaczony jest on do dokonywania wpisu w księdze wieczystej, nie zmienia tej oceny, gdyż odnosi się od kwestii oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, a nie wpisu prawa własności tej nieruchomości w księdze.
Reguły te mają zastosowanie nie tylko w sytuacji, w której chodzi o kolejny wpis w księdze wieczystej, ale również o założenie księgi wieczystej przez dokonanie pierwszego wpisu (por. w związku z tym postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 145/14, OSNC 2016, nr 2, poz. 22).
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI