II CSK 261/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Z.S. wniosła o ustalenie nieważności ugody sądowej dotyczącej podziału majątku dorobkowego, zawartej w jej imieniu przez kuratora procesowego A.B. Powódka przebywała za granicą, a kurator został ustanowiony z powodu nieznanego miejsca jej pobytu. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, opierając się na braku interesu prawnego w kwestionowaniu prawomocnie zakończonej sprawy ugodą. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy podkreślił dwoisty charakter ugody sądowej – jako czynności procesowej prowadzącej do umorzenia postępowania oraz jako czynności materialnoprawnej, która podlega ogólnym regułom prawa cywilnego, w tym przepisom o wadach oświadczeń woli i klauzulom bezwzględnie nieważnych (art. 58 k.c.). Sąd wskazał, że ugoda sądowa zawarta przez kuratora procesowego, który nie miał umocowania do czynności materialnoprawnych (takich jak zawieranie ugody), jest niedopuszczalna ze względu na sprzeczność z jego ustawowymi uprawnieniami wynikającymi z art. 143 k.p.c. Wobec tego, powódka miała interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieważności takiej ugody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu umocowania kuratora procesowego w kontekście zawierania ugód sądowych oraz istnienia interesu prawnego w kwestionowaniu takich ugód.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia kuratora procesowego z powodu nieznanego miejsca pobytu strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ugoda sądowa zawarta w imieniu strony przez kuratora procesowego, ustanowionego z powodu nieznanego miejsca pobytu tej strony, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ugoda sądowa zawarta przez kuratora procesowego, który nie miał umocowania do czynności materialnoprawnych, jest niedopuszczalna i może być uznana za nieważną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kurator procesowy ma umocowanie do podejmowania czynności procesowych niezbędnych dla obrony strony, ale nie do czynności materialnoprawnych, takich jak zawieranie ugody sądowej, która wiąże się z ustępstwami w prawie materialnym. Taka ugoda przekracza zakres umocowania kuratora i jest sprzeczna z jego ustawowymi uprawnieniami.
Czy strona ma interes prawny w ustaleniu nieważności ugody sądowej zawartej w jej imieniu przez kuratora procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strona ma interes prawny w ustaleniu nieważności ugody sądowej, której przyczyna nieważności nie jest istotna z punktu widzenia interesu prawnego, jakim jest wyeliminowanie z obrotu prawnego nieważnej czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że interes prawny powoda polega na wyeliminowaniu z obrotu prawnego nieważnej czynności, a przyczyna nieważności nie ma znaczenia dla istnienia tego interesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.S. | osoba_fizyczna | powódka |
| J.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A.B. | inne | kurator procesowy |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności ugody sądowej, gdy istnieje niepewność zagrażająca interesom strony.
k.p.c. art. 203 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki oceny ważności ugody sądowej, w tym zgodność z prawem.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Sankcjonuje nieważnością czynności prawne sprzeczne z prawem, mające na celu obejście ustawy lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 143
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres umocowania kuratora procesowego, który nie obejmuje czynności materialnoprawnych.
k.p.c. art. 398¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 223 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków materialnoprawnych ugody sądowej.
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Definicja ugody jako czynności prawnej zmierzającej do wywołania skutków w dziedzinie prawa materialnego poprzez wzajemne ustępstwa.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o kuratorze do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny poprzez pominięcie przeprowadzenia dowodów.
k.p.c. art. 217 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny poprzez pominięcie przeprowadzenia dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny poprzez pominięcie przeprowadzenia dowodów.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny poprzez nierozpoznanie istoty sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ugoda sądowa zawarta przez kuratora procesowego przekracza zakres jego umocowania i jest niedopuszczalna. • Strona ma interes prawny w ustaleniu nieważności ugody sądowej, niezależnie od przyczyny nieważności.
Odrzucone argumenty
Brak interesu prawnego w ustaleniu nieważności ugody sądowej, ponieważ sprawa została prawomocnie zakończona. • Ocena ważności ugody sądowej prowadziłaby do niedopuszczalnej kontroli prawomocnie zakończonej sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Ugoda sądowa ma charakter dwoisty, łączący elementy materialnoprawne i procesowe. • Zawarcie ugody przez kuratora procesowego uznać należy za niedopuszczalne ze względu na sprzeczność z jego ustawowymi uprawnieniami. • Interes prawny powoda polega na wyeliminowaniu z obrotu dotyczącej go nieważnej czynności prawnej.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Michał Kłos
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu umocowania kuratora procesowego w kontekście zawierania ugód sądowych oraz istnienia interesu prawnego w kwestionowaniu takich ugód."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia kuratora procesowego z powodu nieznanego miejsca pobytu strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego kuratora procesowego i jego uprawnień, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy ugoda zawarta przez kuratora jest zawsze ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.