II CSK 246/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M.K. domagał się od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Ł. odszkodowania w kwocie 130.000 zł, twierdząc, że poniósł szkodę na skutek rażącego naruszenia przepisów postępowania w zakresie zabezpieczenia roszczeń. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał związku przyczynowego między zaniechaniem strony pozwanej a szkodą. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, argumentując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą ze stwierdzonej przewlekłości postępowania, zgodnie z art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, wymagała wykazania winy funkcjonariusza. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał ją za zasadną. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą ze stwierdzonej przewlekłości postępowania opiera się na obiektywnej niezgodności z prawem, a nie na winie funkcjonariusza, co wynika z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał, że niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariuszy mogło polegać na nierozpoznaniu wniosku o zabezpieczenie w terminie oraz na przewlekłości postępowania trwającego siedem lat. Sąd Najwyższy uznał, że szkoda powoda polegająca na niemożności wyegzekwowania zasądzonej kwoty jest prawdopodobna, biorąc pod uwagę sukcesywne pozbywanie się majątku przez dłużnika w toku długotrwałego procesu. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania nie wymaga winy, a jedynie obiektywnej niezgodności z prawem, zgodnie z wykładnią Konstytucji RP.
Dotyczy stanu prawnego i wykładni obowiązującej przed nowelizacją art. 417 k.c., choć zasada obiektywnej odpowiedzialności jest nadal aktualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania sądowego opiera się na winie funkcjonariusza, czy na obiektywnej niezgodności z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą ze stwierdzonej przewlekłości postępowania opiera się na obiektywnej niezgodności z prawem, a nie na winie funkcjonariusza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, interpretowany w świetle Konstytucji, nie wymaga winy, a jedynie obiektywnej niezgodności z prawem.
Czy nierozpoznanie wniosku o zabezpieczenie roszczenia w terminie oraz siedmioletni czas trwania postępowania stanowią podstawę do odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nierozpoznanie wniosku o zabezpieczenie w terminie i przewlekłość postępowania mogą stanowić podstawę do odpowiedzialności Skarbu Państwa, jeśli prowadzą do szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie wniosku o zabezpieczenie w terminie określonym w art. 737 k.p.c. oraz siedmioletni czas trwania postępowania, w którym dłużnik sukcesywnie pozbywał się majątku, tworzą prawdopodobny związek przyczynowy ze szkodą powoda polegającą na niemożności wyegzekwowania zasądzonej kwoty.
Czy trudności organizacyjne sądu lub duża liczba spraw usprawiedliwiają przewlekłość postępowania i wyłączają odpowiedzialność Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Nie, wzrost liczby spraw lub trudności organizacyjne nie usprawiedliwiają przewlekłości, jeśli nie mają charakteru nagłego i nie podjęto przedsięwzięć zaradczych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wzrost liczby spraw nie usprawiedliwia władz państwowych, jeżeli nie ma charakteru nagłego, nieprzewidywalnego i przejściowego, a nie podjęto przedsięwzięć zaradczych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą ze stwierdzonej przewlekłości postępowania opiera się na obiektywnej niezgodności z prawem, a nie na winie funkcjonariusza.
Pomocnicze
u.s.n.p. art. 16
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
u.s.n.p. art. 18
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
k.p.c. art. 737
Kodeks postępowania cywilnego
Określa termin rozpoznania wniosku o zabezpieczenie.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten ma charakter nie tylko postulatywny, ale jego naruszenie może prowadzić do odpowiedzialności.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania nie wymaga winy funkcjonariusza, a jedynie obiektywnej niezgodności z prawem. • Nierozpoznanie wniosku o zabezpieczenie w terminie oraz siedmioletni czas trwania postępowania, w którym dłużnik pozbywał się majątku, tworzą prawdopodobny związek przyczynowy ze szkodą.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania opiera się na winie funkcjonariusza. • Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że trudności organizacyjne sądu usprawiedliwiają przewlekłość postępowania i wyłączają odpowiedzialność Skarbu Państwa. • Powód nie wykazał winy funkcjonariusza ani szkody rozumianej jako niemożność zaspokojenia przez wierzyciela całości należności.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że w takich warunkach – notaryjnie znanych – były podstawy do przyjęcia zawinionego działania funkcjonariusza. • Błędny jest pogląd Sądu Apelacyjnego, jakoby art. 417 k.c., przed jego nowelizacją, odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza przy wykonywaniu powierzonej mu czynności opierał na przesłance winy. • Chodzi tu o obiektywną „niezgodność z prawem” rozumianą zgodnie z Konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa, jako uchybienie obowiązkom przewidzianym w źródłach prawa (art. 77 ust. 1 i art. 87-94 Konstytucji). • Naruszenie art. 6 k.p.c. wydaje się ewidentne i trudno zgodzić się z poglądem, że przepis ten ma charakter wyłącznie postulatywny. • Tym bardziej nieusprawiedliwiona jest opieszałość w rozpoznawaniu jednostkowej sprawy o zadośćuczynienie i rentę wytoczonej pracodawcy przez pracownika, który uległ poważnemu wypadkowi.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Michał Kłos
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania nie wymaga winy, a jedynie obiektywnej niezgodności z prawem, zgodnie z wykładnią Konstytucji RP."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i wykładni obowiązującej przed nowelizacją art. 417 k.c., choć zasada obiektywnej odpowiedzialności jest nadal aktualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności państwa za błędy sądów i długotrwałość postępowań, co ma bezpośrednie przełożenie na zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości.
“Siedem lat czekania na sprawiedliwość: czy Skarb Państwa zapłaci za błędy sądów?”
Dane finansowe
WPS: 130 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.