II CSK 218/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy E. O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia Sądu Okręgowego w P., które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w S. oddalającego wniosek o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Wnioskodawca domagał się stwierdzenia nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie na nieruchomości należącej do J. S., na której znajdują się urządzenia energetyczne. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając brak samoistnego posiadania i niewykazanie daty rozpoczęcia eksploatacji urządzeń. Sąd Okręgowy, choć podzielił ustalenia faktyczne, uznał, że do zasiedzenia służebności wystarczy posiadanie zależne, jednakże również oddalił apelację z powodu niewykazania daty rozpoczęcia eksploatacji. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Podkreślił, że przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej jej treści. Wskazał, że kluczowe jest faktyczne korzystanie z obciążonego gruntu w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego działania sieci przesyłowej, a nie tylko samo posadowienie urządzeń. Zwrócił uwagę na potrzebę uwzględnienia przepisów Prawa energetycznego przy interpretacji pojęcia „korzystanie z widocznego i trwałego urządzenia”. Z uwagi na niewystarczające ustalenia faktyczne dotyczące sposobu korzystania z gruntu, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu, w szczególności kwestii posiadania zależnego, korzystania z urządzeń energetycznych oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu, choć zasady dotyczące zasiedzenia mogą być nadal pomocne w interpretacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dopuszczalne jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na podstawie przepisów o służebnościach gruntowych przed wejściem w życie ustawy o zmianie Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na podstawie przepisów o służebnościach gruntowych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na jednolite orzecznictwo, które potwierdza dopuszczalność nabycia przez zasiedzenie służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu przed jej ustawowym uregulowaniem.
Czy do nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu wystarczające jest posiadanie zależne, czy wymagane jest posiadanie samoistne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do zasiedzenia służebności gruntowej (a tym samym służebności przesyłu stosowanej odpowiednio) nie ma zastosowania wymaganie posiadania samoistnego; wystarczające jest ustalenie istnienia posiadania zależnego w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że do zasiedzenia służebności gruntowej nie stosuje się wymogu posiadania samoistnego, a wystarczające jest posiadanie zależne. Sąd Najwyższy nie kwestionuje tej zasady w kontekście służebności przesyłu.
Na czym polega faktyczne korzystanie z urządzenia energetycznego, które może prowadzić do zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Faktyczne korzystanie z urządzenia energetycznego, prowadzące do zasiedzenia służebności przesyłu, polega na możliwości dostępu, korzystania poprzez bieżącą eksploatację, dokonywania kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwania awarii i wymiany urządzeń w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego działania sieci.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że samo posadowienie urządzeń nie jest wystarczające; kluczowe jest funkcjonowanie przedsiębiorstwa energetycznego i korzystanie z urządzeń jako składnika sieci. Ocena posiadania powinna uwzględniać całokształt działań związanych z eksploatacją i utrzymaniem urządzeń.
Czy momentem rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu jest moment wybudowania urządzenia, czy moment przystąpienia do korzystania z niego?
Odpowiedź sądu
Początek biegu terminu zasiedzenia należy utożsamiać z momentem przystąpienia do korzystania z urządzenia w zakresie odpowiadającym treści służebności, a niekoniecznie z momentem jego wybudowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przyjął, że początek biegu terminu zasiedzenia należy wiązać z momentem przystąpienia do korzystania z urządzenia. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, ale wskazał na potrzebę ustalenia daty włączenia urządzeń do sieci i rozpoczęcia eksploatacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wnioskodawca |
| J.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Skarb Państwa - Starosta M. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Wprowadza służebność przesyłu.
k.c. art. 305²
Kodeks cywilny
k.c. art. 305³
Kodeks cywilny
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące służebności gruntowych stosuje się odpowiednio.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia rzeczy ruchomych i nieruchomości, wymaga posiadania samoistnego.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza zależnego.
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy posiadania służebności.
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów prawa materialnego.
k.p.c. art. 398¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia orzeczenia i przekazania do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach o stwierdzenie nabycia własności rzeczy.
Dz. U. Nr 116, poz. 731
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadziła przepisy o służebności przesyłu.
Dz. U. z 2012 r., poz. 1059 art. 3 pkt 11
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Definicja sieci.
Dz. U. z 2012 r., poz. 1059 art. 3 pkt 12
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Definicja przedsiębiorstwa energetycznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 292 k.c. w związku z art. 305⁴ k.c. i 172 k.c. poprzez przyjęcie, że wykonywanie prawa służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu nie doprowadziło do nabycia jej przez zasiedzenie w ustalonym stanie faktycznym. • Konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwagi na niewystarczające ustalenia faktyczne dotyczące korzystania z urządzeń energetycznych.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu pierwszej instancji o braku samoistnego posiadania i niewykazaniu daty rozpoczęcia eksploatacji urządzeń. • Argumenty sądu okręgowego o niewykazaniu przez wnioskodawcę daty rozpoczęcia eksploatacji urządzeń.
Godne uwagi sformułowania
do zasiedzenia służebności gruntowej nie ma zastosowania wymaganie posiadania samoistnego • wystarczające w tym zakresie jest ustalenie istnienia posiadania zależnego w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu • początek biegu terminu zasiedzenia należy utożsamiać nie z momentem wybudowania trwałego i widocznego urządzenia, lecz z momentem przystąpienia do korzystania z niego w zakresie odpowiadającym treści służebności • o stanie posiadania prowadzącym do zasiedzenia służebności polegającej na korzystaniu z linii wysokiego napięcia decyduje przede wszystkim przebieg linii nad nieruchomością obciążoną, a nie umiejscowienie słupa podtrzymującego przewody • funkcjonowanie przedsiębiorstwa energetycznego polega na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami energetycznymi, które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci • korzystanie z obciążonego gruntu, a przy ocenie posiadania prowadzącego do zasiedzenia takiej służebności chodzi o faktyczne z niego korzystanie w takim zakresie i w taki sposób, jak czyniłaby to osoba, której przysługuje służebność • obciążenie obejmuje zaś dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu, w szczególności kwestii posiadania zależnego, korzystania z urządzeń energetycznych oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu, choć zasady dotyczące zasiedzenia mogą być nadal pomocne w interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma praktyczne znaczenie dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Wyjaśnia kluczowe aspekty korzystania z urządzeń i momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia.
“Czy można zasiedzieć służebność przesyłu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.