II CSK 204/11

Sąd Najwyższy2012-02-10
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
hipotekawykreślenie hipotekidecyzja administracyjnapostępowanie wieczystoksięgoweSąd Najwyższyskarga kasacyjnapodatek od nieruchomości

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego dotyczące wykreślenia hipoteki przymusowej kaucyjnej, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnej interpretacji skutków uchylenia decyzji administracyjnej będącej podstawą wpisu hipoteki.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy dotyczącą wykreślenia hipoteki przymusowej kaucyjnej. Sąd Okręgowy utrzymał wpis hipoteki, uznając, że uchylenie nieostatecznej decyzji podatkowej nie jest podstawą do wykreślenia, a hipoteka powinna zabezpieczać ewentualne przyszłe zobowiązanie. Sąd Najwyższy uznał ten pogląd za błędny, wskazując, że uchylona decyzja przestała wywoływać skutki prawne, a tym samym podstawa wpisu hipoteki odpadła.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 lutego 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 29 grudnia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy wcześniej zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, przywracając wykreślony wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Miasta i Gminy G. do kwoty ponad 28,9 mln zł. Podstawą wniosku o wykreślenie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Burmistrza określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, która stanowiła podstawę wpisu hipoteki. Sąd Okręgowy uznał, że do wykreślenia potrzebna jest ostateczna decyzja organu podatkowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 6268 § 2 k.p.c. Wskazał, że uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej podstawą wpisu hipoteki, powoduje odpadnięcie podstawy do utrzymania wpisu, a pogląd sądu okręgowego o potrzebie zabezpieczenia zobowiązania na wypadek zbycia nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania nie znajduje jurydycznego uzasadnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej podstawą wpisu hipoteki, powoduje odpadnięcie podstawy do utrzymania wpisu tej hipoteki.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że uchylona nieostateczna decyzja administracyjna przestała wywoływać skutki prawne, a tym samym podstawa do utrzymania wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej odpadła. Pogląd sądu okręgowego o potrzebie zabezpieczenia zobowiązania na wypadek zbycia nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania nie znajduje jurydycznego uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

wnioskodawca

Strony

NazwaTypRola
Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjnaspółkawnioskodawca
Miasto i Gmina G.instytucjauczestnik

Przepisy (16)

Główne

k.p.c. art. 6268 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę jedynie treść wniosku, dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej. Uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej podstawą wpisu hipoteki, powoduje odpadnięcie podstawy do utrzymania wpisu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3983

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 373

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 379 § pkt. 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 64 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 6261 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.k.w.h. art. 94

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 105

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin... art. § 2 § ust. 1

Konstytucja RP art. 165 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.c. art. 350

Kodeks postępowania cywilnego

u.k.w.h. art. 110

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej podstawą wpisu hipoteki, powoduje odpadnięcie podstawy do utrzymania wpisu. Błędne oznaczenie uczestnika postępowania nie stanowi o naruszeniu przepisów o postępowaniu wieczystoksięgowym.

Odrzucone argumenty

Utrzymanie hipoteki jest uzasadnione potrzebą zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na wypadek zbycia nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

nie znajduje żadnego jurydycznego uzasadnienia pogląd, że w przypadku uchylenia nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej uprzednio podstawą wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, potrzebne jest zabezpieczenie zobowiązania podatkowego skarżącej na wypadek zbycia przez nią nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania nieostateczna decyzja administracyjna uchylona w toku instancji, będąca podstawą wpisu hipoteki, przestała wywoływać skutki prawne przewidziane w art. 110 u.k.w.h.

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Frąckowiak

członek

Marta Romańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych uchylenia nieostatecznej decyzji administracyjnej dla hipoteki przymusowej kaucyjnej wpisanej na jej podstawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej i wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z zabezpieczeniem wierzytelności podatkowych i skutkami uchylenia decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości.

Czy uchylona decyzja podatkowa nadal uzasadnia hipotekę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 28 908 329,1 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CSK 204/11 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. (poprzednio Zespół Elektrowni Spółka Akcyjna z siedzibą w N.) przy uczestnictwie Miasta i Gminy G. o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 28.908.329,10 zł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 29 grudnia 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 30 sierpnia 2010 r., w ten sposób, że przywrócił wykreślony wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 28.908.329,10 zł wpisanej na rzecz Gminy G., i oddalił wniosek o wykreślenie tej hipoteki. Wnioskodawczyni do wniosku o wykreślenie powyższej hipoteki dołączyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 7 maja 2010 r., o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 1 grudnia 2009 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r., stanowiącej podstawę wpisu tej hipoteki, oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez podatkowy organ pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego dołączona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie stanowi podstawy do żądania wykreślenia hipoteki, gdyż wpis o jej wykreśleniu musi mieć podstawę w ostatecznej decyzji organu podatkowego. Zatem dopiero w sytuacji, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ podatkowy nie znajdzie podstaw do uznania zaległości podatkowej i jego decyzja stanie się ostateczna, odpadnie podstawa do utrzymania wpisu tej hipoteki. Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 373 w zw. z art. 379 pkt. 2 i art. 13 § 2 k.p.c., art. 378 § 1 w zw. z art. 379 pkt. 2 i art. 13 § 2 k.p.c., art. 64 § 1 k.p.c., art. 6261 § 2 k.p.c., art. 6268 § 2 k.p.c., 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP., a także art. 94 u.k.w.h., art. 105 u.k.w.h., § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib (Dz. U. Nr 87, poz. 397), i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy na wstępie zauważa, że nieprawidłowe nazwanie uczestnika postępowania, któremu z mocy art. 165 ust. 1 Konstytucji RP przysługuje 3 osobowość prawna, a przez to zdolność sądowa na podstawie art. 64 § 1 k.p.c., rodzi jedynie powinność sprostowania tego oznaczenia, dokonywanego w trybie art. 350 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2011 r., III CSK 157/10, OSNC 2011/C, poz. 64; z dnia 28 kwietnia 2004 r., V CK 472/03, niepubl.; z dnia 18 czerwca 1998 r., II CKN 817/97, OSNC 1999/1, poz. 16). Błędne nazwanie Gminy G. nie stanowi również o naruszeniu przez Sąd Okręgowy art. 6261 § 2 k.p.c., określającego krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego. Gminie tej przysługiwał bowiem status uczestnika postępowania jako wierzycielowi hipotecznemu. Zasadnie natomiast skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6268 § 2 k.p.c. polegające na oddaleniu wniosku skarżącej o wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej opartego o decyzję uchylającą nieostateczną decyzję, która uprzednio była podstawą wpisu tej hipoteki. Według tego przepisu Sąd Okręgowy obowiązany był bowiem wziąć pod uwagę jedynie treść wniosku, dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej. Nie znajduje zaś żadnego jurydycznego uzasadnienia pogląd, że w przypadku uchylenia nieostatecznej decyzji administracyjnej, będącej uprzednio podstawą wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej, potrzebne jest zabezpieczenie zobowiązania podatkowego skarżącej na wypadek zbycia przez nią nieruchomości przed ostatecznym ustaleniem tego zobowiązania, i że w takiej sytuacji interes skarżącej nie doznaje uszczerbku. Sąd Okręgowy wyrażając ten pogląd, jak i przytoczony na wstępie pominął, że nieostateczna decyzja administracyjna uchylona w toku instancji, będąca podstawą wpisu hipoteki, przestała wywoływać skutki prawne przewidziane w art. 110 u.k.w.h. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI