II CSK 185/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę dochodzonego przez M. Spółkę Akcyjną od Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego we W. Powód, na podstawie umowy gwarancji z dnia 16 lipca 2012 roku zawartej ze spółką R. sp. z o.o., zobowiązał się do restrukturyzacji wierzytelności tej spółki wobec pozwanego Szpitala. Po tym, jak pozwany nie zapłacił R. sp. z o.o. należności wynikających z umowy dzierżawy, powód zapłacił spółce R. kwotę 136 247 zł, a następnie wezwał pozwanego do zapłaty tej kwoty, powołując się na wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. Sądy obu instancji uznały powództwo za zasadne, interpretując umowę gwarancji jako umowę o świadczenie przez osobę trzecią (art. 391 k.c.), która doprowadziła do spłaty cudzego długu i przejścia wierzytelności na powoda. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że umowa z dnia 16 lipca 2012 roku była umową o świadczenie przez osobę trzecią w rozumieniu art. 391 k.c., jednakże wykonanie przez powoda zobowiązania gwaranta polegało na spełnieniu własnego długu wobec spółki R., a nie na spłacie cudzego długu pozwanego Szpitala. W konsekwencji, powód nie wstąpił w prawa zaspokojonego wierzyciela na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. Sąd Najwyższy wskazał, że powód mógłby dochodzić roszczeń od pozwanego jedynie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.), czego jednak nie uczynił. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że umowa gwarancji nie stanowiła czynności prawnej mającej na celu zmianę wierzyciela w rozumieniu art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 391 k.c. w kontekście art. 518 § 1 pkt 1 k.c. oraz art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, rozróżnienie między wykonaniem własnego zobowiązania gwaranta a spłatą cudzego długu.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umowy (gwarancja świadczenia przez osobę trzecią).
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o świadczenie przez osobę trzecią (art. 391 k.c.) może stanowić bezpośrednią podstawę dochodzenia kwoty od osoby trzeciej, która nie była stroną tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o świadczenie przez osobę trzecią nie rodzi bezpośrednich obowiązków po stronie osoby trzeciej wobec gwaranta i nie daje gwarantowi prawa do dochodzenia roszczeń od tej osoby na tej podstawie.
Uzasadnienie
Umowa z art. 391 k.c. zobowiązuje gwaranta do naprawienia szkody, jeśli osoba trzecia nie spełni świadczenia, lub pozwala mu na spełnienie świadczenia za osobę trzecią. Wykonanie tego zobowiązania przez gwaranta jest wykonaniem własnego długu, a nie spłatą cudzego długu, co wyklucza zastosowanie art. 518 § 1 pkt 1 k.c.
Czy umowa o świadczenie przez osobę trzecią (art. 391 k.c.) jest czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela w rozumieniu art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o świadczenie przez osobę trzecią nie jest czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela.
Uzasadnienie
Umowa z art. 391 k.c. kreuje odrębny stosunek zobowiązaniowy między gwarantem a beneficjentem gwarancji i nie wpływa na stosunek prawny między beneficjentem a osobą trzecią, w tym nie powoduje zmiany wierzyciela.
Czy spłata przez gwaranta świadczenia należnego osobie trzeciej od dłużnika stanowi spłatę cudzego długu, za który gwarant jest osobiście odpowiedzialny, uzasadniającą wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli gwarant spełnia świadczenie na podstawie własnego zobowiązania wynikającego z umowy gwarancji, nie jest to spłata cudzego długu w rozumieniu art. 518 § 1 pkt 1 k.c.
Uzasadnienie
Wykonanie przez gwaranta własnego zobowiązania wobec beneficjenta gwarancji, nawet jeśli skutkuje zaspokojeniem wierzyciela pierwotnego długu, nie powoduje wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela, chyba że gwarant był osobiście odpowiedzialny za ten dług w sposób określony w art. 518 § 1 pkt 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny we W. | instytucja | pozwany |
| R. sp. z o.o. | spółka | podmiot trzeci (niebiorący udziału w sprawie) |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 391
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie przez osobę trzecią, która zobowiązuje jedną stronę do naprawienia szkody, jeśli osoba trzecia nie spełni świadczenia, lub pozwala na spełnienie świadczenia za osobę trzecią.
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela następuje, gdy dłużnik zapłacił dług, za który odpowiedzialny był osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi.
u.d.l. art. 54 § ust. 5 i 6
Ustawa o działalności leczniczej
Wymóg zgody organu tworzącego dla czynności prawnych mających na celu zmianę wierzyciela.
Pomocnicze
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Pozorność czynności prawnej.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że powód wstąpił w prawa zaspokojonego wierzyciela, podczas gdy wykonał własne zobowiązanie gwaranta. • Naruszenie art. 391 k.c. i art. 54 ust. 5 u.d.l. poprzez błędną kwalifikację umowy gwarancji jako czynności zmieniającej wierzyciela.
Godne uwagi sformułowania
powód nie spłacił jednak w ten sposób cudzego długu (...) lecz wykonał własne zobowiązanie wobec spółki R. • brak więc było podstaw do przyjęcia, że powód wstąpił w prawa zaspokojonego wierzyciela (art. 518 § 1 pkt 1 k.c.) • nie można tej umowy uznać za czynność prawną mającą na celu zmianę wierzyciela w rozumieniu przytoczonej regulacji.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 391 k.c. w kontekście art. 518 § 1 pkt 1 k.c. oraz art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, rozróżnienie między wykonaniem własnego zobowiązania gwaranta a spłatą cudzego długu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umowy (gwarancja świadczenia przez osobę trzecią).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje subtelne różnice między różnymi typami umów i ich konsekwencjami prawnymi, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Wyjaśnia, kiedy zapłata za kogoś nie oznacza wstąpienia w jego prawa.
“Zapłaciłeś za kogoś dług? Niekoniecznie wstąpiłeś w jego prawa – Sąd Najwyższy wyjaśnia różnicę.”
Dane finansowe
WPS: 136 247,52 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.