IV CSK 250/16

Sąd Najwyższy2016-12-01
SNCywilneprawo spadkoweŚrednianajwyższy
spadektestamenttestament ustnyskarga kasacyjnaSąd Najwyższywymogi formalnenieważność

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne dotyczące formy testamentu ustnego nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego.

Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące odrębności oświadczenia spadkodawcy i spisania testamentu. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że wskazane zagadnienie nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, a wadliwość testamentu ustnego wynikała z naruszenia wymogów formalnych.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Wnioskodawca domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego tego, czy oświadczenie spadkodawcy i spisanie testamentu są odrębnymi czynnościami. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi. Uzasadnił to brakiem spełnienia przez wskazane zagadnienie kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, które wymagałoby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd wskazał, że wadliwość testamentu ustnego, wynikająca z naruszenia wymogów formalnych (art. 952 § 1 k.c. i art. 957 k.c.), prowadzi do jego nieważności, a samo spisanie testamentu z zachowaniem wymogów ustawowych nie usuwa tej wady.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie są to jednakowe czynności, a wadliwość czynności testowania, wynikająca z braku formy wymaganej przez prawo, prowadzi do nieważności testamentu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wskazane zagadnienie nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej, ponieważ nie dotyczy wątpliwości, których rozwianie miałoby istotne znaczenie dla rozwoju praktyki sądowej. Sąd podkreślił, że wadliwość polegająca na braku wymaganej formy testamentu ustnego (art. 952 § 1 k.c.) skutkuje jego nieważnością, a spisanie testamentu z zachowaniem wymogów ustawowych nie usuwa tej wady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
T. P.osoba_fizycznawnioskodawca
Gmina T.instytucjauczestnik

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania).

Pomocnicze

k.c. art. 952 § § 1

Kodeks cywilny

Wymóg formy testamentu ustnego.

k.c. art. 957

Kodeks cywilny

Kogo nie mogą być świadkami testamentu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej. Wadliwość testamentu ustnego wynikająca z naruszenia wymogów formalnych.

Odrzucone argumenty

Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego odrębności oświadczenia spadkodawcy i spisania testamentu.

Godne uwagi sformułowania

czy oświadczenie spadkodawcy a spisanie testamentu są jednakowymi czy odrębnymi czynnościami nie dotyczy bowiem wątpliwości, której rozwianie przez Sąd Najwyższe miałoby istotne znaczenie nie tylko dla rozwoju praktyki sądowej, lecz także dla rozstrzygnięcia sprawy pozostałe osoby uczestniczące w czynności nie mogły być świadkami testamentu po myśli art. 957 k.c. Nie ulega wątpliwości, że spisanie ustnego testamentu z zachowaniem wymogów ustawowych (art. 952 § 2 k.c.) nie uchyla wadliwości samej czynności testowania skoro wadliwość ta polegała na braku formy wymaganej art. 952 § 1 k.c.; jej brak oznacza nieważność testamentu.

Skład orzekający

Anna Kozłowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego, a także interpretacja wadliwości testamentu ustnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku istotnego zagadnienia prawnego w kontekście testamentu ustnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia formalnych wymogów testamentu ustnego i kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.

Testament ustny: kiedy formalności decydują o ważności spadku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 250/16
POSTANOWIENIE
Dnia 1 grudnia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Kozłowska
w sprawie z wniosku T. P.
‎
przy uczestnictwie Gminy T.
‎
o stwierdzenie nabycia spadku,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 1 grudnia 2016 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w Z.
‎
z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I Ca (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do  rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne, którego istota sprowadza się do odpowiedzi na pytanie „czy oświadczenie spadkodawcy a spisanie testamentu są jednakowymi czy odrębnymi czynnościami”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wskazane przez skarżącego zagadnienie nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Nie dotyczy bowiem wątpliwości, której rozwianie przez Sąd Najwyższy miałoby istotne znaczenie nie tylko dla rozwoju praktyki sądowej, lecz także dla rozstrzygnięcia sprawy, (por. m.in. postanowienie SN z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, nie publ.). Z ustaleń poczynionych przez Sądy wynika, że spadkodawca sporządził ustny testament w obecności dwóch świadków, a więc z naruszeniem wymogu z art. 952 § 1 k.c., ponieważ  pozostałe osoby uczestniczące w czynności nie mogły być świadkami testamentu po myśli art. 957 k.c. Nie ulega wątpliwości, że spisanie ustnego testamentu z zachowaniem wymogów ustawowych (art. 952 § 2 k.c.) nie uchyla wadliwości samej czynności testowania skoro wadliwość ta polegała na braku formy wymaganej art. 952 § 1 k.c.; jej brak oznacza nieważność testamentu.
W świetle powyższego, wobec braku podstaw do przyjęcia, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., postanowił jak w sentencji.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI