II CSK 165/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. A. dochodził od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń zadośćuczynienia, odszkodowania i renty w związku ze szkodą na osobie doznaną wskutek wypadku komunikacyjnego. Powód jechał rowerem po poboczu drogi krajowej, gdy najechał na stojący na poboczu, wzdłuż linii ciągłej, samochód ciężarowy, którego kierowca nie wystawił trójkąta ostrzegawczego. W wyniku zdarzenia powód doznał poważnych obrażeń ciała. Sąd Okręgowy uznał powództwo za usprawiedliwione co do zasady, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego. Pozwany wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia 'ruchu pojazdu' oraz istnienia związku przyczynowego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że szkoda powstała podczas i w związku z postojem pojazdu, co jest objęte ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych na mocy art. 34 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Podkreślono, że postój pojazdu na poboczu drogi krajowej, zajmujący całe pobocze, stanowił przeszkodę i miał związek z powstaniem szkody. Sąd uznał również, że kierujący pojazdem ponosi winę za zdarzenie, co uzasadnia odpowiedzialność ubezpieczyciela, nawet jeśli odpowiedzialność nie wynikałaby z art. 435 w zw. z art. 436 § 1 k.c., to wynikała z winy nieumyślnej kierującego (art. 415 k.c.). Sąd odrzucił zarzut wyłącznej winy poszkodowanego, wskazując na współwinę kierującego pojazdem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń OC, odpowiedzialność za szkody powstałe podczas postoju pojazdu, związek przyczynowy w szkodach komunikacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji postoju pojazdu na poboczu drogi krajowej i najechania na niego przez rowerzystę. Interpretacja art. 34 ust. 2 u.u.o. w powiązaniu z art. 435-436 k.c.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postój pojazdu mechanicznego na poboczu drogi krajowej, w sytuacji gdy nie wynika on z warunków lub przepisów ruchu drogowego i trwa dłużej niż 1 minutę, może być uznany za 'ruch pojazdu' w rozumieniu art. 435 w zw. z art. 436 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, szkoda powstała podczas i w związku z postojem pojazdu mechanicznego jest objęta zakresem odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nawet jeśli nie jest to ruch w ścisłym tego słowa znaczeniu (przemieszczanie się). Odpowiedzialność ubezpieczyciela jest uzależniona od powstania obowiązku odszkodowawczego po stronie posiadacza lub kierującego pojazdem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przyjął trzecie z rozważanych zapatrywań, zgodnie z którym art. 34 ust. 2 u.u.o. rozszerza zakres przypadków, w których ubezpieczyciel może ponosić odpowiedzialność, obejmując szkody powstałe podczas i w związku z postojem. Nie wyklucza to jednak możliwości uznania pojazdu za pozostający w ruchu w rozumieniu art. 435 w zw. z art. 436 § 1 k.c. W niniejszej sprawie, nawet przy węższym rozumieniu 'ruchu', odpowiedzialność ubezpieczyciela została potwierdzona ze względu na związek szkody z postojem oraz winę kierującego pojazdem.
Czy kierujący pojazdem, który zaparkował na poboczu drogi krajowej w miejscu niedozwolonym, nie wystawił trójkąta ostrzegawczego i tym samym stworzył przeszkodę dla rowerzysty poruszającego się po poboczu, ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną temu rowerzyście?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kierujący pojazdem ponosi winę za szkodę wyrządzoną rowerzyście, nawet jeśli nieumyślnie. Zaparkowanie pojazdu w miejscu niedozwolonym i zajęcie całego pobocza stanowiło naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli obowiązek odszkodowawczy nie wynikałby z art. 435 w zw. z art. 436 § 1 k.c., to jego źródłem była odpowiedzialność kierującego za czyn własny zawiniony (art. 415 k.c.). Kierujący został uznany za winnego popełnienia wykroczenia polegającego na zaparkowaniu samochodu ciężarowego w miejscu niedozwolonym, co potwierdziły dowody w sprawie.
Czy wyłączna wina poszkodowanego (rowerzysty) wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkodę powstałą w związku z postojem pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli szkoda powstała również w związku z zawinionym zachowaniem kierującego pojazdem, nie można mówić o wyłącznej winie poszkodowanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że badanie przesłanek egzoneracyjnych wchodzi w rachubę jedynie w przypadku odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Ponadto, nawet w takim przypadku, ustalenie zawinionego zachowania kierującego jako jednej z przyczyn szkody wyklucza możliwość przypisania szkody wyłącznie winie poszkodowanego.
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację od wyroku wstępnego, ma obowiązek przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych przez strony dowodów?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji może uznać przeprowadzenie niektórych dowodów za zbędne, jeśli posiadane już materiały dowodowe są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, dlaczego na obecnym etapie postępowania nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych dowodów. Argumentacja ta została uznana przez Sąd Najwyższy za szczegółową i przekonującą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. A. | inne | powód |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń (…) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowany w zw. z art. 435 § 1 k.c. do odpowiedzialności za ruch mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną przez ruch mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.
u.u.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa, że z ubezpieczenia OC przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.
u.u.o. art. 34 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Stanowi, że za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.
Pomocnicze
u.u.o. art. 35
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa, że ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która, kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia Sądu Najwyższego o oddaleniu skargi kasacyjnej.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem własnym zawinionym.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłankę adekwatnego związku przyczynowego.
p.r.d. art. 2 § pkt 29
Prawo o ruchu drogowym
Definicja zatrzymania pojazdu.
p.r.d. art. 2 § pkt 30
Prawo o ruchu drogowym
Definicja postoju pojazdu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Szkoda powstała podczas i w związku z postojem pojazdu mechanicznego, co jest objęte ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. • Kierujący pojazdem ponosi winę za zdarzenie, co uzasadnia odpowiedzialność ubezpieczyciela. • Postój pojazdu na poboczu drogi krajowej stanowił przeszkodę i miał związek z powstaniem szkody.
Odrzucone argumenty
Postój pojazdu na poboczu nie był 'ruchem' w rozumieniu art. 435 k.c. • Nie zachodził adekwatny związek przyczynowy między postojem pojazdu a szkodą. • Wystąpiła przesłanka egzoneracyjna w postaci wyłącznej winy powoda. • Sąd II instancji zaniechał przeprowadzenia dowodów, co miało istotny wpływ na ustalenie przyczyn zdarzenia.
Godne uwagi sformułowania
Postój pojazdu w razie pozostawienia samochodu na drodze publicznej nie musi być tożsamy z zakończeniem ruchu. • Szkoda powstała podczas i w związku z postojem pojazdu mechanicznego. • Kierujący na miejsce postoju wybrał pobocze drogi krajowej, sytuując pojazd ciężarowy wzdłuż linii ciągłej i tym samym zajmując całe pobocze.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Marcin Krajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń OC, odpowiedzialność za szkody powstałe podczas postoju pojazdu, związek przyczynowy w szkodach komunikacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji postoju pojazdu na poboczu drogi krajowej i najechania na niego przez rowerzystę. Interpretacja art. 34 ust. 2 u.u.o. w powiązaniu z art. 435-436 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wypadków komunikacyjnych, ale skupia się na nietypowej sytuacji postoju pojazdu i jego interpretacji prawnej w kontekście ubezpieczeń, co jest interesujące dla prawników i osób związanych z branżą ubezpieczeniową.
“Czy stojący samochód może być uznany za 'w ruchu'? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie wypadku rowerzysty.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.